Kurowo (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°6′20″N 22°47′37″E
- błąd 38 m
WD 53°7'N, 22°45'E
- błąd 20513 m
Odległość 5 m
Kurowo
wieś
Ilustracja
Kurowo
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Kobylin-Borzymy
Wysokość 114-123 m n.p.m.
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-204[1]
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0399083[2]
Położenie na mapie gminy Kobylin-Borzymy
Mapa konturowa gminy Kobylin-Borzymy, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kurowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kurowo”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kurowo”
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa konturowa powiatu wysokomazowieckiego, blisko górnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Kurowo”
Ziemia53°06′20″N 22°47′37″E/53,105556 22,793611

Kurowowieś w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Kobylin-Borzymy[2][3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Siedziba Narwiańskiego Parku Narodowego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Waniewie[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Kurowie
Park w zespole dworskim
XIII Biesiada Miodowa
Fragment stoisk
XIII Biesiada Miodowa w Kurowie

Założone najprawdopodobniej na początku XV w. Początkowo wieś ruska. Położona na zachodnim brzegu Narwi, przy ujściu rzeczki Kurówki.

Znani właściciele Kurowa:

  • w roku 1444 Rygiel z Kurowa występuje w sporze granicznym z właścicielami Kobylina
  • w 1509 należała do dóbr waniewskich Mikołaja Radziwiłła, nadanych przez króla Zygmunta Starego
  • Olelkowiczowie, książęta słuccy
  • od 1590 własność Pawła Szczawińskiego, starosty bielskiego i kasztelana łęczyckiego. Prawnuk wymienionego, Stanisław wzmiankowany w roku 1669
  • w roku 1676 współwłaścicielami byli Tomasz Kalinkiewicz i Kurzeniecki, którzy poślubili córki Szczawińskich
  • przez kilka lata dobra kurowskie posiadali bracia Mikołaj i Wilhelm Orsetti
  • od 1680 całość własnością Wilhelma Orsetti. W posiadaniu tej rodziny do roku 1832
  • w 1832 odkupione przez Stefana Rostworowskiego, żonatego z wdową po Adamie Orsettim. Adam Rostworowski właścicielem majątku do 1870 r.
  • w 1919 – Franciszek Kołodziejski
  • w 1932 roku majątek rozparcelowany? przez Bank Rolny?[5]

W XVII wieku Kurowo stało się ośrodkiem samodzielnych dóbr. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych Krajów Słowiańskich podaje, iż Kurowo folwark, powiat mazowiecki, gmina Kowalewszczyzna, parafia Waniewo. W 1827 r. 3 domy, 16 mieszkańców Folwark Kurowo z wsią Pszczółczyn, rozległy mr. 1419: grunta orne i ogrody mr. 673, łąk mr. 356, pastwiska mr. 137, wody mr. 22, lasu mr. 220, nieużytki i place mr. 11, budynków murowanych. 3 z drzewa 12, płodozmian 11 -polowy, wiatrak. Wieś Pszczółczyn os, 42 z gruntem mr. 966[6]. W 1865 r. majątek liczył 1769 morgów (ok. 990 ha).

W roku 1921 folwark Kurowo. Naliczono tu 6 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 160 mieszkańców (74 mężczyzn i 86 kobiet). Narodowość polską podało 151 osób, a białoruską 9[7].

Po przeprowadzonej parcelacji, w ramach reformy rolnej, majątek obejmował: dwór wraz z parkiem, budynki mieszkalne pracowników, budynki gospodarcze i ok. 200 ha użytków rolnych, łąk, wód i nieużytków.

W czasie II wojny światowej Kurowo zostało zajęte przez Armię Czerwoną, gospodarstwo przekształcono w kołchoz, a w dworku utworzono sierociniec. Od 1941 r. majątkiem zarządzała administracja niemiecka.

Wojnę przetrwały wszystkie budynki mieszkalne i gospodarcze. Nienaruszony pozostał również park i stojący w pobliżu młyn wraz z towarzyszącymi budynkami.

Od 25 września 1954 r. miejscowość wchodziła do Gromady Pszczółczyn, a od 31 grudnia 1959 – 1 stycznia 1973 r. do Gromady Kobylin-Borzymy[8].

W 1988 r. dwór z otaczającym go parkiem został przejęty przez Narwiański Park Krajobrazowy przekształcony następnie w park narodowy. Od 1996 r. w dworku mieści się siedziba Narwiańskiego Parku Narodowego.

W Kurowie na terenie dawnego zespołu dworskiego już od wielu lat odbywa się Biesiada Miodowa[9].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Reduta Koziołek oraz Kurowo Folwark na Topograficznej Karcie Królestwa Polskiego z 1839 r.
Młyn motorowy z 1925 r.
  • murowany, parterowy dwór wzniesiony prawdopodobnie pod koniec XIX w. Po roku 1920 rozbudowany, powiększony o jedno przęsło od zachodu. Od wschodu dobudowano piętrową część z parterową przybudówką, mieszczącą na dachu taras z okrągłą wieżą zakończoną krenelażem. Właścicielem majątku był wtedy Franciszek Kołodziejski. Po II wojnie był siedzibą Zakładu Hodowli Roślin Ogrodniczych
  • park ogrodzony kamiennym ogrodzeniem z wymurowaną w XX w. bramą
  • zabudowania folwarczne z połowy XIX w., murowane z kamienia
  • w widłach Kurówki i Narwi zachowany szczątkowo fort Koziołek zbudowany przez wojska polskie hetmana litewskiego Pawła Sapiehy w czasie oblężenia przez Szwedów zamku w Tykocinie[5]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  2. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Opis parafii na stronie diecezji
  5. a b Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, s. 52-53.
  6. Kurowo (6), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 934.
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Kowalewszczyzna. Warszawa 1924 r. s. 110. – dostępny na stronie: Wikimedia Commons (2012-10-07).
  8. W. Jemielity, Podziały administracyjne powiatów wysokomazowieckiego i łapskiego w latach 1919–1990 ze Studia Łomżyńskie, tom VII. Łomża 1996 r. s. 108-115.
  9. Biesiada Modowa w Kurowie (2012-10-07).