Kuchnia czeska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gulasz z knedlikiem - klasyczne danie kuchni czeskiej
Ser smażony - czasami jedyne bezmięsne danie w czeskich restauracjach
Ciastko "rakvička" (dosłownie "trumienka") z bitą śmietaną

Kuchnia czeska podlegała wpływom kuchni krajów sąsiednich: Polski, Bawarii, Austrii, Węgier i Słowacji. Ma ona swoje regionalizmy: czeskie, morawskie i śląskie. Typowy obiad składa się z zupy, najczęściej gulaszowej, flakowej,kapuśniaku, ziemniaczanej, rosołu z różnymi kluseczkami i drugiego dania – knedlików z pieczenią lub roladą. Prawdziwe czeskie dania najłatwiej odnaleźć w mniejszych miejscowościach.

Zupy[edytuj | edytuj kod]

Ważnym daniem obiadowym są zupy – polévki, bazujące na wywarze z mięsa wołowego, wieprzowego, cielęcego z drobiu, a także z ryb. Popularne są zupy podprawiane śmietaną albo zasmażką, na czele z kartoflanką – bramboračka, grzybową –houbová polévka, cebulową – cibulová polévka, czosnkową – česneková polévka i jarzynową - zeleninová polévka. Najsłynniejsza w Pradze jest zupa z flaków (cz. drstkova polevka).

Mięsa i ryby[edytuj | edytuj kod]

W kuchni czeskiej używa się różnych gatunków mięsa – pieczenie wołowe, wieprzowe i cielęce; pieczone gęsi,kaczki, kurczaki; rolady, rolki mięsne z nadzieniem, szaszłyki oraz różnego rodzaju kotlety. Restauracje oferują spory wybór dziczyzny, np.dania z sarny czy dzika, ale też takie specjały, jak bażanty i kuropatwy. Potrawy z ryb to smażony karp – smažený kapr albo pstrąg pieczony na maśle – pečený pstruh na másle. Cenionym daniem jest gęś, rzadko spotyka się ryby morskie. Z bardziej wykwintnych dań można polecić pieczeń z polędwicy szpikowanej słoninką, czy dania z dziczyzny: udziec sarny w winie lub zająca w śmietanie.

Potrawy ziemniaczane[edytuj | edytuj kod]

W kuchni czeskiej występuje wiele potraw z ziemniaków, gotowanych albo pieczonych oraz dań mącznych na bazie ziemniaków, jak  škubánky, chlupaté knedlíky, placki – bramboráki czy zapiekanki ziemniaczane.

Warzywa[edytuj | edytuj kod]

Jako dodatek do dania głównego podawane są typowe zestawy sałatek z pomidorów, ogórków oraz jarzyn konserwowych lub marynowanych (słynne znojemskie ogórki). Niemal wszędzie można zamówić bukiet jarzyn – míchaný salat. Wybór sałatek majonezowych.

Desery i ciasta[edytuj | edytuj kod]

Z deserów wymienia się pardubickie pierniki, naleśniki – palačinky, racuchy – lívance, wafle karlowarskie – karlovarské oplatky. Popularne ciasta to strudle z nadzieniem owocowym lub makiem.

Piwo[edytuj | edytuj kod]

Czeskie piwo jest znane i cenione na całym świecie, ma bogatą tradycję. Pierwsze wzmianki pisemne o piwowarstwie w Czechach pochodzą z początku XI w. Przywilej warzenia piwa otrzymały najpierw tylko klasztory i miasta królewskie. Pierwsze miejskie browary powstały w XIV w. Piwowarstwo nabrało jeszcze większego znaczenia w XVI w. gdy browary w swych posiadłościach zaczęła budować również szlachta. W piwiarniach podaje się sery piwne oraz zakąski na zimno ( utopenci czy białe kiełbaski w marynacie). W licznych browarach produkuje się przede wszystkim piwa jasne. Największe browary to: Prazdroj i Gambrinus z Pilzna, Staropramen z Pragi oraz Budvar z Czeskich Budziejowic. Marki lokalne – Radegast, Regent czy Krušovice oraz piwo warzone w Lounach. W czeskich knajpach istnieje zwyczaj zaznaczania kreskami na karteczce kolejnych szklanic.

Inne alkohole[edytuj | edytuj kod]

Znane są południowo-morawskie wina produkowane w pobliżu miast: Znojmo, Valtice, Mikulov, Hodonín i Bzenec, a także czeskie z okolic Karlštejna, Roudnicy, Mielnika i Litomierzyc. Z napojów alkoholowych wyróżnia się  becherovkę (karlowarski likier ziołowy), fernet (gorzki żołądkowy likier) i śliwowicę. Dużą popularnością cieszy się czeski rum.

Charakterystyczne dania:

  • knedliki bułczane (houskove knedlíky), ziemniaczane (bramborové knedlíky), owocowe (ovocné knedlíky)
  • vepřo-knedlo-zelo, potoczny skrót wieprzowego pieczonego mięsa z knedlikami oraz duszoną kapustą
  • svíčková (polędwica wołowa z sosem śmietankowym)
  • sosy śmietankowe - oprócz svíčkovego grzybowy, koperkowy, kura na papryce (istotny jest znowu sos)
  • golonka (vepřové koleno) peklowana, wędzona (uzené koleno) i pieczona (pečené koleno)
  • ołomunieckie twarożki smażone w cieście piwnym
  • ser smażony
  • nakládaný hermelín - ser marynowany
  • utopenci - kiełbasa w zalewie kwaśnej
  • zupa ziemniaczana, pomidorowa, soczewicowa, gulaszowa, flaki, czosnkowa (česnečka), cebulowa, rybna (niektóre zupy smakują i wyglądają inaczej niż polskie wersje, zwłaszcza zupa pomidorowa)
  • piwo
  • becherovka
  • burčák [czyt. burczaak] - sfermentowany winny moszcz
  • koláč
  • buchty (rodzaj drożdżówek)
  • frgál - specjalny rodzaj kołacza na Wołoszczyźnie Morawskiej (Valašsko)
  • štrúdl
  • tatranky - wafelki
  • lázeňské oplatky
  • hořické trubičky
  • rakvičky se šlehačkou - ciasteczko w kształcie trumienki z bitą śmietaną

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • kawa parzona jest głównie po turecku,często podawana jest w grubych szklankach na białym spodeczku
  • specyfiką kuchni czeskiej jest duża ilość kminku

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]