Kubek prążkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kubek prążkowany
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kubek
Gatunek kubek prążkowany
Nazwa systematyczna
Cyathus striatus (Huds.) Willd.
Fl. berol. prodr.: 399 (1787)
Trzy owocniki z perydiolami
Owocniki na gałązce
2012-10-22 Cyathus striatus (Huds.) Willd 274333.jpg

Kubek prążkowany (Cyathus striatus (Huds.) Willd) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cyathus, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1778 r. przez W. Hudsona jako Peziza striata, obecną nazwę nadał mu w 1787 r. C. L Willdenow przenosząc go rodzaju Cyathus[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Cyathella striata (Huds.) Brot. 1804
  • Cyathus striatus (Huds.) Willd. 1787 var. striatus
  • Nidularia striata (Huds.) With. 1792
  • Nidularia striata var. pusilla Berk. 1839
  • Peziza striata Huds. (1778)

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kubecznik porysowany i pucharek prążkowany[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

W kształcie kubka o wysokości 1–2 cm i szerokości 0,8–1 cm. Zewnętrzna strona ma kolor rdzawobrązowy, brązowy lub niemal czarny i jest silnie owłosiona. Brzeg jest czasami nieco wywinięty. Wewnętrzna strona jest bez owłosienia, gładka i wyraźnie podłużnie prążkowana, co jest charakterystyczną cechą gatunkową[4]. Jest srebrzyście lśniąca[5]. U dojrzałych okazów w środku kubka występują krążkowate, szare lub szarobrązowe perydiole o średnicy 1,5–2 mm[4]. Przyczepione są do owocnika cienkimi sznureczkami (funiculus)[5].

Zarodniki

W liczbie 10–15 sztuk, jajowate lub soczewkowate, bezbarwne[5]. Rozmiar: 18–22 × 8–12 μm[4].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Płodny owocnik zamknięty jest błoną (epifragma), która po osiągnięciu przez owocnik dojrzałości rozrywa się uwalniając perydiole. Spadające krople deszczu powodują ich wyrzucenie z kubka wraz ze sznureczkami (funiculus). Sznureczki są kleiste i kształtem przypominają kotwicę. Po dotknięciu do podłoża okręcają się wokół cienkich łodyg, włosków, itp[5]. Puste owocniki (kubki) pozostają jeszcze jakiś czas[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Jest rozprzestrzeniony na całym świecie. Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, również na wielu wyspach. W Europie jego północna granica zasięgu biegnie przez 64 stopień szerokości geograficznej[7]. W Polsce jest gatunkiem pospolitym[3].

Rośnie na szczątkach drewna różnych gatunków drzew, zarówno liściastych, jak iglastych, a także na liściach i innych resztkach roślinnych. Najczęściej występuje w wilgotnych zaroślach i lasach[4]. Owocniki wyrastają latem i jesienią, pojedynczo lub w grupach[6].

Saprotrof. Grzyb niejadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

W Polsce występuje nieco podobny kubek ołowianoszary (Cyathus olla), który z zewnątrz jest jedwabiście włóknisty, wewnątrz bez prążków[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2020-10-18] (ang.).
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-08-28].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Na grzyby. [dostęp 2012-01-03].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].