Kulik cienkodzioby

Kulik cienkodzioby
	Numenius tenuirostris
	Vieillot, 1817
	; Kulik cienkodzioby na XIX-wiecznej rycinie
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	siewkowe
Podrząd	bekasowce
Rodzina	bekasowate
Podrodzina	kuliki
Rodzaj	Numenius
Gatunek	kulik cienkodzioby
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; wymarły
	Zasięg występowania
	; Dawne miejsca występowania: w sezonie lęgowym zimowiska
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kulik cienkodzioby^[3] (Numenius tenuirostris) – wymarły gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae)^[2].

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1817 roku Louis Pierre Vieillot, nadając mu nazwę Numenius tenuirostris^[4], która obowiązuje do tej pory^[3]^[5]^[6]. Autor jako miejsce typowe wskazał Egipt^[4]^[5]. Nie wyróżniano podgatunków^[5]^[6].

Występowanie

Jedyne potwierdzone miejsca gniazdowania tych ptaków mieściły się w latach 1909–1925 w pobliżu miasta Tara na północ od Omska (południowo-zachodnia Syberia). Analiza stabilnych izotopów zawartych w piórach egzemplarzy muzealnych wykazała, że główne tereny lęgowe znajdowały się na stepach północnego Kazachstanu i południowo-środkowej Rosji^[7]. Ptaki te zimowały w Maghrebie, być może w północnym Egipcie, Mezopotamii i Jemenie. Trasa przelotu wiodła przez Turkmenistan, stepy nadkaspijskie, Ukrainę, Bałkany, Grecję i Półwysep Apeniński. Podczas tej wędrówki kilkakrotnie pojawiał się w Polsce (jego obecność stwierdzono 7 razy^[8]). Druga trasa wiodła na Bliski Wschód.

Morfologia

Wygląd: Brak wyraźnego dymorfizmu, zarówno płciowego jak i wiekowego. Wierzch ciała szarobrązowy pokryty ciemnymi, wydłużonymi plamami. Spód ciała jasny, a brzuch i kuper białe. Na szyi i piersi również cętki. Ogon biały z ciemnym, poprzecznym prążkowaniem. Długi, łukowato zagięty ku dołowi dziób oraz nogi czarne.
Wymiary średnie^[5]: długość ciała: 36–41 cm
rozpiętość skrzydeł: 80–92 cm
masa ciała: 255–360 g (u dwóch zbadanych osobników)

Ekologia i zachowanie

Biotop: Torfowiska o gęstej roślinności. Podczas migracji i na zimowiskach różnorodne typy siedlisk, w tym słone bagna, wilgotne łąki, stepy, stawy rybne, solniska, laguny z wodą słonawą, błotniste równie pływowe, a nawet półpustynie^[7].
Gniazdo: Na ziemi w suchym miejscu.
Jaja: O zwyczajach lęgowych niewiele wiadomo. Znajdowano w maju gniazda z 4 jajami.
Wysiadywanie: Informacje niepewne.
Pożywienie: Bezkręgowce, takie jak dżdżownice, owady i ich larwy, mięczaki czy skorupiaki^[7].

Status i ochrona

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) w 1988 roku sklasyfikowała kulika cienkodziobego jako gatunek niedostatecznie poznany, ale przypuszczalnie w jakimś stopniu zagrożony^[9]; od 1994 roku klasyfikowała go jako gatunek krytycznie zagrożony^[2]. Od 2001 roku brak było zweryfikowanych stwierdzeń tego ptaka^[5]. W 2025 roku IUCN uznała gatunek za wymarły^[2]^[7].

W Polsce kulik cienkodzioby podlegał ścisłej ochronie gatunkowej^[10].

Zobacz też

ptaki Polski

Przypisy

↑ Numenius tenuirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 Numenius tenuirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Numeniinae Selby, 1840 – kuliki (wersja: 2023-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-02].
1 2 L.J.P.L.J.P. Vieillot L.J.P.L.J.P., Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc., t. 8, 1817, s. 302 (fr.).
1 2 3 4 5 Van Gils, J., Wiersma, P., Kirwan, G.M. & Sharpe, C.J.: Slender-billed Curlew (Numenius tenuirostris). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-28].
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-02-12]. (ang.).
1 2 3 4 Species factsheet: Slender-billed Curlew Numenius tenuirostris [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2025-11-27] (ang.).
↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 24. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2007. „Ornis Polonica”. 49, s. 81–115, 2008.
↑ 1988 IUCN Red List of Threatened Animals, International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, 1988, s. 32, ISBN 2-88032-935-3 (ang.).
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Numenius tenuirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 3 4 Numenius tenuirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-3] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Numeniinae Selby, 1840 – kuliki (wersja: 2023-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-02].

[oryg-4] 1 2 L.J.P.L.J.P. Vieillot L.J.P.L.J.P., Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc., t. 8, 1817, s. 302 (fr.).

[hbwa-5] 1 2 3 4 5 Van Gils, J., Wiersma, P., Kirwan, G.M. & Sharpe, C.J.: Slender-billed Curlew (Numenius tenuirostris). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-28].

[ioc-6] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-02-12]. (ang.).

[birdlife-7] 1 2 3 4 Species factsheet: Slender-billed Curlew Numenius tenuirostris [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2025-11-27] (ang.).

[kf2007-8] Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 24. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2007. „Ornis Polonica”. 49, s. 81–115, 2008.

[iucn1988-9] 1988 IUCN Red List of Threatened Animals, International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, 1988, s. 32, ISBN 2-88032-935-3 (ang.).

[10] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

[podgatunek-11] 1 2 3 4 5 6 Takson uznany za podgatunek na Kompletnej liście ptaków świata

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[A]