L'Arc~en~Ciel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
logo L'Arc~en~Ciel
L'arc En Ciel @ MSG - 3-25-12 - 040.jpg
L'Arc-en-Ciel w Madison Square Garden, Nowy Jork, w marcu 2012 roku. Od lewej: Tetsu, Hyde, Yukihiro, Ken.
Inne nazwy ラルク アン シエル (japoński zapis), Laruku (skrót fonetyczny), L'Arc (aka-skrót), P'unk~en~Ciel (alter ego), D'ark~en~Ciel (alter ego), The Zombies (tylko w 1997 r.), A'rc~en~Ciel
Rok założenia Formowanie: luty 1991 roku

Założenie: 7 marca 1991 roku

Pochodzenie  Japonia, Osaka
Gatunek Klasyfikacja: j-rock, visual kei

Początkowo: new wave, indie rock, rock psychodeliczny Dominuje: pop-rock, rock progresywny, rock alternatywny, adult contemporary, art rock
Na niektórych albumach: post-punk, hard rock, rock neoprogresywny, metal symfoniczny, darkwave, rock gotycki, industrial metal, industrial rock, synth rock, glam metal, EBM, electronica, new prog, punk rock , grunge, rock elektroniczny, heavy metal,death metal, dance, industrial, power metal
Z elementami: country, breakbeat, R&B, jazz, techno

Aktywność 1991-2003, 2004-2008, 2011-2012, 2014 - obecnie
Wytwórnia płytowa Główne: Danger Crue
(1992–1993; Japonia)
Ki/oon Records (Sony Music Entertainment Japan)
(od 1994 – Japonia); Poza Japonią: Gan-Shin (od 2010 – Europa), Tofu (od 2004; Stany Zjednoczone)
Powiązania Motley Crue, Vamps, Sons of All Pussys
Obecni członkowie
Hyde (od 1991)
Tetsu (od 1991)
Ken (od 1992)
Yukihiro (od 1997)
Byli członkowie
Sakura (1993-1997)
Hiro (1991-1992)
Pero (1991-1992)
Współpracownicy
Hajime Okano (producent)
Strona internetowa

L'Arc~en~Ciel (jap. ラルク アン シエル Raruku an Shieru?)japońska grupa j-rockowa powstała w Osace w marcu 1991[1]. Początkowo byli visual-kei, ostatecznie zrywając z owym nurtem w 1994 roku. Inaczej nazywani są Laruku. Ich nazwa po francusku oznacza tęczę. W ich muzyce można dostrzec cząstkową inspirację Nirvaną, Marilyn Mansonem, Radiohead, Ozzy'm Osbourne'm, Davidem Sylvian[2][3][4] i pionierami visual-kei, DEAD END-em[5]. Grają przeważnie pop-rocka i rocka alternatywnego, jednakże nie da się ich jednoznacznie przydzielić do określonego gatunku muzycznego, ponieważ oferują szeroką gamę muzyczną. Amerykańska stacja MTV zdefiniowała ich muzykę jako czysty art rock[6]. To właśnie między innymi dzięki temu, mają fanów nie tylko w Japonii[7], ale i w Stanach Zjednoczonych[7], Kanadzie[7], Indonezji[7], Indiach[8], Tajlandii[7][9], Tajwanie[7][9], Singapurze[7][9], Chinach[7][9], Korei Południowej[7], Malezji[9], Francji[7], Wielkiej Brytanii[7], Filipinach[10], Australii[10], a także i w wielu innych krajach takich jak Rosja, czy Niemcy, gdzie wydawane są albumy grupy w Europie nakładem wytwórni Gan-Shin[11]. Ze względu, jednak na politykę ich wytwórni płytowej, rządzącej się tak jak wiele innych japońskich wydawnictw, innymi prawami niż amerykańskie i europejskie, teledyski grupy nie są wstawiane na YouTube. Przez amerykańskie media porównywani są do takich zespołów jak The Cure[4][12], U2[13][12], Metallica[13], Guns N' Roses[6][14], Muse[14], My Chemical Romance[14], Kiss[14].

L'Arc~en~Ciel uważani są powszechnie za legendę japońskiego rocka[15][16][17][18][19][20][21][22][23][24][25][26], a ich album Ark pochodzący z 1999 roku został sklasyfikowany na 24 miejscu w zestawieniu 30 najlepszych japońskich albumów wszech czasów[27]. Ponadto album True z roku 1996 roku, znalazł się na liście 44 najważniejszych japońskich albumów z lat 1989 - 1998 sporządzonej przez japoński magazyn Band Yarouze w 2004 roku[28].

Według oficjalnych informacji przekazanych przez management zespołu, sprzedali ponad 40 milionów płyt (w tym między innymi albumy,single,DVD,VHS)[14][29][30][31][32][33][34][35][36][37]. Szacuje się, jednak że liczba certyfikowanych płyt waha się na około 32 miliony (w tym 15 milionów albumów, 16 milionów singli i milion innych nagrań, w tym DVD)[2][38][39][40].

Na liście 100 najlepszych japońskich muzyków pop stworzonej przez HMV Japan w 2003 roku zajęli 58 miejsce[41]. Ponadto amerykański magazyn Forbes w 2012 roku uznał muzyków za najdroższy japoński rockowy zespół w oparciu o zyski z ich tras koncertowych[13]. Jest to także pierwsza i jedyna obok X-Japan japońska formacja muzyczna, której udało się wystąpić na scenie Madison Square Garden w Nowym Jorku i jedna z nielicznych, która została zauważona przez amerykańskie media[6][13]. Ich piosenka Good Luck My Way była notowana na listach przebojów Billboard'u[42].

L'Arc~en~Ciel był jednym z najpopularniejszych zespołów w Japonii w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Po dzień dzisiejszy członkowie utrzymują status gwiazd w Japonii, kontynuując wspólne i solowe projekty[43][44]. L'Arc~en~Ciel zdobył wiele nagród muzycznych, w tym między innymi najważniejszą przyznawaną w Japonii za szczególne osiągnięcia muzyczne Japan Gold Disc Award[45][46][47][48][49][50] i wystąpił wielokrotnie na najważniejszych scenach muzycznych w Japonii – na Nippon Budōkan[51] i Tokyo Dome[52][43][53][54], co udaje się bardzo niewielu artystom w Japonii, ze względu na renomę występów największych światowych artystów. Ich występy na Stadionie Narodowym w Tokio cieszą się jedną z najwyższych frekwencji w kraju na tej arenie. Kilkakrotnie zespół ustanowił rekord czasowy. Jednym z najnowszych była sprzedaż wszystkich biletów na dwudniowy koncert z okazji dwudziestej rocznicy istnienia, zorganizowanego w dniach 26-27 maja 2012 roku na Stadionie Ajinomoto w przeciągu zaledwie pięciu minut[55].

W 2012 roku burmistrz Honolulu na Hawajach, Peter Carlisle, ustanowił oficjalnie 31 maja Dniem L'Arc~en~Ciel ze względu na bardzo silny wkład w popularyzacji japońskiej muzyki w owym regionie[56].

