Kwas chlorosiarkowy

Kwas chlorosiarkowy

Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) podst. chlorohydroksy-λ6-sulfanodion addyt. chlorydohydroksydodioksydosiarka wodor. wodoro(chlorydotrioksydosiarczan) Inne nazwy i oznaczenia Stocka kwas chlorosiarkowy(VI) inne kwas chlorosulfonowy
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
ciecz bezbarwna do żółtej
Wzór chemiczny	HSO3Cl
• zapis Hilla	ClHO3S
• inne wzory	ClSO2OH
Masa molowa	116,52 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	7790-94-5
PubChem	24638
SMILES O=S(O)(Cl)=O
InChI InChI=1S/ClHO3S/c1-5(2,3)4/h(H,2,3,4) InChIKey XTHPWXDJESJLNJ-UHFFFAOYSA-N
Właściwości Gęstość 1,75 g/cm³; ciecz Rozpuszczalność w wodzie reaguje z wodą w innych rozpuszczalnikach rozpuszczalny w pirydynie, dichlorometanie, chloroformie, kwasie octowym, bezwodniku octowym, kwasie trifluorooctowym, chlorku sulfurylu i ciekłym dwutlenku siarki, słabo rozpuszczalny w tetrachlorometanie i dwusiarczku węgla Temperatura topnienia −80 °C Temperatura wrzenia 152 °C
Budowa Typ hybrydyzacji i VSEPR sp³ – tetraedr
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Niebezpieczeństwo Zwroty H H314, H330, H335, EUH014 Zwroty P P260, P271, P280, P303+P361+P353, P304+P340+P310, P305+P351+P338 NFPA 704 0 3 2 W Numer RTECS FX5730000 Dawka śmiertelna LD50 50 mg/kg (szczur, drogą pokarmową) Stężenie śmiertelne LC50 4779 mg/m³ (szczur, 4 godziny)
Podobne związki
Podobne związki	kwas fluorosiarkowy, kwas bromosiarkowy, chlorek sulfurylu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas chlorosiarkowy, HSO₃Cl – nieorganiczny związek chemiczny, monochlorowa pochodna kwasu siarkowego. Używany w przemyśle chemicznym do produkcji detergentów i leków.

Właściwości

Kwas chlorosiarkowy to bezbarwna, higroskopijna ciecz w temperaturze pokojowej. Agresywnie dymi na powietrzu. Ma względnie duże ciepło parowania. Występuje w formie tetrahedralnych cząsteczek. Wolno reaguje z węglowodorami nie zawierającymi wiązań podwójnych. Jest silnie żrący i rozkłada się wybuchowo w kontakcie z wodą. W tej reakcji powstają kwas siarkowy i chlorowodór:

HSO₃Cl + H₂O → H₂SO₄ + HCl

Otrzymywanie

Skala przemysłowa

Na skalę przemysłową kwas ten obecnie otrzymuje się absorbując chlorowodór w skroplonym tritlenku siarki:

SO₃ + HCl → HSO₃Cl

Inne metody

Istnieje też możliwość chlorowania kwasu siarkowego pentachlorkiem fosforu. W reakcji tej powstają prócz kwasu chlorosiarkowego, chlorowodór oraz trichlorek fosforylu:

H₂SO₄ + PCl₅ → HSO₃Cl + HCl + POCl₃

Zastosowania

Z kwasu chlorosiarkowego wytwarza się wiele detergentów. Na ten cel zużywa się około 40% globalnej produkcji tego związku. Znajduje on również zastosowanie w syntezie leków i barwników.