Kultura w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Toruń
Toruń2017.jpg
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Toruniu

Kultura w Toruniu – instytucje kulturalne mające swoją siedzibę w Toruniu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Toruń jest jednym z większych ośrodków kulturalnych północnej Polski. Działa tu kilka dużych placówek kulturalnych, m.in. Toruńska Orkiestra Symfoniczna, Centrum Kultury Dwór Artusa, Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu, Toruńska Agenda Kulturalna, Teatr im. Wilama Horzycy, Teatr Baj Pomorski, Centrum Kultury Zamek Krzyżacki, Miejska Instytucja Kultury Dom Muz, galerie sztuki, kina, kilkanaście muzeów oraz jedyne w województwie Centrum Nowoczesności – Młyn Wiedzy[1].

Wydarzenia kulturalne[edytuj | edytuj kod]

W ciągu miesiąca w Toruniu odbywa się średnio sto różnego rodzaju imprez kulturalnych, zaczynając od festiwali, koncertów, wystaw, spektakli teatralnych, przeglądów poetyckich i fotograficznych, a na plenerowych pokazach historycznych kończąc[2].

Instytucje kulturalne w liczbach[edytuj | edytuj kod]

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Krzesimir Dębski jako dyrygent wraz z Toruńską Orkiestrą Symfoniczną i Chórem Astrolabium podczas nagrywania swojej kompozycji pt. „Cosmopolis” (Kościół św. Ducha w Toruniu)

Muzyka poważna[edytuj | edytuj kod]

Życie muzyczne Torunia przybiera wiele form. Jedną z nich stanowią wykonawcy muzyki poważnej, czyli Toruńska Orkiestra Symfoniczna, która założona została w sezonie artystycznym 1978/79 jako Toruńska Orkiestra Kameralna. Status symfonicznej uzyskała w 2006 roku. Warto dodać, że już pod koniec lat 30. XX wieku ówczesne władze miasta wraz z istniejącym wówczas Konserwatorium podjęły próbę utworzenia w mieście orkiestry symfonicznej oraz budowy filharmonii[4]. Wybuch II wojny światowej zaprzepaścił te plany. Drugim zespołem, który warto wymienić jest Multicamerata, zespół kameralny działający od 1991 roku[5].

Chóry[edytuj | edytuj kod]

Oprócz zespołów instrumentalnych w Toruniu działa prężnie kilka chórów. Najstarszy z nich to istniejący od 1898 roku Chór „Lutnia”. sporą tradycją może poszczycić się założony w 1979 roku Chór Akademicki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika lub Toruński Chór Nauczycielski „Con Anima” powstały w 1985 roku. Inne to: Chór Wydziału Teologicznego UMK „Tibi Domine” (1993), Chór Wyższej Szkoły Bankowej „Astrolabium” ( 1999) i Zespół Kameralny „Portamus Gaudium” (2007)[6].

Na uwagę zasługują także dwa chóry Zespołu Szkół Muzycznych w Toruniu – Chór Dziecięcy „Gioia di Cantare” (1994 ) i Chór Młodzieżowy „Semper Iuvenes”[7][8].

W Toruniu dobrze znana jest także Orkiestra Wojskowa, która od 1945 roku aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym miasta, zapewniając oprawę muzyczną ważnych uroczystości patriotycznych, religijnych i rocznicowych w województwie[9].

Szkolnictwo muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Toruń ma długą historię szkolnictwa muzycznego, która sięga roku 1921, kiedy to Pomorskie Towarzystwo Muzyczne otworzyło w mieście Konserwatorium z 6. klasami fortepianu, 3. skrzypiec, jedną śpiewu oraz jedną klasę nauczania teorii. W 1935 roku szkole tej nadano status szkoły wyższej. Dziś jej kontynuatorką jest Zespół Szkół Muzycznych im. Karola Szymanowskiego[10][11].

Muzyka rozrywkowa[edytuj | edytuj kod]

Toruń w latach 80. XX wieku nazywany był żartobliwie wylęgarnią talentów muzyki młodzieżowej[12]. Powstały tu wówczas takie zespoły, jak: rockowa Republika, Kobranocka, Bikini, punkrockowa Rejestracja, bluesowa Nocna Zmiana Bluesa, jazzowa Tortilla Flat, a nieco później: Butelka, SOFA i Manchester[13].

