Kurowo (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kurowo
Kurowo
Kurowo
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Kobylin-Borzymy
Wysokość 114-123 m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-204
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0399083
Położenie na mapie gminy Kobylin-Borzymy
Mapa lokalizacyjna gminy Kobylin-Borzymy
Kurowo
Kurowo
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Kurowo
Kurowo
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Kurowo
Kurowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kurowo
Kurowo
Ziemia 53°06′20″N 22°47′37″E/53,105556 22,793611

Kurowowieś w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Kobylin-Borzymy.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Siedziba Narwiańskiego Parku Narodowego.

Historia[edytuj]

Dwór w Kurowie
Park w zespole dworskim
XIII Biesiada Miodowa
Fragment stoisk
XIII Biesiada Miodowa w Kurowie

Założone najprawdopodobniej na początku XV w. Początkowo wieś ruska. Położona na zachodnim brzegu Narwi, przy ujściu rzeczki Kurówki.

Znani właściciele Kurowa:

  • w roku 1444 Rygiel z Kurowa występuje w sporze granicznym z właścicielami Kobylina
  • w 1509 należała do dóbr waniewskich Mikołaja Radziwiłła, nadanych przez króla Zygmunta Starego
  • Olelkowiczowie, książęta słuccy
  • od 1590 własność Pawła Szczawińskiego, starosty bielskiego i kasztelana łęczyckiego. Prawnuk wymienionego, Stanisław wzmiankowany w roku 1669
  • w roku 1676 współwłaścicielami byli Tomasz Kalinkiewicz i Kurzeniecki, którzy poślubili córki Szczawińskich
  • przez kilka lata dobra kurowskie posiadali bracia Mikołaj i Wilhelm Orsetti
  • od 1680 całość własnością Wilhelma Orsetti. W posiadaniu tej rodziny do roku 1832
  • w 1832 odkupione przez Stefana Rostworowskiego, żonatego z wdową po Adamie Orsettim. Adam Rostworowski właścicielem majątku do 1870 r.
  • w 1919 – Franciszek Kołodziejski
  • w 1932 roku majątek rozparcelowany? przez Bank Rolny?[1]

W XVII wieku Kurowo stało się ośrodkiem samodzielnych dóbr. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych Krajów Słowiańskich podaje, iż Kurowo folwark, powiat mazowiecki, gmina Kowalewszczyzna, parafia Waniewo. W 1827 r. 3 domy, 16 mieszkańców Folwark Kurowo z wsią Pszczółczyn, rozległy mr. 1419: grunta orne i ogrody mr. 673, łąk mr. 356, pastwiska mr. 137, wody mr. 22, lasu mr. 220, nieużytki i place mr. 11, budynków murowanych. 3 z drzewa 12, płodozmian 11 -polowy, wiatrak. Wieś Pszczółczyn os, 42 z gruntem mr. 966[2]. W 1865 r. majątek liczył 1769 morgów (ok. 990 ha).

W roku 1921 folwark Kurowo. Naliczono tu 6 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 160 mieszkańców (74 mężczyzn i 86 kobiet). Narodowość polską podało 151 osób, a białoruską 9[3].

Po przeprowadzonej parcelacji, w ramach reformy rolnej, majątek obejmował: dwór wraz z parkiem, budynki mieszkalne pracowników, budynki gospodarcze i ok. 200 ha użytków rolnych, łąk, wód i nieużytków.

W czasie II wojny światowej Kurowo zostało zajęte przez Armię Czerwoną, gospodarstwo przekształcono w kołchoz, a w dworku utworzono sierociniec. Od 1941 r. majątkiem zarządzała administracja niemiecka.

Wojnę przetrwały wszystkie budynki mieszkalne i gospodarcze. Nienaruszony pozostał również park i stojący w pobliżu młyn wraz z towarzyszącymi budynkami.

Od 25 września 1954 r. miejscowość wchodziła do Gromady Pszczółczyn, a od 31 grudnia 1959 – 1 stycznia 1973 r. do Gromady Kobylin-Borzymy[4].

W 1988 r. dwór z otaczającym go parkiem został przejęty przez Narwiański Park Krajobrazowy przekształcony następnie w Park Narodowy. Od 1996 r. w dworku mieści się siedziba Narwiańskiego Parku Narodowego.

W Kurowie na terenie dawnego zespołu dworskiego już od wielu lat odbywa się Biesiada Miodowa[5].

Obiekty zabytkowe[edytuj]

Młyn motorowy z 1925 r.
  • murowany, parterowy dwór wzniesiony prawdopodobnie pod koniec XIX w. Po roku 1920 rozbudowany, powiększony o jedno przęsło od zachodu. Od wschodu dobudowano piętrową część z parterową przybudówką, mieszczącą na dachu taras z okrągłą wieżą zakończoną krenelażem. Właścicielem majątku był wtedy Franciszek Kołodziejski. Po II wojnie był siedzibą Zakładu Hodowli Roślin Ogrodniczych
  • park ogrodzony kamiennym ogrodzeniem z wymurowaną w XX w. bramą
  • zabudowania folwarczne z połowy XIX w., murowane z kamienia
  • w widłach Kurówki i Narwi zachowany szczątkowo fort Koziołek zbudowany przez wojska polskie hetmana litewskiego Pawła Sapiehy w czasie oblężenia przez Szwedów zamku w Tykocinie[1]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, s. 52-53.
  2. Kurowo (województwo podlaskie) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Kowalewszczyzna. Warszawa 1924 r. s. 110. – dostępny na stronie: Wikimedia Commons (2012-10-07).
  4. W. Jemielity, Podziały administracyjne powiatów wysokomazowieckiego i łapskiego w latach 1919–1990 ze Studia Łomżyńskie, tom VII. Łomża 1996 r. s. 108-115.
  5. Biesiada Modowa w Kurowie (2012-10-07).