Lądowanie awaryjne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Awaryjne lądowanie Airbusa A320 linii jetBlue Airways na lotnisku w Los Angeles, 21 września 2005. Goleń przednia wysunęła się wówczas bokiem, przez co po przyziemieniu opony uległy całkowitemu zniszczeniu a tarcie metalu o pas wywołało pożar uszkodzonej goleni

Lądowanie awaryjne – określenie stosowane wobec wszelkich odmian lądowań statku powietrznego, w których załoga stosuje procedury awaryjne, w tym lądowania wodnego statków powietrznych konstrukcyjnie doń nieprzystosowanych.

Następuje na ogół w sytuacjach, gdy awaria samolotu lub inne wydarzenia (dekompresja kabiny, nagła choroba na pokładzie, warunki pogodowe lub inne) zmuszają pilota do podjęcia decyzji o lądowaniu w miejscu innym niż planowane (np. po zmianie trasy lotu), czasem poza lotniskiem (na polu lub na szosie), albo o lądowaniu samolotem nie w pełni sprawnym lub uszkodzonym.

W przypadku potrzeby awaryjnego lądowania samolotu pasażerskiego załoga pokładowa wydaje wszystkim pasażerom polecenia zapięcia pasów, zdjęcia ze stóp butów, zdjęcia okularów, wyjęcia z kieszeni wszelkich twardych przedmiotów (klucze, długopisy itp.) mogących spowodować obrażenia w przypadku uderzenia.

Udane lądowanie awaryjne zakończyć się może całkowitym sukcesem, gdy wszyscy ludzie znajdujący się na pokładzie pozostają przy życiu, co najwyżej odnosząc nieznaczne obrażenia (np. lądowanie w 2011 bez wysuniętego podwozia Boeinga 767 PLL LOT po raz pierwszy w historii polskiego lotnictwa cywilnego, lądowanie awaryjnie na rzece Hudson, lądowanie samolotu na wale niedaleko instalacji NASA, lądowanie w 1983 z wyłączonymi silnikami po wyczerpaniu się paliwa Boeinga 767 linii Air Canada, nazwanego po tym "szybowcem z Gimli", albo lądowanie z tego samego powodu Airbusa A330 linii Air Transat na Azorach w 2001).

Czasem tylko część osób udaje się uratować (np. po awaryjnym lądowaniu na łące pod Rzeszowem w 1988 zginęła jedna osoba, ale uratowały się dwadzieścia dwie; podobnie uratowano prawie wszystkich pasażerów Boeinga 737 linii Aloha Airlines lądującego awaryjnie z bardzo poważnie uszkodzonym kadłubem).

W niektórych wypadkach jednak, awaryjne lądowanie kończy się upadkiem na ziemię (lub do wody), często połączonym z pożarem, i śmiercią wszystkich lub dużej części ludzi na pokładzie. Przykładem może być przypadek katastrofy lotu Saudi Arabian Airlines 163, gdy opieszałość załogi w trakcie ewakuacji i panika powstała w wyniku pożaru doprowadziły do śmierci wszystkich 301 osób znajdujących się na pokładzie. Innym takim przypadkiem była próba awaryjnego lądowania samolotu United Airlines w Sioux City, kiedy to w wyniku uderzenia o pas przechylonego na prawe skrzydło samolotu zginęło 112 osób z 296 ludzi będących wówczas na pokładzie).

Potrzeba podjęcia decyzji o awaryjnym lądowaniu może zajść również podczas pilotowania samolotu wojskowego, choć niezbyt często informacje o takich wydarzeniach trafiają do wiadomości publicznej. Jednym z przypadków, kiedy opinia publiczna mogła dowiedzieć się o takim wydarzeniu, a nawet zobaczyć je w telewizji, było zakończone sukcesem awaryjne lądowanie polskiego samolotu myśliwsko-szturmowego F-16 na Okęciu w Warszawie w lipcu 2008[1], do którego doszło po stwierdzeniu przez pilota zadymienia we wnętrzu kokpitu.

Zgodnie z prawem lotniczym dowódca każdego statku powietrznego wiedząc, że jakiś inny statek powietrzny jest w niebezpieczeństwie i jest zmuszony do awaryjnego lądowania, powinien mu dać pierwszeństwo drogi.

Lądowanie w terenie przygodnym[edytuj]

Szybowiec Jantar Standard 3 po lądowaniu w terenie przygodnym.

W szybownictwie, podczas wykonywania przelotów szybowcowych regularnie bierze się pod uwagę możliwość lądowania poza lotniskiem na skutek niemożności znalezienia noszeń termicznych przy jednoczesnym braku zasięgu do lotniska. W związku z tym, lądowanie szybowca na zwykłym polu lub łące do kategorii lądowań awaryjnych na ogół nie jest zaliczane.

Jako że obecne przepisy lotnicze generalnie nie pozwalają na start statku powietrznego z terenu niebędącego lotniskiem lub lądowiskiem[2], szybowiec po takim lądowaniu jest rozmontowywany i przewożony transportem naziemnym. W przeszłości, w przypadku gdy pole, na którym wylądował szybowiec się do tego nadawało, normalną praktyka był przylot samolotu holującego i start zespołu z terenu przygodnego.[3]

Podobnie piloci lekkich samolotów i śmigłowców (np. sanitarnych i ratowniczych) rutynowo lądują w przygodnych, doraźnie wybranych miejscach.

Lądowanie zapobiegawcze[edytuj]

Czasami wydziela się z lądowania awaryjnego lądowanie zapobiegawcze. W lądowaniu zapobiegawczym załoga nie sygnalizuje jakichkolwiek problemów ze statkiem powietrznym, nie ma też żadnych problemów z załogą, zaś problemy dotyczą np. zbyt małej rezerwy paliwa czy granicznych warunków pogodowych na lotnisku docelowym. W takim przypadku pilot dokonuje lądowania zapobiegawczego przyziemiając w wybranym, dogodnym terenie poza lotniskiem zachowując pełną sterowność statku powietrznego do momentu zatrzymania. Lądowanie zapobiegawcze występuje praktycznie wyłącznie w samolotach lekkich (sportowe, akrobacyjne). Może być zastosowane gdy ryzyko uszkodzenia statku powietrznego na lotnisku docelowym (lub (częściej) na trasie dolotu do niego) jest większe niż lądowanie na terenie dogodnym poza lotniskiem.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Awaryjne lądowanie F-16 na Okęciu, fakty.interia.pl
  2. Prawo Lotnicze, art 93a
  3. "Srebro, złoto i diamenty" - Andrzej Mitscha

Linki zewnętrzne[edytuj]