Na osobną uwagę zasługuje, nieżyjący od 2001 roku, lider najpopularniejszego z wymienionych zespołów („Republika”) – Grzegorz Ciechowski. Corocznie, podczas koncertu jego pamięci, odbywającego się w klubie „Od Nowa”, przyznawana jest specjalna nagroda jego imienia dla młodych, utalentowanych muzyków (Nagroda Artystyczna Miasta Torunia im. Grzegorza Ciechowskiego)[14].

Kluby muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Widowisko muzyczne rock-opera „Krzyżacy” w fosie zamkowej

W Toruniu działają liczne kluby muzyczne, są to m.in. Lizard King, Klub 21, Bunkier, Mocart, Toruńska Piwnica Artystyczna, Forte, Kotłownia[15]

Sale koncertowe[edytuj | edytuj kod]

Koncerty i festiwale muzyczne organizowane są w kliku salach koncertowych Torunia, z których największe to:

Koncerty oraz duże widowiska muzyczne organizowane są także w hali widowiskowo-sportowej przy ul. Bema[21], na stadionie żużlowym Motoarena przy ul. Pera Jonssona[22] oraz w plenerach fosy zamkowej[23] i Rynku Staromiejskiego[24].

Teatry[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Teatry w Toruniu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu ma siedzibę kilkanaście placówek teatralnych, impresariatów i innych stałych grup związanych z teatrem. Najstarszym i największych toruńskim teatrem jest istniejący od 1904 roku teatr zbudowany według projektu architektów wiedeńskich Ferdynanda Fellnera i Hermanna Helmera, jako placówka o charakterze niemieckim. W niepodległej Polsce otwarcie polskiego już teatru nastąpiło 28 listopada 1920 roku pod nazwą Teatr Narodowy na Pomorzu z siedzibą w Toruniu. Od 1932 roku przemianowano go na Teatr Polski, a w latach 1934–1939 nazywał się Teatrem Ziemi Pomorskiej. Po 1945 roku teatr przechodził różne koleje, a od 1960 roku nosi imię Wilama Horzycy[25]. Drugim co do wielkości teatrem w Toruniu jest działający od 1946 roku teatr lalkowy dla dzieci, obecnie noszący nazwę Baj Pomorski[26]. Obie te placówki są teatrami zawodowymi.

Teatry[edytuj | edytuj kod]

Inne to m.in.:

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu istnieje ponad 20 instytucji muzealnych. Do najstarszych tego typu placówek należy Muzeum Okręgowe. Wywodzi się ono z założonego w 1861 roku Muzeum Miejskiego i Muzeum Toruńskiego Towarzystwa Naukowego otwartego w 1876 roku.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Galerie sztuki[edytuj | edytuj kod]

Galeria Sztuki Wozownia (wojewódzka instytucja kultury)

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu swoją siedzibę ma kilkanaście galerii[44]. Najważniejsze i największe są galeriami państwowymi. Do tego grona zaliczamy: najstarszą, działającą od 1950 roku, Galerię Sztuki „Wozownia”. która prezentuje dokonania współczesnych twórców na ekspozycjach indywidualnych i zbiorowych, założoną w 1964 roku Galerię i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka – placówkę prowadzącą zajęcia plastyczne z dziećmi i młodzieżą, inicjującą akcje plastyczne i programy edukacyjne oraz prezentującą różnorodne wystawy[45] oraz Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” – najnowsze (2008) i największe muzeum sztuki współczesnej w mieście[44].

Galerie[edytuj | edytuj kod]

Ponadto w Toruniu znajdują się:

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

Toruń jest siedzibą wojewódzkich oddziałów: Związku Polskich Artystów Fotografików[52], Związku Polskich Artystów Plastyków[53], Związku Polskich Fotografów Przyrody[54], Związku Artystów Scen Polskich[55].

Kina[edytuj | edytuj kod]

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Dawniej w Toruniu istniało wiele kin, do najbardziej znanych i najdłużej działających zalicza się Kinoteatr Grunwald (zamknięty w lipcu 2011 roku, sala kinowo-teatralna istnieje do dziś, a cały budynek jest w posiadaniu wojska)[56], Kino Orzeł (działające nieprzerwanie przez 80 lat, zamknięte 27 lipca 2008 roku. Posiadało salę na 200 miejsc, ostatnim seansem był film Orzeł kontra rekin[57]), Kino Kopernik (w jego miejscu znajduje się dziś Biedronka) czy Nasze Kino przy ul. Podmurnej (zakończyło działalność we wrześniu 2010 roku)[58].

