Lütfi Pasza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lütfi Pasza
Damat Çelebi Lütfi Paşa
Ilustracja
Damat Lütfi Pasza
wielki wezyr Imperium Osmańskiego
Data i miejsce urodzenia ok. 1488
Vlora[1], Albania
Data i miejsce śmierci 27.03.1564
Stambuł
Żona

Şah Sultan

Dzieci

Esmahan Baharnaz Sultan
Neslihan Sultan
[2]

Damat Çelebi Lütfi Pasza (ur. 1488, zm. 1564) – wielki wezyr Imperium Osmańskiego w latach 1539–41, szwagier (damat) sułtana Sulejmana Wspaniałego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się między rokiem 1475 a 1490[3][4]. Jego faktyczne pochodzenie nie jest znane, jednak zgodnie z tradycją uważany jest za Albańczyka[5][6]. Będąc jeszcze dzieckiem trafił na dwór sułtański i uczył się w Enderunie.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Był sandżakbejem Kastamonu, bejlerbejem Karamanu i innych prowincji w Anatolii oraz Syrii. Uczestniczył w wyprawach wojennych Sulejmana na Belgrad, Rodos, Węgry, Wiedeń i Bagdad[6]. Od roku 1534 Lütfi Pasza był bejlerbejem Rumelii. W 1537 roku uczestniczył również w wojnie z Wenecją, a w 1538 roku w wyprawie na Mołdawię.

Lütfi Pasza został ponownie wezwany na dwór sułtana Sulejmana 1539 roku, gdy w czasie epidemii dżumy zmarł wielki wezyr Ayas Pasza[7]. 13 czerwca 1539 roku Lütfi Pasza przyjął stanowisko Wielkiego Wezyra, które zajmował do 1541 roku[8]. W tym właśnie roku sułtanka Şah rozwiodła się z nim, wskutek czego został pozbawiony stanowiska i wysłany do Didimoticho.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1523 roku ożenił się z siostrą Sulejmana Wspaniałego, sułtanką Şah[9]. W związku tym urodziły się dwie córki, Esmehan Baharnaz i Neslihan. Małżeństwo z siostrą sułtana trwało do 1541 roku.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Lütfi Pasza zmarł 27 marca 1564 roku[5].

Dzieła literackie[edytuj | edytuj kod]

Lütfi Pasza był autorem 21 dzieł[6]. Wśród nich były prace o charakterze religijno-etycznym, historycznym, politycznym, medycznym i ekonomicznym. Niektórzy autorzy przypisują mu także kodeks prawny „Kanun–name[10][11][12].

Najbardziej znanymi dziełami paszy są: Tevârih-i 'Al-i Osman, historyczna praca opisująca okres panowania trzech sułtanów –Bajazyda II, Selima I Groźnego i Sulejmana Wspaniałego[13][14] oraz Asafname, traktat polityczno-ekonomiczny[15].

W kinematografii[edytuj | edytuj kod]

W serialu telewizyjnym Wspaniałe stulecie (Muhteşem Yüzyıl) rolę Lütfi Paszy grał turecki aktor Mehmet Özgür.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Dervishi "Kryeministrat dhe ministrat shqiptare ne 100 vjet"
  2. Osmanlı Devlet Erkânı.
  3. «Autor niemieckiego wydania Asafname, Rudolf Tschudi, doszedł do wniosku, że Lütfi Pasza urodził się między 1475 a 1490 rokiem.» Das Asafname des Lutfi Pascha nach den Handschriften zu Wien, Dresden und Konstantinopel.
  4. «М.Т. Gokbilgin wskazuje rok 1488 jako przypuszczalną datę urodzenia.» Lutfi Pasa. – Islam ansiklopedisi.
  5. a b Sicill-i Osmani. ISBN 975-333-0383.
  6. a b c Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi. Lütfi Paşa. ISBN 975-08-0072-9.
  7. Lütfi Pasza i jego traktat „Asafname”
  8. [http://www.zarubejye.com/turk/turkey19.htm Тurcja. Republika turecka. Przywódcy i władcy Turcji
  9. Arama Mobil|accessdate=2013-02-18|archiveurl=http://www.webcitation.org/6F8jX6spW|archivedate=2013-03-15
  10. Das Asafname des Lutfi Pascha nach den Handschriften zu Wien, Dresden und Konstantinopel.
  11. «W katalogu rękopisów muzeum Topkapı w opisie rękopisu dzieła Mehmeda Saida (XVIII w.) także zawiera wskazówkę, że za wzór dla niego posłużyło dzieło „Kanun-name” autorstwa Lütfi Paszy» Topkapı Sarayı müzesi kütüphanesi türkçe yazmalar kataloğu.
  12. «U. Haid przypuszcza, że kodeks mógł napisany na zlecenie Lütfi Paszy» Dawny osmański kodeks karny Kanun-name.
  13. First Encyclopaedia of Islam.
  14. Lütfi Paşa ve Tevârıh-i Âl-i Osman.
  15. Asafname.