Kulików (rejon żółkiewski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kulików (Ukraina))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy osiedla typu miejskiego w obwodzie lwowskim. Zobacz też: Kulików.
Kulików
Куликів
Ilustracja
Zabytkowy kościół św. Mikołaja (wygląd po renowacji)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Powierzchnia 29,25 km²
Wysokość 257 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2013)
• liczba ludności
• gęstość

3995[1]
137 os./km²
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Kulików
Kulików
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kulików
Kulików
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kulików
Kulików
Ziemia 49°58′46,35″N 24°04′40,44″E/49,979542 24,077900
Portal Portal Ukraina

Kulików (ukr. Куликів, Kułykiw) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie żółkiewskim, nad Kulikówką, około 50 km od granicy polsko-ukraińskiej.

Historia[edytuj]

Kościół rzymskokatolicki pw. św. Mikołaja, uposażony w roku 1399 przez Mikołaja Herburta z Felsztyna i Kulikowa[2]. W roku 1469 Mikołaj (Miklasz) Herburt stolnik przemyski nadał osadzie prawa miejskie. Po Mikołaju miasto odziedziczyli jego synowie Mikołaj i Andrzej. W XVII wiekiu Jan III Sobieski osiedlił w Kulikowie jeńców tatarskich i tureckich, którzy wyrabiali w założonej manufakturze, koce i dywany. W następnych wiekach Kulików był ważnym ośrodkiem sadownictwa oraz szewstwa dla zaopatrywania pobliskiego Lwowa i Żółkwi. Kulików był również gniazdem rodowym rodziny Kulikowskich herbu Drogomir. Dokumenty z roku 1469 wskazują, że dzierżawcami miasta byli Jan i Piotr Kulikowscy (AGZ, t. VI. str. 121). Po Herburtach miasto dzierżawili; Żurawińscy, Sobiescy, Radziwiłłowie i Batowscy. Po płn.-wsch. stronie miasteczka zachowały się ślady zamczyska oraz fortyfikacji ziemnych. W roku 1880 liczył 3226 mieszkańców.

Parafia rzymskokatolicka założona w roku 1546, konsekrowana w 1766 pw. św. Mikołaja Biskupa. Parafia należała do dekanatu żółkiewskiego, archidiecezji lwowskiej, w jej skład wchodziły wsie Artasów, Błaszczywody, Doroszów, Dzibułki, Hrebeńce, Koszelów, Kukizów, Sulimów, Mohylany, Nadycze, Nahorce, Nowesioło, Podliski, Przedrzymiechy Wlk. i Mł., Smereków, Stroniatyn, Sulimów, Udnów (dawniej Odnowo), Wierzblany i Zwertów. Obecną murowaną świątynię wystawił w 1538 Mikołaj Herburt Odnowski kasztelan przemyski. Do roku 1743 w miejscu znajdował się również monastyr bazylianek.

Kulików graniczył z Doroszowem Wielkim, Nowym Siołem i Nadyczem, na płn. z Mohilanami i Przemiwólkami, na zach. z Mierzwicą i Kościejowem.

W II Rzeczypospolitej miasto znajdowało się w powiecie żółkiewskim, w województwie lwowskim. Według spisu powszechnego z 1921 roku w Kulikowie mieszkało 2886 mieszkańców: 2031 Polaków (z czego 1188 deklarowało się jako grekokatolicy a 489 jako wyznawcy judaizmu), 835 Ukraińców i 20 Żydów[3]. Według Rąkowskiego 70% mieszkańców było narodowości ukraińskiej[4]. W 1931 roku liczba Żydów wyniosła 602[5].

W czasie okupacji niemieckiej Kulików został pozbawiony praw miejskich, stając się siedzibą wiejskiej gminy Kulików[6]. 1 lipca 1941 w Kulikowie odbył się pogrom Żydów. 25 listopada 1942 część Żydów Niemcy deportowali do obozu zagłady w Bełżcu, pozostałych zapędzono do getta w Żółkwi[5].

W lipcu 1945 roku Polacy z Kulikowa pod naciskiem władz sowieckich i UPA wyjechali do Polski. Łącznie miejscowość opuściło 600 Polaków[3].

Świątynie[edytuj]

  • gotycki kościół św. Mikołaja, kilkakrotnie spalony i remontowany, został zamknięty po II wojnie światowej i służył jako skład dla miejscowej piekarni. W 2000 zwrócony wspólnocie rzymskokatolickiej, która przeprowadziła remont świątyni[7][4].
  • neobizantyjska cerkiew Zaśnięcia Bogarodzicy zbudowana w latach 1901-1906, na miejscu cerkwi z 1515 r[4]. Znajduje się w centrum Kulikowa.
  • neobizantyjska cerkiew św. Dymitra z 1901 roku (Przedmieście Żółkiewskie)[4].

Ludzie związani z Kulikowem[edytuj]

Przypisy

  1. Тимошенко Г.М. (red.): Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року». Київ: Державна служба статистики України, 2013, s. 79.
  2. Kulikow, parafia łacińska w Kulikowie. W roku 1399 Mikołaj z Kulikowa darował wieś kościołowi oraz nadał dziesięciny, w: Arch. Bernd. we Lwowie
  3. a b Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939-1947, Wrocław 2006, ISBN 83-85865-17-9, s. 1129; 1143
  4. a b c d e Grzegorz Rąkowski, Ziemia Lwowska. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część III, Rewasz, Pruszków 2007, ISBN 978-83-89188-66-3, s. 105-107
  5. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 492-493
  6. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  7. Роман Бречко: Куликів. Миколаївський костел (1538 р.) (ukr.). Україна Інкогніта. [dostęp 2014-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-31)].
  8. Samson Bloch (1782 - 7 października 1845)

Linki zewnętrzne[edytuj]