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

W 2016 roku Toruniu czynnych było osiem kin. Od kameralnych kin klubowych do wielkich multipleksów. Łącznie dysponują one 26. salami[59].

Sezonowe kino działa również w Kujawsko-Pomorski Impresaryjnym Teatrze Muzyczny przy ulicy Żeglarskiej[62]

Warto dodać, że także w nowo powstałym Centrum Kulturalno-Kongresowym Jordanki można uczestniczyć w projekcjach filmowych. W sali kameralnej Centrum został zainstalowany nowoczesny projektor 3D[63].

Centra kultury i nauki[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ofertę kulturalną w Toruniu uzupełniają placówki związane z kulturą oraz jej popularyzacją, są to m.in. kluby studenckie, ogniska pracy pozaszkolnej, domy kultury. Największą tego typu placówką jest Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, który otwarto w 2013 roku. To pierwsza taka instytucja w Toruniu, a także w województwie i jedna z nielicznych w kraju. Posiada ona najdłuższe w Polsce, zamontowane na stałe, Wahadło Foucaulta[64]

Instytucje kultury i nauki[edytuj | edytuj kod]

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biblioteki i Archiwa w Toruniu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Największą biblioteką w Toruniu jest Biblioteka Główna Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, posiadająca ponad 2200 tys. zbiorów. Drugą co do wielkości jest Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska, założona 19 lutego 1923 roku. Jest ona kontynuatorką bogatych tradycji bibliotekarskich Torunia, sięgających czasów założenia miasta. Obie biblioteki w swoim zasobie posiadają cenne zbiory starodruków[78][79].

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe placówki biblioteczne Torunia to m.in.:

Imprezy i festiwale[edytuj | edytuj kod]

Jedna z projekcji podczas Festiwalu Światła SKYWAY na fasadzie Kościoła św. Ducha
 Osobny artykuł: Festiwale w Toruniu.

Festiwale teatralne[edytuj | edytuj kod]

Pośród festiwali teatralnych najbardziej znany w kraju jest Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt”, odbywający się od 1991 roku. Teatr studencki reprezentują Akademickie Spotkania Teatralne Klamra, alternatywny – Ogólnopolski Festiwal Teatralny Pobocza Teatru, uliczny – Letnie Spotkania Teatrów Ulicznych, Międzynarodowe Spotkania Kapel Ludowych i Festiwal Folkloru Miejskiego. Teatr dziecięcy to Międzynarodowe Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek. Kino i film reprezentują Międzynarodowy Festiwal Lato Filmów (2006 r. i 2007 r.) i Tofifest[83].

Festiwale muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Z imprez i festiwali muzyki poważnej działa Festiwal Muzyczny Toruń-Muzyka i Architektura oraz Międzynarodowy Festiwal Haendlowski. Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich Probaltica odbywa się poza Toruniem, także w Warszawie i Grudziądzu, podobnie Europejskie Spotkania Artystyczne – oprócz Torunia w Przysieku i Zamku Bierzgłowskim. Świętojański Festiwal Muzyki Organowej trwa przez całe dwa letnie miesiące. Z festiwali muzyki współczesnej w Toruniu zorganizowano Jazz Od Nowa Festival, Toruń Blues Meeting, CoCArt Music Festival – organizowany przez Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu, Afryka Reggae Festival i Toruń-Bydgoszcz Harmonica Bridge. Największy rozgłos zyskał Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chrześcijańskiej Song Of Songs.

Festiwale naukowe[edytuj | edytuj kod]

Z imprez naukowych jest tu najstarszy w regionie Toruński Festiwal Nauki i Sztuki oraz impreza uniwersytecka Promocja Edukacyjna, ukazująca ofertę szkół wyższych z całej Polski, a w listopadzie – Toruński Festiwal Książki. Sztuki plastyczne reprezentowane są przez jedną z największych światowych imprez graficznych, odbywającą się w kilku miastach – Międzynarodowe Triennale Grafiki Kolor w grafice, Ogólnopolski Konkurs Wydawnictw Reklamowych IDEA, najstarszy regionalny Konkurs ZPAP Dzieło Roku, a także unikatowy w skali europejskiej Międzynarodowy Konkurs Twórczości Plastycznej Dzieci i Młodzieży.