W 2014 roku zespół ustanowił najwyższy wynik frekwencji na Stadionie Narodowym w Tokio w historii istnienia tej areny. Bilety na dwudniowy koncert grupy 21 i 23 marca, wyprzedano w ponad stu sześćdziesięciu tysiącach egzemplarzy, zapełniając cały stadion; więcej niż u jakiegokolwiek innego zespołu, czy artysty solowego pochodzenia japońskiego[57].

Zespół ma wielu swoich naśladowców, szczególnie sam wokalista zespołu, Hyde. Otwarcie inspirują się Yasu z Acid Black Cherry i Janne D'Arc, czy też Daigo z THE BREAKERZ, którzy są wielkimi fanami zespołu. Szczególne uznanie mają także wśród wielu światowych artystów takich jak choćby u jednego z najważniejszych frontmanów heavy metalu, Vince'a Neila, członka Mötley Crüe, muzyków najpopularniejszego soulowego zespołu lat 90, Boyz II Men, a także i znanych w rodzimych krajach artystów rockowych i hip-hopowych takich jak Orianthi, TLC, Maxi Priest, czy Daniel Powter, którzy nagrali oficjalne covery piosenek Laruku.

Spis treści

Biografia[edytuj | edytuj kod]

1991-1993: początki kariery w niezależnej wytwórni[edytuj | edytuj kod]

Formowanie i pierwsze występy[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1991 roku basista Tetsuya (wtedy znany jako Tetsu) wspólnie z gitarzystą Hiro (grającym wcześniej w podziemnych zespołach First Blood oraz De-velguer) pragnął założyć zespół stylizowany na visual kei. Przypadkiem natykając się na jedną z japońskich kawiarń (kissaten) z przodu Stacji Umeda Hankyu w Osace, zobaczył logo jej unikalnej nazwy, które brzmiało Raruku Shieru (napisane katakaną). Wkrótce potem, wybierając się do księgarni, natrafił przypadkiem w jednej z książek na słowo Shieru Raruku, które oznaczało dosłownie Łuk na niebie i od razu postanowił, że jego zespół będzie się tak nazywał, jednakże po dłuższym namyśle, stwierdził że trudno się to wymawia, dlatego zmienił transkrypcję na francuską, aby nadać zespołowi wyrazistości i tak powstał L'Arc~en~Ciel. Nazwa została zatwierdzona w marcu 1991 roku. Podczas poszukiwań osoby, która nadawałaby się na ich wokalistę, odkrył talent muzyczny ówczesnego gitarzysty zespołu  Jerusalem's Rod, znanego jako hide, w którym grał także z Pero po wcześniejszym opuszczeniu zespołu Kiddy Bombs, gdzie hide również stał za gitarą, zaś Pero za perkusją. Po wielu naleganiach ze strony Tetsu, udało mu się zwerbować go do zespołu wraz z Pero jako perkusistę. Oboje poznali Tetsuyę w marcu. Wokalista szybko jednak zmienił pseudonim na Hyde ze względu na zbyt częste mylenie go z członkiem X-Japan, na którego mówiło się tak samo. Głównym powodem opuszczenia Jerusalem's Rod przez Hyde i Pero był problem znalezienia wokalisty. Stwierdzono wówczas, że Hyde nie może być jednocześnie odpowiedzialnym za stronę wokalną jak i za gitarę. Ponadto członkowie wciąż borykali się z problemem znalezienia osób odpowiedzialnych za pozostałe instrumenty. Te, z którymi występowali grały z nimi tylko sporadycznie na ich wyraźną prośbę. Tetsuya w jednym z wywiadów wspomniał, że gdy tylko po raz pierwszy usłyszał Jerusalem's Rod, pomyślał: Jeśli nie będę razem z tymi chłopakami, oni zostaną naszymi rywalami. Ostatni koncert Jerusalem's Rod odbył się 7 marca 1991 roku w Bahama. Pierwszy występ L'Arc~en~Ciel miał miejsce 30 maja 1991 roku w Namba Rockets[1][25], na którego przyjście zmobilizowano ponad sto osób, a na następny ponad trzysta[58]. Na początku istnienia grupa grała dziewięć piosenek, których autorem tekstów był Hiro. Od czasu ich pierwszego występu, grali koncerty w południowej Japonii[1].

Okres rocka psychodelicznego i indie rocka; Ken i Sakura jako nowi członkowie[edytuj | edytuj kod]

Stylistyka tych utworów nie miała charakteru typowego dla indie rocka[59]. Zawarte były wczesne wersje Kioku nie Kakera (zwany pierwotnie jako Hell), tsuioku nie joukei (zwany Call to mind), bardzo różne wersje Shutting from the sky, znanego potem jako Claustrophobia[59]. Grali także utwór pochodzący z Jerusalem's Rod With Silence, tłumacząc to tym, że zamierzają grać jeszcze piosenki ze swoich poprzednich projektów[59]. Wszystkie bilety na następne koncerty w Shinjuku Loft i Namba Rockets w marcu 1992 zostały wyprzedane[59][60]. Po zdobyciu popularności w ich rodzinnym mieście Osaka[60], Hiro opuścił zespół 12 czerwca 1992 roku[59][60]. Jednym z powodów był konflikt między nim a pozostałymi członkami grupy co do brzmienia zespołu. Ponadto Hiro nie odpowiadało to, że na albumie użyto jego piosenki i z tego też powodu wycofał ją z oryginalnej track listy na pierwszej płycie, wykupując sobie do niej prawa autorskie. Owe zarzewie nigdy nie zostało do końca zażegnane i rozstrzygnięte między osobami z wytwórni, a zespołem[59]. Tetsuya następnie przekonał swojego najlepszego przyjaciela z dzieciństwa, Kena do porzucenia studiów uniwersyteckich w Nagoi[25], na których uczył się architektury, aby ten dołączył do formacji w roli gitarzysty. Tetsuya grał z nim w szkole średniej w zespole Bystonwell[1]. Podjęcie decyzji było dla niego bardzo trudne, szczególnie dlatego, że nie miał aprobaty swojej rodziny, którzy pragnęli mieć wykształconego syna[59]. Mimo to zaledwie w przeciągu trzech dni od usłyszenia propozycji, zgodził się grać w zespole, choć nie był nawet pewny swojej przyszłości w muzyce[59]. Po oświadczeniu rodzicom, że rezygnuje ze studiów w Nagoi ze względu na to, że nie jest w stanie jednocześnie pracować nad demem zespołu i uczyć się do egzaminów w ostatnim semestrze studiów, ci wyrzucili go z domu[59] i nigdy więcej z nimi nie rozmawiał[59]. Nauczył się wszystkich piosenek potrzebnych do nagrania dema w przeciągu zaledwie pięciu dni[59][61]. W sierpniu odbył pierwszą sesję nagraniową w studiu wraz z zespołem i zaczął dawać koncerty po zachodniej Japonii, rozszerzając popularność na wschodzie kraju[61]. 1 października 1992 roku wydano omnibus Gimmick nakładem wytwórni Columbia Records[61]. 25 listopada wyszedł ich pierwszy singiel, zatytułowany Yosouka[59][62], a potem Floods of tears[61][62]. Oba rozeszły się w limitowanej edycji tysiąca egzemplarzy w Night Gallery[61]. 30 grudnia 1992 roku po roku wspólnej działalności odszedł Pero[61][63],a na jego miejsce jako perkusista wszedł Sakura[61][63]. Stało się to po ich ostatnim wspólnym koncercie w Osaka Muse Hall[61]. Początkowo zespół grał w niewielkich salach klubowych, gromadząc po sto-dwieście osób na widowni. Sakura oficjalnie dołączył do zespołu w styczniu 1993 roku. W tym samym miesiącu rozpoczęli także prace nad kolejnym albumem[64].

