Lędowo (powiat gdański)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: Lędowo.
Lędowo
Motława w Lędowie
Motława w Lędowie
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat gdański
Gmina Pruszcz Gdański
Liczba ludności 233
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 83-021 Wiślina
Tablice rejestracyjne GDA
SIMC 0169220
Położenie na mapie gminy wiejskiej Pruszcz Gdański
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Pruszcz Gdański
Lędowo
Lędowo
Położenie na mapie powiatu gdańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gdańskiego
Lędowo
Lędowo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Lędowo
Lędowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lędowo
Lędowo
Ziemia54°16′26″N 18°44′05″E/54,273889 18,734722

Lędowo (niem. Landau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański na obszarze Żuław Gdańskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś została założona przez Krzyżaków w 1372 roku. Pierwsze informacje pisane dotyczą świadczeń wsi Landaw na rzecz Zakonu Krzyżackiego i zawarte są w księdze "Das Marienburger Ämterbuch" z 1393 roku. W 1454 roku na mocy przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka osada została włączona do gdańskiego patrymonium wiejskiego. W 1547 roku osadnicy holenderscy lokowali wieś na prawie emfiteutycznym. W tym czasie była to wieś wolna, w której została zniesiona pańszczyzna, posiadająca własny 27-punktowy wilkierz. W 1646 poza wsią zanotowano istnienie wybudowania Landauerbruch (Kolonia Lędowo), w których na bagnistym terenie żyli mieszkańcy zwani "Dieweil von den Landauer und Brüchern". Odcinali się oni od spraw i obowiązków właściwej wsi wobec parafii w Giemlicach.

W połowie XVII wieku wieś liczyła 16 gospodarstw sąsiedzkich o powierzchni 707 morgów, a pod koniec tego wieku dodatkowo 10 gospodarstw zagrodniczych o powierzchni 115,2 morgów. Na przełomie XVII i XVIII wieku właścicielem wsi był Antoni Florissen.

Zanotowana liczba ludności w osadzie:

  • 1793 - 248 osób w 48 rodzinach
  • 1820 - 220 osób
  • 1856 - 284 osoby
  • 1869 - 279 osób w tym: 76 ewangelików i 203 katolików
  • 1905 - 251 osób oraz dodatkowo w Kolonii Lędowo (Landauerbruch) 30 osób
  • 1910 - 246 osób
  • 1929 - 211 osób

Według rejestru z 1869 roku w Lędowie było 20 gospodarstw chłopskich i 4 zagrodnicze oraz 34 budynki mieszkalne. Poza tym karczma "Zum bunten Bock", dwór i szkoła.

W 1887 roku po reformie administracyjnej weszła w skład powiatu Gdańskie Niziny i podlegała obwodowi w Wocławach, gdzie znajdował się urząd stanu cywilnego, siedziba obwodu, kościół ewangelicki i katolicki. W 1920 roku znalazła się w granicach utworzonego Wolnego Miasta Gdańska, a we wrześniu 1939 roku została zajęta przez III Rzeszę Niemiecką.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

W II połowie 2016 znajdujący się w miejscowości w ciągu drogi powiatowej nr 3334G Wiślina-Krzywe Koło około 50-letni most na kanale Czarna Łacha został rozebrany i kosztem 2,34 mln złotych zastąpiony nowym, z podporami na palach żelbetowych i płytą nośną w postaci żelbetowego monolitu oraz chodnikiem dla pieszych, łączącym się z powstałym w 2010 roku Szlakiem Menonitów[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się obity deskami budynek na kamiennej podmurówce, zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku. Do 1945 oraz od lat 50. do 70. XX wieku pełnił on funkcje szkoły. Następnie część budynku zaadaptowano na mieszkania komunalne, a część na świetlicę wiejską. Zachowała się oryginalna stolarka okienna, z oknami dwudzielnymi, ośmiokwaterowymi na zawiasach kątowych w drewnianych obramieniach. Część zewnętrznych, drewnianych elementów konstrukcyjnych budynku zostało precyzyjnie odtworzonych. Położony nad Motławą obiekt, nazywany przez władze gminy Modrzewiowym Dworem, od zakończenia remontu jesienią 2011 r. (koszt: 670 tysięcy złotych)[2] jest iluminowany w porze nocnej.

Obecnie w budynku znajduje się stała ekspozycja (stroje, meble), prezentująca wnętrze domu bogatego mieszkańca Żuław Gdańskich z XVII wieku (izba kobieca – miejsce haftowania i wyszywania; biuro gospodarza; izba paradna – miejsce przyjmowania gości)[3]. Otwarcie ekspozycji, wykorzystującej dekoracje i stroje z wyprodukowanego w 2012 roku spektaklu pt. "Wesele żuławskie z XVII wieku", nastąpiło w grudniu 2013 roku[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lędowo: Zakończono przebudowę mostu
  2. "Inwestycje w gminie Pruszcz Gdański", Gminne Strony nr 20, czerwiec 2011
  3. "Przystanek Lędowo", Kurier Gmin i Powiatu Gdańskiego nr 12/12, 7 sierpnia 2013 [1]
  4. Przystanek Lędowo już oficjalnie otwarty [dostęp 05.01.2014]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Dolatowski: Gminne Strony. Zarys dziejów gminy Pruszcz Gdański do 1939 roku. Suwałki-Pruszcz Gdański: FFP AGNI, 2010, ​ISBN 978-83-60176-58-0​.