Kulików (rejon żółkiewski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kulików (Ukraina))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy osiedla typu miejskiego w obwodzie lwowskim. Zobacz też: Kulików.
Kulików
Куликів
Ilustracja
Zabytkowy kościół św. Mikołaja (wygląd po renowacji)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Powierzchnia 29,25 km²
Wysokość 257 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2013)
• liczba ludności
• gęstość

3995[1]
137 os./km²
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Kulików
Kulików
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kulików
Kulików
Ziemia49°58′46,35″N 24°04′40,44″E/49,979542 24,077900
Portal Portal Ukraina

Kulików (ukr. Куликів, Kułykiw) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie żółkiewskim, nad Kulikówką, około 50 km od granicy polsko-ukraińskiej.

Historia[edytuj]

Kościół rzymskokatolicki pw. św. Mikołaja, uposażony w roku 1399 przez Mikołaja Herburta z Felsztyna i Kulikowa[2]. W roku 1469 Mikołaj (Miklasz) Herburt stolnik przemyski nadał osadzie prawa miejskie. Po Mikołaju miasto odziedziczyli jego synowie Mikołaj i Andrzej. W XVII wiekiu Jan III Sobieski osiedlił w Kulikowie jeńców tatarskich i tureckich, którzy wyrabiali w założonej manufakturze, koce i dywany. W następnych wiekach Kulików był ważnym ośrodkiem sadownictwa oraz szewstwa dla zaopatrywania pobliskiego Lwowa i Żółkwi. Kulików był również gniazdem rodowym rodziny Kulikowskich herbu Drogomir. Dokumenty z roku 1469 wskazują, że dzierżawcami miasta byli Jan i Piotr Kulikowscy (AGZ, t. VI. str. 121). Po Herburtach miasto dzierżawili; Żurawińscy, Sobiescy, Radziwiłłowie i Batowscy. Po płn.-wsch. stronie miasteczka zachowały się ślady zamczyska oraz fortyfikacji ziemnych. W roku 1880 liczył 3226 mieszkańców.

Parafia rzymskokatolicka założona w roku 1546, konsekrowana w 1766 pw. św. Mikołaja Biskupa. Parafia należała do dekanatu żółkiewskiego, archidiecezji lwowskiej, w jej skład wchodziły wsie Artasów, Błaszczywody, Doroszów, Dzibułki, Hrebeńce, Koszelów, Kukizów, Sulimów, Mohylany, Nadycze, Nahorce, Nowesioło, Podliski, Przedrzymiechy Wlk. i Mł., Smereków, Stroniatyn, Sulimów, Udnów (dawniej Odnowo), Wierzblany i Zwertów. Obecną murowaną świątynię wystawił w 1538 Mikołaj Herburt Odnowski kasztelan przemyski. Do roku 1743 w miejscu znajdował się również monastyr bazylianek.

Kulików graniczył z Doroszowem Wielkim, Nowym Siołem i Nadyczem, na płn. z Mohilanami i Przemiwólkami, na zach. z Mierzwicą i Kościejowem.

W II Rzeczypospolitej miasto znajdowało się w powiecie żółkiewskim, w województwie lwowskim. Według spisu powszechnego z 1921 roku w Kulikowie mieszkało 2886 mieszkańców: 2031 Polaków (z czego 1188 deklarowało się jako grekokatolicy a 489 jako wyznawcy judaizmu), 835 Ukraińców i 20 Żydów[3]. Według Rąkowskiego 70% mieszkańców było narodowości ukraińskiej[4]. W 1931 roku liczba Żydów wyniosła 602[5].

W czasie okupacji niemieckiej Kulików został pozbawiony praw miejskich, stając się siedzibą wiejskiej gminy Kulików[6]. 1 lipca 1941 w Kulikowie odbył się pogrom Żydów. 25 listopada 1942 część Żydów Niemcy deportowali do obozu zagłady w Bełżcu, pozostałych zapędzono do getta w Żółkwi[5].

W lipcu 1945 roku Polacy z Kulikowa pod naciskiem władz sowieckich i UPA wyjechali do Polski. Łącznie miejscowość opuściło 600 Polaków[3].

Świątynie[edytuj]

  • gotycki kościół św. Mikołaja, kilkakrotnie spalony i remontowany, został zamknięty po II wojnie światowej i służył jako skład dla miejscowej piekarni. W 2000 zwrócony wspólnocie rzymskokatolickiej, która przeprowadziła remont świątyni[7][4].
  • neobizantyjska cerkiew Zaśnięcia Bogarodzicy zbudowana w latach 1901-1906, na miejscu cerkwi z 1515 r[4]. Znajduje się w centrum Kulikowa.
  • neobizantyjska cerkiew św. Dymitra z 1901 roku (Przedmieście Żółkiewskie)[4].

Ludzie związani z Kulikowem[edytuj]

Przypisy

  1. Тимошенко Г.М. (red.): Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року». Київ: Державна служба статистики України, 2013, s. 79.
  2. Kulikow, parafia łacińska w Kulikowie. W roku 1399 Mikołaj z Kulikowa darował wieś kościołowi oraz nadał dziesięciny, w: Arch. Bernd. we Lwowie
  3. a b Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939-1947, Wrocław 2006, ISBN 83-85865-17-9, s. 1129; 1143
  4. a b c d e Grzegorz Rąkowski, Ziemia Lwowska. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część III, Rewasz, Pruszków 2007, ISBN 978-83-89188-66-3, s. 105-107
  5. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 492-493
  6. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  7. Роман Бречко: Куликів. Миколаївський костел (1538 р.) (ukr.). Україна Інкогніта. [dostęp 2014-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-31)].
  8. Samson Bloch (1782 - 7 października 1845)
  9. Redaktor „Wieca” i „Pszczółki” przed sądem. „Krakus”, s. 10, Nr 27 z 8 lipca 1893. 

Linki zewnętrzne[edytuj]