Sukces Dune na wykresie Oricon indies i trasa Feel of Dune[edytuj | edytuj kod]

11 marca 1993 roku Sakura zadebiutował na scenie wraz z pozostałymi członkami na jednym z koncertów, którego setlista składała się wyłącznie z utworów ze zbliżającego się albumu zespołu[63]. W marcu ukończono nagrywanie albumu[64]. 11 marca wystąpili z piosenką Sonic Gig w Ebisu Guilty, na który koncert rozprowadzono dwieście pięćdziesiąt limitowanych wejściówek[64]. W dniu 10 kwietnia 1993 roku wydali przedpremierowo w sprzedaży wysyłkowej swój pierwszy debiutancki album Dune nakładem znanej, niezależnej wytwórni płytowej Danger Crue, na którym znalazło się dziewięć kompozycji[64]. Była to edycja limitowana, pomimo faktu, iż więcej utworów znalazło się na edycji standardowej albumu. Limitowane wydanie rozprowadzono w liczbie dziesięciu tysięcy egzemplarzy po Japonii[63]. 27 kwietnia[65] pojawił się na rynku lokalnym w całej Japonii w rozszerzonej edycji standardwej z dodatkowym dziesiątym utworem zatytułowanym Ushinawareta nagame. Album dotarł do pierwszego miejsca wykresu Oricon indies 31 maja[63][64], co zwrócił uwagę kilku wytwórni, ze względu na to, że sukces sprzedaży niezależnego albumu zupełnie nieznanej jeszcze w Japonii grupy (dwadzieścia tysięcy sprzedanych egzemplarzy) umożliwiło im zrealizowanie występu w Shibuya Kokaido, który obejrzało ponad dwa tysiące osób[63]. Odbył się on 14 kwietnia w Kareinaru Mashou[64]. To było punktem wyjściowym zespołu do rozszerzania rozpoznawalności w całej Japonii na małą skalę[63]. 3 maja wystąpili na Subliminal Vision[64][66] prezentowanego przez Rock'n fm[64]. 14 czerwca rozpoczęli pierwszą oficjalną trasę koncertową Close by DUNE[64], obejmującą jedenaście miejscowości, w których zagrano pierwsze dziesięć między 14 czerwca a 1 lipca[63][64]. Pierwszy występ odbył się dla WOODY STREET w Hiroshimie[64]. Ostatni koncert zatytułowany Close by DUNE FINAL odbył się z większym odstępem czasowym od poprzednich występów, 1 sierpnia w Nissin Power Station. Na koncert wyprzedano wszystkie wejściówki[64]. Nieco później, Tetsuya zrozumiał, że aby osiągnąć sukces, należy przenieść się do Tokio, co przekraczało oszczędności przeciętnego Japończyka[63] ze względu na wysokie wymogi czynszowe za wynajem lokum w stolicy. We wrześniu 1993 wszyscy przeprowadzili się do Tokio, chociaż Hyde nie spodobał się ten pomysł. 10 października ukazała się ich pierwsza kompilacja muzycznych video zawartych na kasecie VHS Touch of Dune[64][67], składającej się z trzech wydanych teledysków Dune, Floods of tears i As if in a dream[64]. 9 listopada wyruszyli w kolejną trasę Feel of Dune, rozpoczynając ją koncertem w Muse Hall w Kyoto[64] i zakończyli ją 20 grudnia po czternastu występach[64] w Penny Lane 24 w Sapporo[64].

1994: realny debiut na japońskiej scenie muzycznej[edytuj | edytuj kod]

Kontrakt z Sony, zerwanie z visual kei i koniec okresu indies[edytuj | edytuj kod]

W 1994 roku zespół podpisał kontrakt z jednym z oddziałów największej wytwórni muzycznej w Japonii Sony Music Entertainment Japan – Ki/oon Records, tym samym zupełnie zrywając z tematyką visual kei i indie rockiem. Nieznane są powody przejścia do Ki/oon. Tetsu nigdy nie wyjaśnił, dlaczego zdecydował się na tą wytwórnię fonograficzną, ale przyznał, że była to najlepszy jego zdaniem wybór jakiego się podjął. Grupa szybko zrobiła objazd trzeciego przystanku o nazwie Nostgia nie YOKAN, jako swego rodzaju podsumowania ich okresu w indies[68][69]. Trasa rozpoczęła się 3 kwietnia w Shibuya Kokaido. Grali głównie stare piosenki takie jak With Silence, jednocześnie uzupełniając występ o nowsze takie jak Nemuri ni yosete, White Feathers czy Blame. Po trasie, jednakże było to główne pasmo ich koncertów[68].

Promocja albumu Tierra; eksperymenty z grunge'em, popem i alternatywą[edytuj | edytuj kod]

W tym samym roku ukazał się ich drugi album Tierra, który był ich realnym debiutem na japońskiej scenie muzycznej, jednakże nie odniósł on komercyjnego sukcesu, co spotkało się z rozczarowaniem lidera[68]. Mimo niepowodzenia, albumowi udało się jednak znaleźć na siódmym miejscu wykresu Oricon i figurować na nim trzydzieści cztery razy[68][69]. Pierwszy teledysk do Wind of Gold (Nemuri ni yosete) ukazał się 1 lipca[68]. Drugi singiel albumu Blurry Eyes wydany 21 października[69] stał się openingiem i podkładem muzycznym do anime DNA²[68][69]. Wraz ze zmianą statusu zespołu zmieniło się ich podejście do muzyki, która z ciężkich tonacji przeszła do łagodnych akompaniamentów. Na albumie Tierra nadal można, jednak usłyszeć elementy typowe dla rocka progresywnego, podobnego do poprzedniego albumu, z taką różnicą, iż tym razem zespół postawił na wymieszanie elementów grunge'u z alternatywą i popem, co dosłyszalne jest w piosenkach All Dead i Inner Core[68]. Wraz z przejściem do Ki/oon, zaczęli co raz częściej wykorzystywać gitary akustyczne i syntezatory w bardzo dużej obfitości, czego wynikiem były takie utwory jak Nemuri ni yosete, In the Air, Wind of Gold, White Feathers, czy też Blame[68].