Imprezy tzw. masowe[edytuj | edytuj kod]

Imprezy masowe i popularne to Otwarte Mikrolotowe Mistrzostwa Polski – Festiwal Wiatru, coroczna odsłona Piernikowej Alei Gwiazd, Święto Muzyki, Dni Torunia i Święto Piernika. Od dwóch lat odbywa się także Festiwal Anielskie Spotkania, festiwal wolontariuszy pod hasłem „Toruń miastem aniołów”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Toruńskie instytucje kultury | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-12].
  2. Toruń porusza kulturą, www.torun.pl [dostęp 2017-01-05].
  3. Marta Zalewska, Zobacz, gdzie w Toruniu są biblioteki [lista, godziny otwarcia], „pomorska.pl” [dostęp 2016-12-29].
  4. 3xw.pl 2011r, Toruńska Orkiestra Symfoniczna, www.tos.art.pl [dostęp 2017-01-13].
  5. Mirosława Kruczkiewicz, Multicamerata ma już 25 lat, „nowosci.com.pl” [dostęp 2017-01-13].
  6. Orkiestry i chóry | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-13].
  7. Twórcy Kultury Torunia, www.icimss.edu.pl [dostęp 2017-01-13].
  8. Mateusz Wieczorkowski, Wystąpienie chóru, www.zsm.torun.pl [dostęp 2017-01-13].
  9. Marcin Kowalkowski, Toruńska Orkiestra Wojskowa ma 70 lat, www.kujawsko-pomorskie.pl [dostęp 2017-01-13].
  10. Historia szkoły, www.zsm.torun.pl [dostęp 2017-01-13].
  11. Zespół Szkół Muzycznych im. Karola Szymanowskiego w Toruniu, ul. Szosa Chełmińska 224/226, Wrzosy, www.schoolius.com [dostęp 2017-01-13].
  12. Wylęgarnia rocka! Tego brakowało w Toruniu, „pomorska.pl” [dostęp 2017-01-14].
  13. http://www.torun.pl/pl/node/3414%7C Orkiestry i chóry w Toruniu.
  14. Nagroda im. Grzegorza Ciechowskiego | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  15. Kluby w Toruniu (pol.). www.partylover.pl.
  16. Aula UMK, www.aula.umk.pl [dostęp 2017-01-17].
  17. Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki Toruń – Start, www.jordanki.torun.pl [dostęp 2017-01-17].
  18. Wynajem – Dwór Artusa Toruń, „Dwór Artusa Toruń” [dostęp 2017-01-17] (pol.).
  19. 95-lecie Zespołu Szkół Muzycznych | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-17].
  20. odnowa, odnowa.umk.pl [dostęp 2017-01-17].
  21. Tomasz Bielicki, Ostatnie takie tango. Pożegnalny koncert Budki Suflera w Toruniu, „nowosci.com.pl” [dostęp 2017-01-17].
  22. Koncert na Motoarenie w Toruniu, www.torun.pl [dostęp 2017-01-17].
  23. Anna Krzesińska, W Fosie Staromiejskiej rozbłysną gwiazdy, „nowosci.com.pl” [dostęp 2017-01-17].
  24. Koncerty Rynek Staromiejski w Toruniu | koncerty, bilety, www.koncertomania.pl [dostęp 2017-01-17].
  25. Bogusław Mansfeld, Kazimierz Wajda, Teatr w Toruniu, 1978.
  26. Studio 2.03, Teatr Baj Pomorski w Toruniu zaprasza na spektakle dla dzieci i dorosłych, www.bajpomorski.art.pl [dostęp 2017-01-16] (pol.).
  27. Strona Muzeum Okręgowego – Historia.
  28. W Toruniu otwarto muzeum piernika (pol.). onet.pl. [dostęp 2015=06-20].
  29. Muzeum Etnograficzne, etnomuzeum.pl [dostęp 2017-01-14].
  30. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  31. Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu, Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu [dostęp 2017-01-14] (pol.).
  32. Żywe Muzeum Piernika, muzeumpiernika.pl [dostęp 2017-01-14].
  33. Muzeum Uniwersyteckie w Toruniu, www.muzeum.umk.pl [dostęp 2017-01-14].
  34. http://www.csaiu.torun.pl/muzeum.aspx, www.csaiu.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  35. Muzeum Przyrodnicze Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UMK w Toruniu, www.mp.umk.pl [dostęp 2017-01-14].
  36. Szkolne Muzeum Motoryzacji – Zespół Szkół Samochodowych w Toruniu, „Zespół Szkół Samochodowych w Toruniu” [dostęp 2017-01-14].
  37. MUZEUM FORTYFIKACJI PANCERNEJ TWIERDZY TORUŃ – BATERIA AB IV, www.torun.fortyfikacje.pl [dostęp 2017-01-14].
  38. Fort IV Toruń, Fort IV Toruń [dostęp 2017-01-14].
