Lądowa Obrona Wybrzeża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lądowa Obrona Wybrzeża
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy płk piech. Stanisław Dąbek
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
obrona wybrzeża morskiego
Organizacja
Dyslokacja Kępa Oksywska (Obszar Nadmorski)
Podległość Dowództwo Floty
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojsko

Lądowa Obrona Wybrzeża (LOW)jednostka Wojska Polskiego w sile jednej brygady piechoty [1][2][3].

Historia Lądowej Obrony Wybrzeża[edytuj]

Lądowa Obrona Wybrzeża nie występowała w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Jej powstanie przewidywał plan mobilizacyjny „W”. Zgodnie z planem jednostki mobilizowane zostały zaliczone do grupy „zielonej”. Dowództwo Lądowej Obrony Wybrzeża mobilizowało się w oparciu o Dowództwo Morskiej Brygady Obrony Narodowej. Dowódcy LOW miały podlegać:

  • baon morski nr 1 z plutonem przeciwpancernym typu I mobilizowany w Wejherowie przez 1 Morski Batalion Strzelców,
  • 2 morski baon strzelców z plutonem przeciwpancernym typu I mobilizowany w Gdyni przez 2 Morski Batalion Strzelców,
  • 3 morski baon strzelców mobilizowany w Gdyni według organizacji baonu typ specjalny, zawiązkiem był Batalion ON „Gdynia I”,
  • 4 morski baon strzelców mobilizowany w Kartuzach według organizacji baonu typ specjalny, zawiązkiem był Batalion ON „Kartuzy”,
  • kompania zapasowa morskich baonów strzelców mobilizowana w Gdyni przez 2 Morski Batalion Strzelców,
  • pluton artylerii pozycyjnej typ I nr 111 mobilizowany w Gdyni przez 2 Morski Batalion Strzelców,

oraz pozostające na etatach pokojowych: Batalion ON „Gdynia II” i Kaszubski Batalion ON[4].

Zadaniem Lądowej Obrony Wybrzeża była osłona mobilizacji oraz obrona Oksywia, Gdyni, Helu i Westerplatte. Lądowa Obrona Wybrzeża pułkownika Dąbka miała siłę 15000 żołnierzy, dysponowała ok. 50 lekkimi (37 – 105 mm) działami i jej terenem działań była Gdynia i Oksywie.

Dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża podlegały wszystkie jednostki lądowe znajdujące się w rejonie Gdyni, mające walczyć o utrzymanie tego portu. Główne siły stanowiły Oddział Wydzielony "Wejherowo" na zachód od Wejherowa, składający się z 1 Morskiego Pułku Strzelców i batalionu Obrony Narodowej "Puck", Oddział Wydzielony "Redłowo" na południe od Gdyni, złożony z 2 Morskiego Pułku Strzelców i 1 batalionu rezerwowego oraz Oddział Wydzielony "Kartuzy" w rejonie Kartuz, składający się z Batalionu ON "Kartuzy" i Batalionu ON "Gdynia II". W okolicach Koleczkowa walczyć miał Batalion ON "Gdynia I". Pozostałe jednostki miały bronić bezpośrednio Gdyni i Kępy Oksywskiej.

Obronę przeciwlotniczą Gdyni stanowił 1 morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej z ośmioma stałymi armatami przeciwlotniczymi kalibru 75 mm wz. 22/24 i dwoma plutonami reflektorów przeciwlotniczych z morskiej kompanii reflektorów przeciwlotniczych. Lądowa Obrona Wybrzeża posiadała łącznie czterdzieści dział różnego typu, trzydzieści cztery moździerze i granatniki, sto dziewięćdziesiąt dwa ciężkie i dwieście sześćdziesiąt sześć ręcznych karabinów maszynowych. Podlegały jej także komisariaty Straży Granicznej. Łącznie wszystkich żołnierzy na lądzie było około 17 tys.

Lądowa Obrona Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939 roku[edytuj]

LOW wzięła na siebie główny ciężar walk, ona też poniosła największe straty, nie tylko w liczbach bezwzględnych, ale i proporcjonalnie do stanu walczących. Stanowiła ona 75% żywych sił całości obrony Wybrzeża, a jej straty w zabitych i rannych wynoszą 95% wszystkich strat tej całości.

Według obliczeń, straty Lądowej Obrony Wybrzeża ocenia się na nieco ponad 2000 zabitych i nieco ponad 3000 rannych.

Organizacja wojenna Lądowej Obrony Wybrzeża[edytuj]

Po mobilizacji stan jednostek i pododdziałów podlegających pod dowództwo LOWyb uległ zmianie – doszły także jednostki zorganizowane 'ponad stan" m.in.:

Obsada personalna Dowództwa Lądowej Obrony Wybrzeża[edytuj]

  • dowódca – płk piech. Stanisław Dąbek † 19 IX 1939
  • szef sztabu – ppłk dypl. piech. Marian Sołodkowski (do 8/9 IX 1939 → dowódca odcinka Rumia-Zagórze)
  • szef sztabu - mjr dypl. art. Józef Szerwiński (od 9 IX 1939)
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. art. Wacław Tym
  • oficer informacyjny - kpt. piech. Stanisław Spyrłak
  • oficer organizacyjny - mjr piech. Adolf Dzierżyński
  • kwatermistrz - kpt. int. Józef Franciszek Scholz (Szolc-Nartowski)
  • szef łączności - mjr łącz. Teodor Spychalski
  • oficer sztabu - kpt. sap. Zbigniew Ratajski

Przypisy

  1. Porwit ↓, s. 330. Z uwagi na charakter prowadzonych przez Lądową Obronę Wybrzeża działań operacyjnych autor traktował ją jako grupę operacyjną.
  2. Zastępca szefa Sztabu Naczelnego Wodza, pułkownik dyplomowany Józef Jaklicz w sprawozdaniu z 20 grudnia 1939 roku opisując Ordre de Bataille mobilizacyjne sił polskich z marca 1939 roku wymienił Brygadę Morską, jako samodzielną brygadę piechoty w składzie 6 batalionów bez artylerii, a następnie opisując OdeB operacyjne sił polskich z tego samego miesiąca wymienił brygadę piechoty morską, podporządkowaną dowódcy Floty. Pułkownik Jaklicz przedstawiając ewolucję OdeB operacyjnego od marca do sierpnia 1939 roku podał, że brygada morska (garnizon Gdyni) zwiększyła liczbę swych batalionów z 6 do 10. Autor sprawozdania podał ponadto, że Obszar Nadmorski wchodził w skład Armii „Pomorze”. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.3a, s. 9, 18, 22.
  3. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 717. W tabeli mobilizacyjnej 21-M.W.-8 użyto nazwy „dowództwo Lądowej Obrony Wybrzeża Morskiego”.
  4. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 716-717.

Bibliografia[edytuj]

  • Kazimierz Pindel: Obrona Narodowa 1937-1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979. ISBN 831106301X.
  • Marian Porwit: Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku. Plany i bitwy graniczne. T. I. Warszawa: Wydawnictwo „Czytelnik”, 1983. ISBN 8307006457.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 9788386100835.
  • Wacław Tym, Andrzej Rzepniewski: Kępa Oksywska 1939. Relacje uczestników walk lądowych. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1985. ISBN 8321572103.

Linki zewnętrzne[edytuj]