Majestatyczny wizerunek, trasa Sense of Time'94 i oficjalny fan club[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zespołu w 1994 roku stał się bardziej majestatyczny[68]. Wraz z wydaniem pierwszego singla z drugiej płyty Nemuri ni yosete 7 stycznia 1994 roku, zespół postawił na silne promowanie wideo, które miałyby zachwycać pięknem sposobu ich ukazania, a nie tym, że są one szokujące w przekazie[68]. Promowanie Tierry rozpoczęli krótką trasą Sense of Time'94 obejmującą osiem przystanków[68]. Rozpoczęła się ona w Melparque Hall w Osace[69]. Mimo tego, że grali przeważnie piosenki z nowego materiału, czasem posiłkowali się utworami indie rock, starając się uświadomić publiczność, iż nie zapomnieli o własnych korzeniach, tylko dlatego, że przeszli do większej i bardziej znanej wytwórni[68]. Punktem kulminacyjnym trasy było Maroko, które stało się głównym tłem do filmu Siesta~Film of Dream[69], który był niezwykle artystycznym typem wideo, mającym osobny segment dla każdego z członków. Nie wszystko jest w nim jasne, sensowne i zrozumiałe, aby każdy fan mógł samodzielnie zastanowić się nad tym, co zespół chciał im przekazać poprzez ukazanie poszczególnych obrazów. Teledyskiem Kaze no yukue wieńczyli premierę filmu 1 grudnia 1994[68][69]. W tym samym dniu został również otwarty oficjalny fanclub grupy, spełniając przy tym jego aspiracje[68]. Największym przebojem z płyty okazał się singiel Blurry Eyes, a później wydany remiks utworu Wind of Gold, który trafił do rozgłośni radiowych 21 października[68][69]. Wersja poddana remiksowi, nie znalazła się na albumie Tierra, chociaż osiągnęła lepsze opinie od oryginału[68]. Blurry Eyes jest jedną z nielicznych piosenek zespołu, które gra na każdym koncercie od ponad dwudziestu lat istnienia[68].

1995: tzw. Brylantowy rok i początek popularności[edytuj | edytuj kod]

Pop rockowe brzmienie, trasy Ciel Winter '95 i In Club '95[edytuj | edytuj kod]

W 1995 roku, który fani zespołu określają jako brylantowy ze względu na bardzo wyraźną zmianę ich stylistyki, wydali trzeci album Heavenly, który uzyskał status platyny i zajął trzecie miejsce na wykresie Oricon 1 września, plasując się na liście ponownie aż pięćdziesiąt sześć razy[70]. W tym samym roku zespół zaczął zdobywać co raz szersze grono fanów, grając w znacznie większych salach koncertowych. Tetsuya wyznał, że wraz z zespołem próbują czegoś nowego i innego w muzyce. Na początku lutego 1995 wyruszyli w trasę zimową zatytułowaną Ciel/Winter'95, podczas której wykonywali piosenki z okresu indie rocka, płyty Dune i Tierry. 21 maja wydano pierwszy singiel z nowej płyty And She Said wraz z nagranym do niego teledyskiem. który charakteryzuje się prostymi łagodnymi brzmieniami. Piosenkę nagrywano jeszcze w lutym, między przerwami w koncertach. W tym samym dniu, aż do 27 czerwca odbyli kolejną letnią trasę koncertową składającą się z dwudziestu występów po całej Japonii, noszącą tytuł In Club'95[70]. Podczas koncertów koncentrowali się głównie na promocji nowych utworów takich jak Vivid Colors, będący drugim singlem z płyty oraz Brilliant Years. Starsze utwory takie jak As if in a dream były grane jedynie na bisy[70]. Zdaniem krytyków wraz z upływem roku 1995, muzyka grupy stała się znacznie dojrzalsza, a muzycy skłonili się bardziej ku muzyce poprockowej, rezygnując jednocześnie z cygańskiego ubioru na rzecz kobiecych, wyrazistych strojów i łagodnym, subtelnym makijażu. Lider zespołu tak jak wokalista miał wówczas długie włosy. Zgodnie z oczekiwaniami singiel Vivid Colors wydany 6 lipca po trasie wakacyjnej sprzedał się w o wiele lepszym nakładzie niż singiel z poprzedniej płyty Blurry Eyes. Innym notowanym utworem grupy, który jednak nie znalazł się na liście singli był Brilliant Years. W sierpniu artyści rozpoczęli pracę nad trzecim singlem Natsu no Yuutsu, nagrali alternatywną wersję teledysku do Vivid Colors i odbyli dziesięć przystanków po Japonii na trasie promującej zapowiadany album Heavenly[70].

TOUR heavenly '95 FINAL w Nippon Budokan[edytuj | edytuj kod]

Premiera albumu odbyła się 1 sierpnia. Oficjalnie trasa koncertowa Heavenly'95 promująca album rozpoczęła się wraz z dniem 9 września, na który to występ live wykupiono wszystkie bilety w zaledwie dziewięć dni od wprowadzenia ich w obieg. W trakcie koncertu zagrali na bisy trzy piosenki zespołu DEAD END. Zespół pobił rekord sprzedaży biletów na swoim ostatnim koncercie, wyprzedając wszystkie w zaledwie dwadzieścia osiem minut[70]. Trasa zakończyła się 4 października w Kioto, gdzie zagrali także parodię piosenki zespołu Tokio Love You Only. 21 października trzeci singiel Natsu no Yuutsu został włączony w promocję płyty, a piosenka została wykorzystana jako temat przewodni zakończenia imprezy telewizyjnej stacji TBS o nazwie M-Navi. Mimo słabej sprzedaży singla zespół podjął kolejne próby zdobycia popularności, które zakończyły się dużym powodzeniem. Na koncertach z jesiennej trasy członkowie grupy starali się zbliżyć do fanów i wspólnie z nimi żartowali. 27 grudnia 1995 r. udało im się zorganizować swój pierwszy w historii istnienia, koncert w Nippon Budokan, który był jednym z najbardziej pożądanych występów tego roku przez media, jak i fanów grupy. Bilety na owe wydarzenie wyprzedały się w zaledwie dwadzieścia osiem minut, co stanowiło kolejny rekord sprzedaży. Grupa zakończyła tym występem swoją trasę, nazywając koncert TOUR heavenly '95 FINAL, podczas którego zagrali cały repertuar z płyt Dune, Tierra i Heavenly[70].

1996: pierwszy wielki sukces komercyjny[edytuj | edytuj kod]

Kiss me deadly '96 i pierwszy milion sprzedanych płyt[edytuj | edytuj kod]

W 1996 roku otworzono wystawę muzealną poświęconą twórczości muzyków zatytułowaną Kiss me deadly '96, która początkowo gromadziła dziewczęcą grupę fanów. Zawarto w niej dwie sesje fotograficzne promujące trasę koncertową. Celem wystawy było jeszcze pozyskanie jeszcze większej ilości fanów. Wyprzedano wszystkie bilety na owy pokaz[71]. Ich czwarty singiel Kaze ni Kienaide, który został wydany 8 lipca 1996 roku z powodzeniem trafił na czwarte miejsce wykresu Oricon już w pierwszym tygodniu nadawania go w stacjach radiowych[71][72]. Pod koniec tego samego miesiąca rozpoczęła się kolejna trasa zespołu, której pierwsze trzy występy zostały zarejestrowane w trzech największych miastach - Osace, Nagoi i Tokio[72]. 20 września została wydana książka dokumentująca dotychczasowe życie członków zespołu w oparciu o oficjalne dane, pozyskane osobiście od nich samych. W październiku wyszedł pierwszy singiel, będący zapowiedzią następnej płyty - Flower, który natychmiast zajął piąte miejsce na Oriconie, zaś następnie wydany singiel Lies & Truth - szóste w pierwszym tygodniu notowania[71][72]. 12 grudnia zespół po raz pierwszy wydał album, który sprzedał się w liczbie ponad miliona egzemplarzy, a sam album został uznany przez krytyków za najlepszy jaki wydali do tamtego czasu. Czwarty album True uzyskał wówczas najwyższe osiągnięcie muzyczne przyznawane w Japonii – status milionowej płyty, zdobył drugie miejsce na wykresie Oricon już w pierwszym tygodniu figurowania na listach, zaś w szóstym tygodniu udało mu się zająć pierwsze miejsce w oficjalnej sprzedaży najlepiej sprzedających się albumów w Japonii. Sukces ten, jednak okazał się być krótkotrwałym ze względu na późniejsze wydarzenia z 1997 roku.

