Kuchnia czeska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gulasz z knedlikiem – klasyczne danie kuchni czeskiej

Kuchnia czeska – jedna z kuchni środkowoeuropejskich z zaznaczonymi regionalizmami czeskimi, morawskimi i śląskimi. Podlegała kulinarnym wpływom krajów sąsiednich: Polski, Bawarii, Austrii, Węgier i Słowacji.

Typowy dla tej kuchni obiad składa się z zupy – najczęściej gulaszowej, flakowej, kapuśniaku, ziemniaczanej, rosołu z różnymi kluseczkami, oraz drugiego dania w postaci knedlików z pieczenią albo z roladą. Smakową specyfiką kuchni czeskiej jest stosowanie dużej ilości kminku.

Zupy[edytuj | edytuj kod]

Popularne są zupy podprawiane śmietaną albo zasmażką, z najczęstszą kartoflanką (bramboračka) oraz grzybową (houbová polévka), cebulową (cibulová polévka), czosnkową (česneková polévka) i jarzynową (zeleninová polévka). Niektóre różnią się wyglądem i smakiem od wersji polskich, zwłaszcza zupa pomidorowa. Oprócz nich istotne znaczenie mają zupy- polévki, bazujące na wywarze z mięsa wołowego, wieprzowego, cielęcego z drobiu, a także z ryb. Najsłynniejsza w Pradze jest zupa z flaków (drstkova polevka).

Mięsa i ryby[edytuj | edytuj kod]

W kuchni czeskiej wykorzystywane są różne gatunki mięsa, z których przyrządza się pieczenie wołowe, wieprzowe i cielęce; pieczone gęsi, kaczki, kurczaki; rolady, rolki (zrazy) mięsne z nadzieniem, szaszłyki oraz różnego rodzaju kotlety. Daniem szczególnie popularnym jest pieczeń wieprzowa z kwaszoną kapustą i knedlami. Restauracje oferują spory wybór dziczyzny, np. dania z sarny czy dzika, ale też tak wyszukane, jak bażanty i kuropatwy. Z drobiu najpopularniejsza jest gęś, zwłaszcza nadziewana jabłkami. Spośród dań bardziej wykwintnych wyróżnia się pieczeń z polędwicy szpikowanej słoninką czy dania z dziczyzny: udziec sarny w winie lub zając w śmietanie. Spośród wędlin powodzenie zyskała sobie wyszukanie przyrządzana praska szynka (pražská šunka). W kraju pozbawionym dostępu do morza z konieczności dominują w jadłospisie ryby słodkowodne. Przede wszystkim częsty jest karp przyrządzany w wielorakiej postaci: jako pieczony (pečení kapr), smażony (smažený kapr), marynowany, gotowany, w auszpiku itd.; wśród innych dań rybnych wyróżnia się pieczony na maśle pstrąg (pečený pstruh na másle).

Potrawy ziemniaczane[edytuj | edytuj kod]

W kuchni czeskiej występuje wiele potraw z ziemniaków, gotowanych albo pieczonych oraz dań mącznych na bazie ziemniaków, takich jak  škubánky, chlupaté knedlíky, placki – bramboráki czy zapiekanki ziemniaczane.

Warzywa[edytuj | edytuj kod]

Jako dodatek do dania głównego podawane są typowe zestawy sałatek z pomidorów, ogórków oraz jarzyn konserwowych lub marynowanych (znane znojemskie ogórki). Niemal wszędzie dostępny jest bukiet jarzyn – míchaný salat. Popularne są sałatki majonezowe w dużym wyborze.

Desery i ciasta[edytuj | edytuj kod]

Ciastko „trumienka” z bitą śmietaną

Z deserów wymieniane są przede wszystkim pardubickie pierniki, naleśniki – (palačinky), racuchy (lívance), wafle karlowarskie (karlovarské oplatky). Popularne ciasta to strudle z nadzieniem owocowym lub z makiem. Kawa parzona głównie „po turecku”, często podawana jest w grubych szklankach na białym spodeczku.

Piwo[edytuj | edytuj kod]

Czeskie piwo o bogatej tradycji jest znane i cenione na całym świecie. Pierwsze wzmianki pisemne o piwowarstwie w Czechach pochodzą z początku XI wieku. Przywilejem warzenia piwa dysponowały początkowo tylko klasztory i miasta królewskie. Pierwsze miejskie browary powstały w XIV w. Piwowarstwo nabrało jeszcze większego znaczenia w XVI w., gdy browary w swych majątkach zaczęła budować również szlachta. W piwiarniach podaje się sery piwne oraz zakąski na zimno (utopenci czy białe kiełbaski w marynacie). W licznych browarach produkuje się przede wszystkim piwa jasne. Największe browary to Prazdroj i Gambrinus z Pilzna, Staropramen z Pragi oraz Budvar z Czeskich Budziejowic. Marki lokalne: Radegast, Regent czy Krušovice oraz piwo warzone w Lounach. W czeskich knajpach istnieje zwyczaj zaznaczania kreskami na karteczce kolejnych szklanic.

Inne alkohole[edytuj | edytuj kod]

Znane są południowo-morawskie wina produkowane w pobliżu miast: Znojmo, Valtice, Mikulov, Hodonín i Bzenec, a także czeskie z okolic Karlštejna, Roudnicy, Mielnika i Litomierzyc. Z napojów alkoholowych wyróżnia się becherovkę (karlowarski likier ziołowy), fernet (gorzki żołądkowy likier) i śliwowicę. Dużą popularnością cieszy się czeski rum.

Charakterystyczne dania[edytuj | edytuj kod]

  • knedliki bułczane (houskove knedlíky), ziemniaczane (bramborové knedlíky), owocowe (ovocné knedlíky)
  • vepřo-knedlo-zelo, potoczny skrót wieprzowego pieczonego mięsa z knedlikami oraz duszoną kapustą
  • svíčková (polędwica wołowa z sosem śmietankowym)
  • sosy śmietankowe – oprócz svíčkovego grzybowy, koperkowy
Ser smażony

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]