Kukiel wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eudynamys scolopaceus[1]
(Linnaeus, 1758)
Samiec
Samiec
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd kukułkowe
Rodzina kukułkowate
Podrodzina kukułki
Plemię Cuculini
Rodzaj Eudynamys
Gatunek kukiel wielki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Kukiel wielki (Eudynamys scolopaceus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kukułkowatych, podrodziny kukułek. Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758 na podstawie holotypu z Malabaru. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Cuculus scolopaceus[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza kukiela wielkiego w rodzaju Eudynamys. Wyróżnia 5 podgatunków[4]. Niektórzy autorzy uznają kukiela wielkiego i pacyficznego (E. orientalis) za jeden gatunek. Autorzy Handbook of the Birds of the World uznają dwa dodatkowe, w stosunku do IOC, podgatunki: E. s. frater (włączany przez innych autorów do E. s. mindanensis) i E. s. simalurensis (włączany przez innych autorów do E. s. malayanus)[3].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[4]:

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 39–46 cm, masa ciała 136–190 g[3]. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. Dalszy opis dotyczy podgatunku nominatywnego. Samiec jest całkowicie czarny, pióra opalizują niebiesko-zielono, pod niektórymi kątami fioletowawo. Ogon długi i zaokrąglony. U samicy ciemię jest brązowe z białymi i rdzawymi paskami, zaś pozostała część wierzchu ciała brązowoczarna z białymi kropkami. Skrzydła pokrywają białe paski i kropki. Obszar od brody do górnej części piersi brązowoczarny, nakrapiany biało lub płowo. Pozostała część spodu ciała ma barwę białą po płowobiałą, pokrywają ją brązowoczarne pasy. Sterówki czarnobrązowe, paskowane biało lub jasnordzawo[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Środowiskiem życia kukieli wielkich w Indiach są świetliste lasy, zagajniki w okolicach wiosek, sady, ogrody, parki i miasta. Na Sumatrze zamieszkują namorzyny, nadbrzeżne bagniste lasy, małe koralowe wyspy, uprawy i ogrody na nizinach. Na Filipinach zasiedlają nizinne i górskie lasy, lasy wtórne, plantacje palm kokosowych, zadrzewione uprawy i wsie. W Himalajach odnotowywane do 1800 m n.p.m., na Półwyspie Indyjskim do 1000 m n.p.m. Prowadzą nadrzewny tryb życia. Zwykle podczas żerowania nie odzywają się. Przeważnie kryją się wśród listowia, jednak rano zdarza się, że siedzą na szczytach drzew zażywając kąpieli słonecznych. Żywią się owocami i jagodami[5].

Lęgi[edytuj]

Okres lęgowy w Indiach i Pakistanie trwa od marca do sierpnia (głównie jednak w maju i czerwcu), na Sri Lance od kwietnia do sierpnia, w Malezji od lutego do kwietnia[3]. Kukiele wielkie są pasożytami lęgowymi. Podrzucają jaja na przykład wronom orientalnym (Corvus splendens); w przypadku tego gatunku inkubacja trwa 13–17 dni[5].

Status[edytuj]

IUCN uznaje kukiela wielkiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017)[6].

Przypisy

  1. Eudynamys scolopaceus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Eudynamys scolopaceus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Payne, R. & Kirwan, G.M.: Western Koel (Eudynamys scolopaceus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 8 marca 2017].
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Hoatzin, turacos & cuckoos. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 8 marca 2017].
  5. a b c Johannes Erritzøe, Clive F. Mann, Frederik Brammer, Richard A. Fuller: Cuckoos of the World. A&C Black, 2012, s. 325–. ISBN 9781408142677.
  6. Western Koel Eudynamys scolopaceus. BirdLife International. [dostęp 8 marca 2017].