Trasa Carnival True i dystyngowany popowy wizerunek[edytuj | edytuj kod]

23 grudnia rozpoczęła się seria koncertów zatytułowana Carnival True, która objęła dziesięć koncertów w różnych częściach Japonii[71][72]. Pierwszy zaplanowany koncert odbył się w Jyo Hall w Osace. W 1996 roku zespół występował także pod nazwą D'Ark~en~Ciel, prezentując punkowy repertuar. Nazwa D'Ark~en~Ciel została później przemianowana na P'unk~en~Ciel[72]. Oficjalny wizerunek sceniczny L'Arc~en~Ciel znów uległ zmianie wraz z albumem True. Członkowie zespołu ubierali się głównie w czarne garnitury i białe koszule, ale i również odpowiednio skrojone stroje sceniczne w ciepłych barwach czerwieni, pomarańczowego i brązu. Hyde i Sakura na koncertach zakładali okulary[72].

1997: afera narkotykowa, okres The Zombies, wielki come back[edytuj | edytuj kod]

Odejście Sakury, przerwa, punkrockowy i metalowy wizerunek[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1997 roku po odbyciu krótkiej trasy Carnival of True, zespół rozpoczął pracę nad nową płytą. W tym samym miesiącu perkusista Sakura został aresztowany za posiadanie heroiny i oficjalnie odszedł z zespołu w dniu 4 października 1997, choć oficjalnie cofnięto mu członkostwo w zespole w kwietniu[73]. Był to najgorszy okres w historii istnienia zespołu, ponieważ po rozesłaniu o tym informacji do mediów o aferze rozpisywały się wszystkie gazety w Japonii, co wpłynęło bardzo niekorzystnie na wizerunek grupy, czego skutkiem było między innymi usunięcie na kilka miesięcy z półek sklepowych w całej Japonii płyt zespołu, a także zastąpienie ich piosenki The Fourth Avenue Cafe czwartym endingiem w anime Rurouni Kenshin po zaledwie czterech odcinkach[73]. Z tego też względu premiera wydania singla został przesunięta, a ostatecznie został on odwołany do promocji albumu True i został wydany dopiero w 2006 roku. W ciągu najbliższych kilku miesięcy grupa była opisywana już nie jako czteroosobowy zespół, ale jako trio. Po aresztowaniu Sakury nazywali siebie The Zombies, ze względu na nawiązywanie do różnych artystów w swoich występach – tudzież Marilyn Mansona. Sakura po opuszczeniu zespołu wypowiedział się publicznie o swoim odejściu w następujący sposób: Przykro mi, zrobiłem coś bardzo głupiego i nie zasługuje na wybaczenie. Ja już nie kwalifikuję się do pozostania w zespole, to wszystko moja wina. Mogę tylko życzyć jak najlepiej dla L'Arc ~ en ~ Ciel, mam nadzieję, że nadal będą walczyć i mam nadzieję, że będą mieli więcej sukcesów w przyszłości[73]. Najbardziej ucierpiał na tym Hyde, ponieważ Sakura był jego najlepszym przyjacielem. W maju zespół pojechał do Londynu, aby zrealizować sesję zdjęciową na piąty album. W czerwcu był w fazie przedprodukcyjnej albumu, a pod koniec miesiąca zaczął nagrywanie. W październiku wznowił pracę nad kolejnym wydawnictwem[73].

Wyrok sądowy[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego Hachioji w Tokio, 1 maja 1997 roku Sakura został skazany na dwa lata więzienia za posiadanie heroiny w zawieszeniu na trzy lata z nadzorem kuratora, podczas pobytu w zakładzie karnym. Wyrok był prawomocny[74].

Yukihiro jako nowy członek na perkusji[edytuj | edytuj kod]

Powrót po przerwie cechował koncert z 23 grudnia[73][52] zatytułowany Reinkarnacja 97 Live in Tokyo Dome[73], który został zapowiedziany wraz z premierą teledysku 17 października do piosenki Nji[73]. Podczas koncertu ujawnili także nowego perkusistę Yukihiro, byłego członka grup Die in Cries i Zi:Kill. Był to ich pierwszy koncert zagrany w Tokyo Dome. Ponadto występ miał rekordową frekwencję, bowiem wszystkie bilety zostały wyprzedane w przeciągu zaledwie czterech minut, a na koncert grupy przyszło pięćdziesiąt sześć tysięcy osób[73]. Mniej więcej w tym samym okresie wydano singiel Niji zapowiadający piąty, a zarazem pierwszy album zespołu z Yukihiro na perkusji Heart. Po premierze piosenki podpisał on oficjalny kontrakt z resztą grupy[73]. Fani zespołu zadeklarowali na koncercie, że są w stanie zaakceptować nowego członka, choć początkowo oświadczyli, że chcą powrotu zespołu z Sakurą lub bez niego. Yukihiro dołączył do zespołu, jeszcze za czasów wydania Niji, jednakże nie został wówczas dobrze przyjęty przez fan club grupy. Tytuł piosenki oznacza po japońsku to samo co nazwa zespołu - Tęcza, ale zapisana w inny sposób brzmi Tęcza po burzy, co odnosi się do minionych wydarzeń z życia zespołu[73].

Sakura po wyjściu z więzienia[edytuj | edytuj kod]

Sakura po procesie założył własny zespół Zigzo i dołączył do paru innych. Napisał także autobiografię, która była jego próbą rozliczenia się z przeszłością. Opisał w niej między innymi lata spędzone z L'Arc~en~Ciel i opowiedział o swojej przyjaźni z Hyde. Mimo tego, że nie gra już z nimi w Laruku, wciąż utrzymuje kontakty z jego członkami i tworzył wraz z Kenem zespół Sons of All Pussys[75].

1998: Okres promowania Heart i gotycki wizerunek[edytuj | edytuj kod]

Sukces singla Niji w 1997 roku ponownie otworzył zespołowi drzwi do wielkiej kariery, która z powodzeniem trwała do czasu zawieszenia działalności zespołu w 2001 roku. Singiel Winter Fall wydany w 1998 stał się pierwszym singlem grupy figurującym na pierwszym miejscu zestawienia list przebojów Oricon[9]. Pojawił się on premierowo w stacji TV Asahi[9]. 28 stycznia. 25 lutego 1998 roku ukazał się ich szósty album Heart. W tym samym czasie zespół nagrał też piosenkę Lose Control do filmu Godzilla, a soundtrack został wydany na Filipinach nakładem wytwórni Epic Records 19 maja 1998 roku. Płyta składała się głównie z alternatywnych piosenek rockowych[9]. Odnotowano wzrost popytu na album Heart za gracnią, dlatego wydano go także w Malezji, Singapurze, Tajlandii, Tajwanie i w Hongkongu[9].

