Kurt von Schleicher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kurt von Schleicher
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Kurt Ferdinand Friederich Hermann von Schleicher

Data i miejsce urodzenia

7 kwietnia 1882
Brandenburg an der Havel

Data i miejsce śmierci

30 czerwca 1934
Neubabelsberg

Kanclerz Rzeszy Niemieckiej
Okres

od 3 grudnia 1932
do 28 stycznia 1933

Przynależność polityczna

bezpartyjny

Poprzednik

Franz von Papen

Następca

Adolf Hitler

Minister Obrony Rzeszy Niemieckiej
Okres

od 1 czerwca 1932
do 28 stycznia 1933

Poprzednik

Wilhelm Groener

Następca

Werner von Blomberg

Premier Prus
Okres

od 3 grudnia 1932
do 28 stycznia 1933

Poprzednik

Franz von Papen

Następca

Franz von Papen

Kurt von Schleicher
Ilustracja
Kurt von Schleicher (1932)
Generał piechoty
Data i miejsce urodzenia

7 kwietnia 1882
Brandenburg an der Havel

Data i miejsce śmierci

30 czerwca 1934
Neubabelsberg

Przebieg służby
Lata służby

1900–1932

Siły zbrojne

Kaiserstandarte.svg Armia Cesarstwa Niemieckiego
Flag of Weimar Republic (war).svg Reichswehra

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa

Kurt Ferdinand Friederich Hermann von Schleicher i (ur. 7 kwietnia 1882 w Brandenburgu, zm. 30 czerwca 1934 w Neubabelsberg) – niemiecki polityk, generał i ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej (1932–1933), zamordowany podczas nocy długich noży.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Brandenburgii jako syn pruskiego oficera. Do armii pruskiej wstąpił w 1900. W czasie I wojny światowej służył w adiutanturze Groenera. W 1920 awansował na łącznika politycznego wojska niemieckiego.

Wierzył, że armia niemiecka ma także zadania socjalne. Swoją karierę polityczną rozpoczynał w Prusach. Od 1930 był prawą ręką ministra obrony narodowej Republiki Weimarskiej Wilhelma Groenera (w obu rządach Heinricha Brüninga). Pomimo tego, że swoją karierę w dużej mierze zawdzięczał Groenerowi, swoimi intrygami personalnymi doprowadził do utraty zaufania prezydenta Hindenburga do ministra obrony. Dymisja 13 maja 1932 Groenera – przeciwnika nazistów (doprowadził on m.in. do zdelegalizowania SA i SS) i jednego z nielicznych zwolenników rządów Republiki Weimarskiej wśród generalicji Reichswehry, była wstępem do zainicjowanego przez Schleichera upadku całego rządu kanclerza Brüninga.

W tym okresie von Schleicher utrzymywał dobre kontakty z kierownictwem NSDAP i SA, licząc że zapewni sobie ich poparcie w walce z przeciwnikami politycznymi. Sam jednak nie zamierzał brać odpowiedzialności za rządy. Licząc na to, że zachowa pozycję głównego rozgrywającego na scenie politycznej, jako kandydata na kanclerza wysunął Franza von Papena, w którego rządzie objął stanowisko ministra obrony. Uprzednie intrygi von Schleichera spowodowały jednak, że von Papenowi nie udało się utworzyć większości parlamentarnej. Prezydent von Hindenburg nie chciał się natomiast zgodzić na rządzenie za pomocą prezydenckich dekretów.

Działalność von Schleichera doprowadziła do serii wyborów parlamentarnych w Niemczech, w wyniku których żadna z sił politycznych nie zdołała utworzyć rządu mającego stabilną większość parlamentarną. Wymagało to bowiem wejścia do koalicji rządzącej bądź nazistów, bądź komunistów. NSDAP w kolejnych wyborach od 1930 zdobywała od 30 do 37% głosów, stając się w 1932 najliczebniejszą frakcją parlamentarną w Reichstagu. Tak znaczne poparcie sugerowało konieczność sformowania rządu z udziałem NSDAP. Adolf Hitler w tej sytuacji konsekwentnie domagał się funkcji kanclerza Rzeszy, na co przez długi czas nie zgadzał się prezydent Paul von Hindenburg. W grudniu 1932 r. von Schleicher doprowadził do odwołania von Papena ze stanowiska kanclerza, twierdząc na forum Reichstagu, że dalsze jego rządy doprowadzą do wojny domowej w Niemczech, a Reichswehra straciła zaufanie do kanclerza i nie stanie po jego stronie.

Ustąpienie von Papena spowodowało, że von Schleicher sam musiał objąć tekę kanclerza, co nastąpiło 3 grudnia 1932. Za główne zadania von Schleicher stawiał sobie poprawę warunków życia Niemców i powstrzymanie zagrożeń dla demokracji. Cały czas liczył przy tym na to, że uda mu się przekonać von Hindenburga do rządów za pomocą dekretów. Prezydent jednakże kategorycznie nie zgadzał się na to i polecił von Schleicherowi utworzyć rząd większościowy. Próby jego utworzenia, oparte na założeniu dokonania rozłamu w NSDAP w oparciu o Gregora Strassera spełzły na niczym wobec załamania się pozycji von Strassera w NSDAP.

W tych warunkach von Hindenburg przy zakulisowych intrygach von Papena prowadzonych z udziałem i za pośrednictwem syna prezydenta Oskara, zaakceptował kandydaturę Hitlera na kanclerza Rzeszy z von Papenem jako wicekanclerzem i parlamentarną większością złożoną z DNVP i NSDAP. Hitler uzyskał jednocześnie z nominacją zgodę prezydenta na rozpisanie kolejnych przedterminowych wyborów do Reichstagu.

28 stycznia 1933 prezydent odwołał von Schleichera. 30 stycznia powstał nowy rząd z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem i Franzem von Papenem jako wicekanclerzem. Von Schleicher sprzeciwiał się budowanemu w Niemczech systemowi totalitarnemu opowiadając się za rządami autorytarnymi opartymi na wojsku (Reichswehrze).

Działalność polityczna von Schleichera w dużej mierze doprowadziła do zdestabilizowania i tak niepewnej sytuacji politycznej w Niemczech. Sprzyjała ona zwiększeniu popularności partii skrajnych – komunistów i nazistów, pogłębieniu podziałów w społeczeństwie i parlamencie niemieckim. Między innymi to dzięki intrygom von Schleichera armia straciła do niego zaufanie jako poważnego kandydata do objęcia urzędu kanclerza i opowiedziała się za Hitlerem, w stosunku do którego była dotychczas raczej niechętna.

Ze starcia dwóch osobowości – Hitlera i von Schleichera – dążących w sposób bezkompromisowy do przejęcia pełni władzy, zwycięsko wyszedł ten pierwszy. W dużej mierze dlatego, że umiał przekonać społeczeństwo, wielki przemysł i armię, że potrafi wyprowadzić państwo z zamętu, jaki spowodował kryzys parlamentarny w Niemczech. Kurt von Schleicher mimo usunięcia się w cień nadal posiadał poważne wpływy, zwłaszcza w kręgach wyższych dowódców armii. Z tego powodu jako niewygodny dla hitlerowców został zamordowany podczas tzw. „Nocy długich noży” w nocy z 29 na 30 czerwca 1934.

Gabinet von Schleichera[edytuj | edytuj kod]