To jest dobry artykuł

Kurelom i kumom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The Book of Mormon
Księga Mormona, jedno z mormońskich pism świętych i jednocześnie źródło wzmianki o kurelomach i kumomach

Kurelom (deseret dla liczby mnogiej 𐐗𐐆𐐅𐐡𐐢𐐉𐐣𐐞[1]) i kumom[2][3] (deseret dla liczby mnogiej 𐐗𐐊𐐣𐐉𐐣𐐞)[4] – w wierzeniach ruchu świętych w dniach ostatnich (mormonów) zwierzęta wykorzystywane przez Jeredytów[4]. Pojawiają się we wchodzącej w skład Księgi Mormona Księdze Etera. Miały być szczególnie przydatne człowiekowi. Są obiektem licznych spekulacji, od dawna budzą zainteresowanie mormońskich teologów. Utrwalone w kulturze świętych w dniach ostatnich, nazywane są najbardziej osobliwymi oraz najbardziej tajemniczymi zwierzętami wymienianymi w Księdze Mormona.

Wymowa[edytuj | edytuj kod]

Wymowa tych słów wzbudzała pewne zainteresowanie mormońskich badaczy. Zostały one zresztą ujęte w przewodniku po wymowie, dołączanym do każdego egzemplarza anglojęzycznej wersji Księgi Mormona od 1981[5]. Źródła wskazują niemniej na znaczną różnicę między wymową preferowaną i powszechną współcześnie a tą z wczesnego okresu kolonizacji terytorium[6][7]. Pierwotna wymowa, zwłaszcza ta stosowana przez Josepha Smitha, ma pewne znaczenie w badaniach nazw własnych występujących w Księdze Mormona, choć, na gruncie mormońskiej teologii, nie jest w nich czynnikiem decydującym. Do ustalenia wymowy używanej przez Smitha wykorzystuje się między innymi wydanie Księgi Mormona w alfabecie deseret z 1869[8].

Na kartach Księgi Mormona[edytuj | edytuj kod]

Na kartach Księgi Mormona pojawiają się w wersie dziewiętnastym dziewiątego rozdziału Księgi Etera[4][9]. Z zawartego w niej zapisu nie da się wyłuskać zbyt wielu informacji na ich temat, poza tym, iż miały być uznawane za szczególnie przydatne człowiekowi, obok wymienionych w tym samym wersecie słoni[4]. Niektórzy komentatorzy wnioskują z tego, że mogły być udomowione[10], inni, spoglądając na szerszy kontekst, wyciągają wniosek dokładnie przeciwny[11]. John Sorenson twierdził, że musiały osiągać znaczne rozmiary[12]. Postulowano spełnianie przez nie roli zwierząt jucznych[13]. Hugh Nibley sugerował, że mogły stanowić źródło pożywienia dla Jeredytów[11].

W mormońskiej teologii oraz w badaniach nad Księgą Mormona[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy autorzy widzieli w kurelom i kumom południowoamerykańskie lamy

Ich istnienie nie znalazło potwierdzenia w źródłach zewnętrznych. Od dawna są niemniej obiektem spekulacji. Wspominał o nich już jeden z wczesnych mormońskich apostołów Orson Pratt w kazaniu z 1868[14]. Badacze związani z Kościołem Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich podejmowali również próby identyfikacji tych zwierząt[15]. Przyjmuje się, jakoby miały przynależeć do gatunków rodzimych dla zamieszkanego przez Jeredytów starożytnego kontynentu amerykańskiego[1][4]. Zwraca się również uwagę na to, iż w procesie określanym mianem tłumaczenia Księgi Mormona Joseph Smith nie znalazł dlań słowa w języku angielskim[1][4]. Z uwagi na ten fakt czasem wspomina się o lamach i alpakach[1][4][16][17], w kontekście starań, by umieścić je w środowisku amerykańskim[1][4]. Łączono je również, bez większego przekonania, z wielbłądami[1] i niedźwiedziami[4]. Wśród innych propozycji znalazły się tapiry i widłorogi amerykańskie[18].