1999: 5 milionów płyt za Ark i Ray, okres rocka progresywnego i sukces w całej Azji[edytuj | edytuj kod]

Wielkim sukcesem komercyjnym okazał się singiel Lose Control, będącym jednym z pierwszych utworów zespołu, które zadebiutowały na drugim miejscu zestawienia Oricon[76]. Dnia 1 lipca 1999 roku zespół wydał dwa albumy jednocześnie zatytułowane kolejno Ark i Ray. Płyty sprzedały się w łącznym nakładzie około pięciu milionów egzemplarzy (każdy po około dwa i pół miliona) i stały się najlepiej sprzedającymi się albumami w karierze grupy. Każdy z jedenastu singli obu płyt stał się ogromnym sukcesem w kraju, ugruntowując pozycję L'Arc~en~Ciel na japońskiej scenie muzycznej. Albumy były też pierwszymi, które zostały wydane za granicą, w tym na terenie całego kontynentu azjatyckiego[77]. Był to moment kulminacyjny w karierze zespołu. Ponadto singiel Driver's High był openingem i endingiem do anime Great Teacher Onizuka.

Skandal, podczas programu NHK Pop Jam[edytuj | edytuj kod]

19 kwietnia 1999 roku członkowie zespołu uczestniczyli w majowej jednominutowej transmisji nagrania programu muzycznego NHK o nazwie Pop Jam. Według pierwotnego zamierzenia, mieli zagrać dwa utwory w jednej piosence, jednakże Tetsu po namyśle, odrzucił owy pomysł[78]. Ostateczni zagrali piosenkę Heaven's Drive, ignorując przy tym dodatkowe chórki, które miały uczestniczyć w nagraniu. Podczas występu, grupa zeszła, jednak ze sceny, po ogłoszeniu przez prowadzącego program MC ich za zespół visual kei. To zachowanie spotkało się z ogólnym oburzeniem ze strony widzów, fanów, jak i ekipy telewizyjnej. O zdarzeniu poinformowała gazeta sportowa にっかんスポーツ、NIKKAN SPORTS[78]. W wywiadzie dla przeglądu gazety Sony Magazine (jap. ソニー・マガジンズ) w 2004 roku, która wydała go pod postacią książki autobiograficznej Philosphy (jap. 哲学。)[79], Tetsu uznał zachowanie dziennikarza za bardzo niedojrzałe, i że nie jest w stanie traktować go poważnie, pomimo tego, że oboje są dorośli, a program według koncepcji stacji NHK, miał charakter komediowy. Dodał również, że wyrazili obawę o dobrą współpracę przy produkcji programu, ze względu na złą, nieprzyjazną atmosferę panującą w studio nagraniowym[79]. Po latach, stwierdził również, że nigdy nie wymieszają dwóch piosenek w jedną, argumentując to tym, iż prawdziwi profesjonaliści, nigdy nie robią takich rzeczy[79]. Zachowanie prowadzącego nazwał dziecinnym w wywiadzie dla magazynu BACKSTAGE PASS w lipcu 1999 roku[80][81]. We fragmencie grudniowego wydania czasopisma J-Rock Magazine (jap. ジェイロックマガジン) z 1999 roku, Tetsuya wykpił modę visual kei, sądząc że jest w jego odczuciu dosyć ciekawym zjawiskiem, ale nie powinno się jej wiązać z muzyką. Powiedział, że w dużej mierze visual kei, czerpie ze wzorców zachodnich i nie jest to nic odkrywczego dla japońskiej muzyki, z czym współcześni, jak i dawni muzycy mogliby się identyfikować. 7 lipca 2000 roku w wywiadzie dla programu 英称:NEWS STATION (jap. ニュースステーション) w telewizji TV Asahi, zespół oświadczył, że nie chce być identyfikowany z visual kei. Każdą próbę klasyfikowania ich do tego samego stylu muzycznego, biorą za jawną dyskryminację i zaściankowość japońskiego rynku muzycznego, nieprzystosowanego do realiów zachodniego przemysłu fonograficznego[82].

2000: Ostatni album przed przerwą, seria rekordowej liczby występów w Tokyo Dome[edytuj | edytuj kod]

Kolejny album studyjny Real wydany 30 sierpnia 2000 roku był ich ostatnim sprzedanym w ponadmilionowym nakładzie, i który uzyskał certyfikat miliona. Singiel Stay Away został użyty w grze DrumMania 4th Mix[83]. 2,3,5 i 6 grudnia 2000 roku dali serię koncertów w Tokyo Dome[53].

2001-2003: zawieszenie działalności[edytuj | edytuj kod]

2001-2002: Sukces składanki[edytuj | edytuj kod]

4 czerwca 2001 roku został wydany album, będący kompilacją singli wybranych przez fanów w internecie. Składanka nosiła nazwę Clicked Singles Best 13[76] i sprzedała się w ponad milionowym nakładzie, uzyskując status miliona. Na albumie znalazł się także nowy singiel grupy Anemone, który nie był później załączony na żadnym studyjnym albumie zespołu. Singiel Spirit Dreams Inside (Another Dream) został wydany tuż przed zawieszeniem działalności zespołu i znalazł się na ścieżce dźwiękowej do gry Final Fantasy: The Spirits Withins jako ending. Ukazał się on 5 września 2001 roku[84]. Płytę wydano w ośmiu krajach, w tym w wersji country[85].

2003: Projekty solowe[edytuj | edytuj kod]

Hyde w 2003 i 2004 roku zagrał główne role w dwóch filmach – Moon Child wraz ze swoim przyjacielem, Gackt'iem Camui, byłym wokalistą zespołu Malice Mizer[86][87], a także i w adaptacji mangi Ai Yazawy Kagen no Tsuki[88][89]. Oba filmy odniosły ogromny sukces kasowy w Japonii. Film Moon Child zarobił niemal cztery miliony dolarów[90], zaś Kagen no Tsuki półtora miliona dolarów[77]. Wydał także dwa albumy w wersji japońskiej jak i anglojęzycznej, Roentgen i 666, które uzyskały status złotej płyty[76]. Do nagrania płyt w języku angielskim skłonił go obowiązujący wówczas zakaz wydawania płyt w języku japońskim na terenie Korei Południowej[76]. Tetsu rozpoczął solowy projekt pod nazwą TETSU69, Ken założył zespół Sons of All Pussys tworzony z Sakurą[91], zaś Yukihiro zespół Acid Android[92].

2004-2007: udany powrót z Fullmetal Alchemist / debiut w Stanach Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

2004: Promowanie Smile, dobre przyjęcie i kontrakt w USA[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 2003 roku grupa zorganizowała siedem koncertów w Tokio w dzielnicy Shibuya, na których zapowiedziała nowy album w 2004 roku. W lutym 2004 roku został wydany singiel Ready Steady Go![76], który stał się drugim openingiem do anime Fullmetal Alchemist[93]. Po dzień dzisiejszy jest to jeden z najchętniej bisowanych utworów na koncertach zespołu. W marcu wydano kolejny singiel Hitomi no Juunin, później Jiyuu e nie Shoutai. 31 marca 2004 roku został wydany album Smile, który uzuskał status platynowej płyty. W tym samym roku zespół po raz pierwszy wystąpił 31 lipca w Ameryce Północnej na konwencie Otakon w Baltimore, w stanie Maryland[76]. Na koncert w Mariner Arena przyszło dwanaście tysięcy osób. Był to pierwszy japoński zespół, któremu udało się tam wystąpić. Koncert został dobrze przyjęty przez krytykę, w tym także po raz pierwszy grany od 1997 roku, singiel The Fourth Avenue Cafe[76]. Efektem działalności w Stanach było podpisanie kontraktu z amerykańską wytwórnią HMV[76][93].