  39. Twoje-Miasto Sp., Muzeum diecezjalne, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  40. Muzeum Sportu Żużlowego | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-06-27] (pol.).
  41. Szymon Spandowski, Toruń. Muzeum Twierdzy Toruń ma powstać w forcie obok dworca autobusowego, „nowosci.com.pl” [dostęp 2017-01-05].
  42. Ruszają roboty budowlane w Muzeum Twierdzy Toruń | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2018-05-29] (pol.).
  43. Fort świętego Jakuba bazą generał „Zo"?! - nowosci.com.pl, www.nowosci.com.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  44. a b Galerie w Toruniu.
  45. Strona GiOPTD.
  46. Paweł Rekowski, Galeria Rusz :: news, www.galeriarusz.art.pl [dostęp 2017-01-14].
  47. Galeria Na Piętrze – ZPAP Toruń: cennik, bilety, godziny otwarcia, Nocowanie.pl [dostęp 2017-01-14].
  48. http://dommuz.pl
  49. Galeria Forum UMK, www.galeria-forum.umk.pl [dostęp 2017-01-14].
  50. W Toruniu powstała nowa galeria. Nazywa się Miłość (pol.). torun.wyborcza.pl. [dostęp 2014-09-26].
  51. Super User, Mała Galeria Fotografii, www.zpaf-okp.pl [dostęp 2017-01-14].
  52. strona oddziału.
  53. strona oddziału.
  54. strona oddziału.
  55. strona oddziału.
  56. Znika Kinoteatr Grunwald – RMF FM.
  57. Kino Orzeł w serwisie tubyłokino.pl.
  58. Co po Naszym Kinie?, Nowości – Dziennik Toruński.
  59. Kina | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  60. Kino Centrum – Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu, „Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu”, 6 lipca 2015 [dostęp 2017-01-14] (pol.).
  61. Nowe kino w toruńskim Dworze Artusa już ruszyło (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2014-05-05].
  62. Rusza darmowe letnie kino w Teatrze Muzycznym (pol.). torun.wyborcza.pl. [dostęp 2015-07-08].
  63. KINO NA JORDANKACH (pol.). torun.pl. [dostęp 2015-10-21].
  64. Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy [dostęp 2015-12-04] (pol.).
  65. Strona główna « Toruńska Agenda Kulturalna, tak.torun.pl [dostęp 2017-10-12] (pol.).
  66. Centrum Popularyzacji Kosmosu „Planetarium – Toruń”, Centrum Popularyzacji Kosmosu [dostęp 2017-01-14].
  67. ORBITARIUM – wystawa – Centrum Popularyzacji Kosmosu, „Centrum Popularyzacji Kosmosu” [dostęp 2017-01-14].
  68. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  69. Dwór Artusa Toruń, Dwór Artusa Toruń [dostęp 2017-01-14] (pol.).
  70. odnowa, odnowa.umk.pl [dostęp 2017-01-14].
  71. Międzynarodowe Centrum Spotkań Młodzieży, mcsm.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  72. AKTUALNOŚCI – ZAMEK KRZYŻACKI TORUŃ, www.ckzamek.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  73. Maciej Janowski, Ognisko Pracy Pozaszkolnej „Dom Harcerza”, www.domharcerza.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  74. Od wrześnią w Toruniu ruszą filie Domu Harcerza (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2015-05-29].
  75. Dom Muz, dommuz.pl [dostęp 2017-01-14].
  76. Strona Główna – Młodzieżowy Dom Kultury w Toruniu, Młodzieżowy Dom Kultury w Toruniu [dostęp 2017-01-14] (pol.).
  77. Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2017-01-14].
  78. Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu -, Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu [dostęp 2017-01-17] (pol.).
  79. strona główna – Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, www.bu.umk.pl [dostęp 2017-01-17].
  80. JW Web Development, Biblioteka Pedagogiczna w Toruniu, www.bptorun.edu.pl [dostęp 2017-01-17].
  81. Centrum Dialogu Toruń, www.bibdiec.pl [dostęp 2017-01-17].
  82. Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa – Strona główna, kpbc.umk.pl [dostęp 2017-01-17].
  83. Imprezy i Festiwale – Toruń w internecie., www.kopernik.net.pl [dostęp 2017-01-14].