Inne komentarze snują wszelako domysły o wymarciu tych stworzeń jeszcze przed przybyciem rodziny Lehiego do Ameryki, co zgodnie z wierzeniami świętych w dniach ostatnich miało nastąpić w VI wieku p.n.e.[15] Ich pojawienie się w zapisie w początkach opisu jeredyckiej historii oraz brak jakichkolwiek wzmianek w dalszych partiach tekstu według niektórych zdradza, iż mogły wymrzeć niedługo później[19] oraz że jako takie były nieznane Nefitom[11]. W tym kontekście próby identyfikacji tych zwierząt z wymarłymi organizmami wskazywały na gomfotery oraz mastodonty[18].

Mormońscy językoznawcy rozważali również etymologię nazw nadanych tym zwierzętom, odwołując się przy tym do języka hebrajskiego. W ściśle teologicznym sensie można z kolei zauważyć, że badania nad etymologią jeredyckich nazw własnych pozostają w sferze spekulacji. Osiąga się w tym zakresie niemniej pewne rezultaty, zwłaszcza jeżeli przyjmie się, iż niektóre zostały przetłumaczone na język używany przez Nefitów[1]. Również w teologicznym kontekście sygnalizowano, iż Smith prawdopodobnie dokonał jedynie transliteracji tych nazw z zapisu wyrytego na złotych płytach[20].

W mormońskiej kulturze[edytuj | edytuj kod]

Niezależnie od otaczających je spekulacji znalazły swe miejsce w mormońskiej kulturze. Wspominane w The Memory of Earth (1992), powieści science fiction pióra Orsona Scotta Carda[21]. Nazywane są najbardziej osobliwymi oraz najbardziej tajemniczymi zwierzętami wymienianymi w Księdze Mormona[22].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Brigham Young University: CURELOMS (ang.). W: Book of Mormon Onomasticon [on-line]. byu.edu. [dostęp 2021-05-19].
  2. Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich: Księga Etera Rozdział 9 (pol.). W: Księga Mormona [on-line]. churchofjesuschrist.org. [dostęp 2021-09-19].
  3. Księga Mormona Jeszcze Jedno Świadectwo o Jezusie Chrystusie. Salt Lake City: Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, 1981, s. 440.
  4. a b c d e f g h i Brigham Young University: CUMOMS (ang.). W: Book of Mormon Onomasticon [on-line]. byu.edu. [dostęp 2021-05-19].
  5. Woodger 2000 ↓, s. 57.
  6. Huchel 2000 ↓, s. 59.
  7. Spendlove 2015 ↓, s. 52.
  8. Huchel 2000 ↓, s. 58.
  9. George Reynolds: A Complete Concordance to the Book of Mormon. Salt Lake City: Deseret Book, 1900, s. 161.
  10. Miller 2017 ↓, s. 137.
  11. a b c Alan C. Miner: Ether 9 (ang.). W: Step-by-Step Through the Book of Mormon [on-line]. stepbystep.alancminer.com. [dostęp 2021-09-09].
  12. Miller 2017 ↓, s. 167-168.
  13. Miller 2017 ↓, s. 168.
  14. Alan C. Miner: A Chronology of Thought on Book of Mormon Geography (ang.). W: Step-by-Step Through the Book of Mormon [on-line]. stepbystep.alancminer.com. [dostęp 2021-09-09].
  15. a b Paul Nolan Hyde: A Comprehensive Commentary of the Book of Ether. Orem: Parrish Press, 2015, s. 81.
  16. George Reynolds: A Dictionary of the Book of Mormon, Comprising Its Biographical, Geographical and Other Proper Names. Salt Lake City: Joseph Hyrum Perry, 1891, s. 108.
  17. George Reynolds: A Dictionary of the Book of Mormon, Comprising Its Biographical, Geographical and Other Proper Names. Salt Lake City: Joseph Hyrum Perry, 1891, s. 109.
  18. a b Wade E. Miller: Science and the Book of Mormon (ang.). W: 2009 FairMormon Conference [on-line]. fairlatterdaysaints.org, 2009. [dostęp 2021-09-10].
  19. Miller 2017 ↓, s. 140.
  20. Miller 2017 ↓, s. 165.
  21. Collings 1996 ↓, s. 38.
  22. Miller 2017 ↓, s. 167.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]