2005-2007: Trasa po Azji, promowanie Awake i kolejny rekord w Tokyo Dome[edytuj | edytuj kod]

W 2005 roku zespół wydał wiele singli, które znalazły się na kolejnym albumie Awake, który podobnie jak Smile, uzuskał status platynowej płyty. Został wydany 27 czerwca 2005 roku. Jeden z singli Lost Heaven był endingiem do filmu Fullmetal Alchemist: Conqueror of Shamballa. Piosenka Link stała się także openingiem do tego filmu i była zapowiedzią do następnego albumu Kiss, który także uzyskał status platynowej płyty. W 2005 roku zespół wyruszył w trasę po Azji. W tym samym roku wydał też rocznicową edycję pierwszego albumu z trzema nowymi piosenkami. 24 i 25 września 2005 roku zagrali podwójny koncert w Tokyo Dome[54].

W dniu 25 listopada 2006 roku i 26 L'Arc~en~Ciel zagrał dwa koncerty w Tokyo Dome, aby świętować swoje piętnastolecie[93]. Bilety na te koncerty zostały wyprzedane w ciągu dwóch minut, bijąc poprzedni rekord, który również został ustawiony przez nich. Ankieta została stworzona na swojej oficjalnej stronie internetowej, w ciągu kilku tygodni przed koncertem, co pozwoliło fanom wybrać piosenki jakie chcieliby usłyszeć na koncercie. Później koncert był transmitowany na kanale Wowow w dniu 23 grudnia 2006 roku, a następnie został wyemitowany w koreańskim MTV w dniu 8 lutego 2007.

2008-2010: debiut w Europie, zawieszenie i Zimowe Igrzyska Olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

Hyde z VAMPS, podczas koncertu w New Jersey w 2010 roku.

Asia-Europe Tour[edytuj | edytuj kod]

Od 22 grudnia 2007 do 17 lutego 2008 trwało kolejne tournée grupy, które objęło debiutancki koncert w Europie, który odbył się w Paryżu we Francji[94]. Zarówno do koncertu w Stanach z 2005 roku, jak i do live z Paryża z 2008, zespół wydał DVD koncertowe. Trasa została nazwana Asia-Europe Tour i zgromadziła w sumie ponad 320 tysięcy widzów, co jest jednym z najwyższych odnotowanych frekwencji w historii. Zainteresowanie występami grupy w 2008 roku na terenie kontynentu europejskiego było większe niż u jakkolwiek innych artystów pochodzących z Azji. Po zakończeniu trasy zespół postanowił ponownie zawiesić działalność na okres trzech lat od 2008 do 2011 roku[93], co ogłosił już po pierwszym koncercie w Paryżu[94]. Trasę wieńczyły trzy występy w Tokyo Dome zagrane 31 maja, 1 i 3 czerwca[54]. Na Japan Expo odbyły się w 3 i 4 lipca, specjalne pokazy DVD koncertowego LIVE IN PARIS, w J.E. MUSIC BOX. 31 lipca 2007 roku zostało ono wydane w Niemczech i rozprowadzone na terenie Europy[95].

Solowe projekty[edytuj | edytuj kod]

Po dwóch latach Tetsu założył zespół creature, creature wraz z członkiem DEAD END, Morrie, zaś Hyde skomponował muzykę do piosenki Miki Nakashimy Glamorous Sky do adaptacji filmowej mangi Nana i założył nowy zespół VAMPS w 2008 roku wraz z K.A.Z-em, członkiem Oblivion Dust, z którym współpracował przy swoim solowym projekcie, także i przy płycie z 2006 roku Faith, która uzyskała status złotej płyty. Ken wydał solowy album[91], a Yuki wrócił do Acid Android[92]. Od 2008 do 2011 roku Hyde pracował z K.A.Z.-em nad ich projektem i wydał dwa albumy – Vamps i Beast. 18 listopada 2008 roku Ken wydał DVD koncertowe Ken TOUR 2009 “LIVE IN PHYSICAL'[96]. 18 marca Hyde wydał na terenie Europy składankę swoich największych przebojów Best of Hyde[97]. 17 czerwca 2009 roku ogłoszono powrót creature creature[98]. W 2010 roku Hyde wyruszył pod szyldem VAMPS w światową trasę koncertową[99]. 5 stycznia 2010 roku Tetsu wydał swój drugi solowy album Come On[99]. 27 października Acid Android wydali mini album code[99]. W sierpniu tego samego roku, Ken wydał mini album The Party i wznowił swoją trasę koncertową po Japonii[100].

Kolejne single zespołu i Zimowe Igrzyska Olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

L'Arc~en~Ciel wydał kolejne single w 2008 i 2010 roku, będące zapowiedzią kolejnego albumu, którego jednak premiera została przesunięta, aż o cztery lata. Nosiły one nazwy Shine, Nexus 4 oraz Drink It Down. Wydany przedwcześnie, 1 grudnia 2009 roku singiel Bless został wykorzystany do Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2010 roku w Vancouver[101]. Początkowo miał zostać wydany dopiero 27 stycznia[102], jednakże grupa zmieniła plany odnośnie premiery, ze względu na to, że został on wybrany na temat przewodni zawodów przez japońską telewizyjną muzyczną stację NHK[103]. Grupa ogłosiła plany wydawnicze za pośrednictwem oficjalnego konta na MySpace[102]. Singiel ten został wydany w Europie w formacie cyfrowym przez wytwórnię Gan-Shin[103].

Zapowiedź krajowej trasy koncertowej i WORLD TOUR[edytuj | edytuj kod]

21 sierpnia w trakcie festiwalu JACK IN THE BOX w Tokio organizatorzy ogłosili, że zespół wznowi koncertowanie w Sylwestra 2010[94]. Pod koniec grudnia Tetsu poprzez oficjalne konto na MySpace poinformował, że zmienił swój pseudonim artystyczny na TETSUYA[102].

2011-2012: dwudziestolecie, światowa trasa koncertowa, rozgłos w USA[edytuj | edytuj kod]

Hyde (z przodu) i Ken (z tyłu), podczas występu Laruku na Madison Square Garden w 2012 roku.

