Kwas chromowy

Kwas chromowy
	Kwas dichromowy (z lewej) i kwas chromowy (z prawej)
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
addyt.	dihydroksydodioksydochrom
wodor.	diwodoro(tetraoksydochromian)
	Inne nazwy i oznaczenia
półsyst.	kwas chromowy
Stocka	kwas chromowy(VI)
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	żółta ciecz
Wzór chemiczny	H2CrO4
• zapis Hilla	CrH2O4
Masa molowa	118,01 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	7738-94-5
PubChem	24425
SMILES
	O[Cr](=O)(=O)O
InChI
	InChI=1S/Cr.2H2O.2O/h;2*1H2;;/q+2;;;;/p-2
	InChIKey
	KRVSOGSZCMJSLX-UHFFFAOYSA-L
Właściwości
	Gęstość
	1,5 g/cm³ (15,6 °C, 50% roztwór wodny CrO3); ciecz
	Rozpuszczalność w wodzie
	rozpuszczalny
Wartości pK	pKa1 0,74; pKa2 6,49;
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	oznakowanie analogiczne do CrO3
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H271, H301, H310+H330, H314, H317, H334, H335, H340, H350, H361f, H372, H410
	NFPA 704
10% kwas chromowy	0 3 0
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kwas chromowy, nazwa Stocka: kwas chromowy(VI), H₂CrO₄ – nieorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów tlenowych.

Otrzymywanie

Powstaje w wyniku reakcji tlenku chromu(VI) z wodą:

CrO₃ + H₂O → H₂CrO₄

Właściwości

Jest mocnym, dwuprotonowym kwasem^[1.1]. Występuje wyłącznie w roztworach wodnych^[3]^[1.1], w których ulega dwustopniowej dysocjacji^[5]:

H₂CrO₄ + H₂O → HCrO₄⁻ + H₃O⁺

HCrO₄⁻ + H₂O → CrO₄²⁻ + H₃O⁺

Podczas zatężania ulega dimeryzacji do kwasu dichromowego^[1.1]^[5]:

2H₂CrO₄ → H₂Cr₂O₇ + H₂O

lub

2HCrO₄⁻ → Cr₂O₇²⁻ + H₂O

Objawia się to zmianą koloru roztworu z żółtego na pomarańczowy. Dalsze zatężanie prowadzi do powstawania form oligomerycznych, H₂Cr₃O₁₀, H₂Cr₄O₁₃, …, H₂Cr_nO_3n+1, aż do całkowitego odwodnienia i uzyskania bezwodnika kwasu chromowego, czyli CrO₃^[1.1].

W zależności od stopnia polimeryzacji tworzy różne rodzaje soli: żółte chromiany (np. K₂CrO₄), pomarańczowe do czerwonych dichromiany (np. pomarańczowy K₂Cr₂O₇ i ciemnoczerwony Ag₂Cr₂O₇) oraz wyższe tri-, tetra- i polichromiany^[1.2].

Jest silnym utleniaczem.

Zastosowanie

Mieszanina kwasu chromowego i kwasu siarkowego nosi nazwę chromianki, która ze względu na swoje niezwykle silne właściwości utleniające używana była do czyszczenia szkła laboratoryjnego (obecnie nie jest stosowana ze względu na szkodliwość związków chromu(VI) dla środowiska). Kwas chromowy znajduje zastosowanie w stomatologii, służąc do przyżegania chorobotwórczo zmienionej śluzówki.

Jest także używany w motoryzacji oraz lotnictwie przy procesach specjalnych takich jak anodowanie w kwasie chromowym, które zabezpieczają detale przeciwko korozji oraz przygotowują powierzchnie detalu do malowania.

Przypisy

Chromic acid, [w:] Concise Encyclopedia Chemistry, De Gruyter, 1994, s. 221–222, DOI: 10.1515/9783110854039, ISBN 978-3-11-011451-5 .
1. 1 2 3 4 5 Chromic acid, s. 221–222.
2. ↑ Chromates, s. 220.
1 2 Chromic acid, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 5710 [dostęp 2023-08-24] (niem. • ang.).
1 2 3 4 David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-58, 8-40, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
↑ Chromic Acid, 10%, karta charakterystyki produktu Sciencelab.com, 9 czerwca 2012, numer katalogowy: SLC3346 [zarchiwizowane 2012-10-15] (ang.).
1 2 F.F. Brito F.F., J.J. Ascanio J.J., S.S. Mateo S.S., C.C. Hernández C.C., L.L. Araujo L.L., Equilibria of chromate(VI) species in acid medium and ab initio studies of these species, „Polyhedron”, 16 (21), 1997, s. 3835–3846, DOI: 10.1016/S0277-5387(97)00128-9 (ang.).

[CEC-1] Chromic acid, [w:] Concise Encyclopedia Chemistry, De Gruyter, 1994, s. 221–222, DOI: 10.1515/9783110854039, ISBN 978-3-11-011451-5 .
1 2 3 4 5 Chromic acid, s. 221–222.

↑ Chromates, s. 220.

[2] 1 2 3 4 5 Chromic acid, s. 221–222.

[7] Chromates, s. 220.

[GESTIS-3] 1 2 Chromic acid, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 5710 [dostęp 2023-08-24] (niem. • ang.).

[CRC-4] 1 2 3 4 David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-58, 8-40, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).

[Chromic_Acid_10-5] Chromic Acid, 10%, karta charakterystyki produktu Sciencelab.com, 9 czerwca 2012, numer katalogowy: SLC3346 [zarchiwizowane 2012-10-15] (ang.).

[Brito-6] 1 2 F.F. Brito F.F., J.J. Ascanio J.J., S.S. Mateo S.S., C.C. Hernández C.C., L.L. Araujo L.L., Equilibria of chromate(VI) species in acid medium and ab initio studies of these species, „Polyhedron”, 16 (21), 1997, s. 3835–3846, DOI: 10.1016/S0277-5387(97)00128-9 (ang.).

[2] 1 2 3 4 5 Chromic acid, s. 221–222.

[7] Chromates, s. 220.

[1.1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[1.2]