Kwas selenowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwas selenowy
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny H
2
SeO
4
Masa molowa 144,97 g/mol
Wygląd bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu
Identyfikacja
Numer CAS 7783-08-6
PubChem 1089[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas selenowy (nazwa Stocka: kwas selenowy(VI)), H
2
SeO
4
nieorganiczny związek chemiczny, silny kwas zawierający selen sześciowartościowy.

Właściwości[edytuj]

Kwas selenowy krystalizuje w temperaturze 58 °C, łatwo ulega przechłodzeniu i występuje jako lepka, higroskopijna ciecz. Tworzy krystaliczne mono- i dihydraty (o temperaturach topnienia odpowiednio 26 i −51,7 °C). Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Silnie żrący. Jest silniejszym utleniaczem niż kwas siarkowy (na gorąco rozpuszcza złoto), ma też nieco większą moc. Podczas ogrzewania rozkłada się z wydzieleniem tlenu[6]:

2H
2
SeO
4
→ 2H
2
SeO
3
+ O
2

Otrzymywanie[edytuj]

Ze względu na nietrwałość trójtlenku selenu SeO
3
, otrzymywanie kwasu selenowego przez rozpuszczenie SeO
3
w wodzie nie ma zastosowania praktycznego. Możliwe metody otrzymywania to

SeO
2
+ H
2
O
2
→ H
2
SeO
4
H
2
SeO
3
+ Cl
2
+ H
2
O ⇌ H
2
SeO
4
+ 2HCl
Reakcja jest egzotermiczna, jednak aby zapobiec jej cofaniu w stronę substratów, powstałego halogenowodoru (np. HCl) nie można usuwać przez ogrzanie, lecz wytrąca się go dodatkiem Ag
2
CO
3
[7].
Proces można przeprowadzić wychodząc z soli srebrowej kwasu selenawego[6]:
Ag
2
SeO
3
+ Br
2
+ H
2
O → H
2
SeO
4
+ 2AgBr↓
  • Możliwe jest też utlenianie chlorem selenu pierwiastkowego w postaci zawiesiny w wodzie:
Se + 4H
2
O + 3Cl
2
→ H
2
SeO
4
+ 6HCl

Zastosowanie[edytuj]

Kwas selenowy jest stosowany jako utleniacz w jubilerstwie oraz do otrzymywania związków selenoorganicznych.

Toksyczność[edytuj]

Kwas selenowy może kumulować się w organizmie. Powoduje wypadanie włosów i paznokci, zmiany na skórze oraz anemię.

Pierwsza pomoc[edytuj]

Przy kontakcie kwasu ze skórą lub oczami należy zmyć go dużą ilością wody.

Przy połknięciu należy podać choremu dużą ilość wody i spowodować wymioty.

Należy też niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Działanie na organizmy wodne[edytuj]

Substancja jest silnie toksyczna dla organizmów wodnych.

Przypisy[edytuj]

  1. Kwas selenowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. a b c d e CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-86. ISBN 9781420090840.
  3. a b Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: związki selenu, z wyjątkiem selenku siarczku kadmu oraz związków wymienionych w innym miejscu niniejszego załącznika w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-03-28].
  4. Kwas selenowy. Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) dla Polski. [dostęp 2016-03-19].
  5. Kwas selenowy (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2016-03-19].
  6. a b Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 998–999.
  7. V. Lenher, C.H. Kao. The preparation of selenic acid and of certain selenates. „Journal of the American Chemical Society”. 47 (6), s. 1521–1522, 1925. DOI: 10.1021/ja01683a005.