Zespół zagrał w Makuhari Messe hall 31 grudnia 2010 roku, rozpoczynając tym samym obchody swojej dwudziestej rocznicy istnienia. Zgodnie z zapowiedzią, zaczął koncertować po Japonii w 2011 roku[94]. Z okazji dwudziestolecia grupa wydała kolejny dwunasty album w karierze w 2012 roku zatytułowany Butterfly, który uzyskał status platynowej płyty. W tym samym roku kilka albumów i kompilacji zespołu uzyskało status platynowej płyty także w Indonezji; w tym najnowszy album. Wyruszyli w światową trasę koncertową obejmującą między innymi Stany Zjednoczone, Anglię, Francję, Indonezję, Singapur, Chiny, Koreę, Japonię. Do albumu zostały wydane kolejne single Chase, XXX i Good Luck My Way, który promował film Fullmetal Alchemist the Movie: The Sacred Star of Milos. Jednym z największych osiągnięć trasy był występ na scenie Madison Square Garden w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych, co nigdy przedtem nie udało się żadnemu innemu japońskiemu artyście[6][13], o czym zrobiło się głośno zarówno w amerykańskich jak i japońskich mediach. Bilety na dwa koncerty zorganizowane na Stadionie Olimpijskim w Tokio zostały wyprzedane w przeciągu zaledwie pięciu minut. Płyta Butterfly na edycji rozszerzonej zawierał także dodatkowe CD z piosenkami alter ego zespołu oraz DVD, które zawiera specjalny program Best Hit LEC, wyemitowany z okazji dwudziestolecia zespołu[104]. Jest to także jeden z pierwszych albumów, który został wydany na rynku europejskim, począwszy od 5 marca 2012 roku w Wielkiej Brytanii, a kończąc 17 marca w Hiszpanii i Polsce[105]. 13 marca z powodu niespotykanej do tej pory, serii trzęsień ziemi, które wywołały wielką falę tsunami w stolicy, zespół musiał wydać oficjalne oświadczenie do fanów, w którym informowali, że ocaleli w katastrofie tokijskiej[106]. Pierwszy studyjny album od czterech lat zawierał wszystkie sześć singli, w tym jeden podwójny singiel, od Drink It Down z 2008 roku do Chase z 2011. Zadebiutował na pierwszym miejscu wykresu Oricon i sprzedał w się w liczbie ponad stu siedemdziesięciu egzemplarzy w pierwszym tygodniu[13], ostatecznie osiągając nakład ponad trzystu tysięcy egzemplarzy[107]. Na płycie po raz pierwszy można usłyszeć hardrockowe brzmienia w takich piosenkach jak Chase i Drink It Down, a także i R&B w piosence XXX. Pod względem ogólnej kompozycji nie różni się on, jednak od pozostałych albumów, na których przeważa głównie muzyka alternatywna. Jest to, jednak pierwszy album od czasu płyty Heart, którego dominantą są ballady (Bless, Bye Bye, Mirai Sekai, Shade of Season). Trasa rozpoczęła się występem na Asia World EXPO ARENA w Hongkongu. Kolejne koncerty grupy odbyły się 7 marca na IMPACT ARENA w Bangkoku, 17 marca na TWTC Nangang Exhibition Hall w Tajwanie, 10 maja na MERCEDES-BENZ ARENA w Szanghaju, 25 marca na Madison Square Garden, 11 kwietnia na Peninsula Square w Londynie, 14 kwietnia w Le Zenith de Paris w Paryżu, 28 kwietnia na Singapore Indoor Stadium w Singapurze, 2 maja w Senayan w Jakarcie, 5 maja na Jamsil Gymnasium w Seoulu, 12-13 maja na Yokohama Stadium, 19-20 maja w Universal Studios Japan, 26-27 maja na Stadionie Olimpijskim w Tokio (Kokuritsu Kyogijo), 26 i 27 maja. Ostatni koncert zagrali 31 maja na Waikiki Shell na Honolulu[7][108]. Wszystkie piosenki wykonane, podczas trasy, były dostosowane do wymogów fanów z danego kraju, którym umożliwiono g[109]łosowanie na ulubioną setlistę. Dokument z występu na Stadionie Ajinomoto, zatytułowany 20th Anniversary, ‘L’Anniversary Live został wyświetlony w czterdziestu kinach w Japonii, a także i w Paryżu, Londynie, Nowym Jorku, Tajwanie, Hongkongu i na terenie Korei Południowej[110]. Bilety na tenże koncert w dniach 26-27 maja, wykupiono w przeciągu zaledwie pięciu minut, co stanowiło wówczas najwyższą frekwencję w kraju[55]. W 2014 roku Hyde wydał swoją autobiografię zatytułowaną THE HYDE, która liczy sto dziewięćdziesiąt dwie strony i jest podzielona na dwadzieścia sześć rozdziałów, opatrzonych prywatnymi zdjęciami[104].

2013-15: Kolejna przerwa i zapowiedź trzynastego albumu[edytuj | edytuj kod]

DVD koncertowe L'Arc~en~Ciel[edytuj | edytuj kod]

20 marca 2013 roku wydano zapis koncertu 20th L'Anniversary WORLD TOUR 2012 THE FINAL LIVE at National Stadium na DVD i Blu-ray. 1 kwietnia w zestawieniu Oricon uplasowało się na pierwszym miejscu sprzedaży. Nagranie promowane było reklamą, że L'Arc~en~Ciel jest pierwszym japońskim zespołem, który wydał film koncertowy ze Stadionu Narodowego w Tokio w trzynastu edycjach[111].

Powrót Laruku na Stadion Narodowy w Japonii i Japan Night[edytuj | edytuj kod]

9 stycznia 2014 roku zapowiedziano, że grupa zagra na Stadionie Olimpijskim w Tokio, Kokuritsu Kyogijo. 26 lutego wydano pakiet kompletu wszystkich DVD i Blu-ray Laruku, nazwany L'Aive Blu-ray BOX - Limited Edition. Poza nagraniami, zawierał również na otwarciu pudełka na filmy, nadruki autografów wszystkich członków zespołu[57]. 13 marca wypuszczono na rynek osiemnaście DVD zespołu na Blu-ray[57]. 21 i 23 marca zespół powrócił na deski Kokuritsu Kyogijo, a bilety na koncert tak samo jak i dwa lata wcześniej, wyprzedały się w zawrotnym tempie. Podczas występu zespół zaprezentował najnowszy singiel Everlasting, który jest zapowiedzią trzynastego albumu zespołu. Został on oficjalnie wydany 13 sierpnia i zadebiutował na drugim miejscu wykresu Oricon[112]. Nie jest, jednak ustalona jego premiera. Na koncert przyszło ponad 160 tysięcy osób w ciągu dwóch dni. Tym samym grupa ustanowiła najwyższą frekwencję w historii tego stadionu. Użyto ponad sto projektorów do wyświetlania projekcji i osiemdziesiąt lamp oświetleniowych LED specjalnie przygotowanych dla publiczności. Występ emitowano w telewizji w całej Japonii[57]. 28 i 29 maja 2014 roku wystąpili także na Japan Night w Kokuritsu Kyogijo, wspierając zakończenie owego festiwalu, zatytułowane Sayonara National Stadium Final Week Japan Night (Japan to the World)[57]. 11 listopada 2014 roku wydano DVD z koncertu L'Arc~en~Ciel LIVE 2014 at Tokyo National Stadium. Jeszcze w listopadowej przedsprzedaży osiągnął pierwsze miejsce na wykresie Oricon w kategorii najlepiej sprzedających się DVD[57][113]. Pod koniec 2014 roku w kinach wyświetlono materiał dokumentalny z ostatniej trasy koncertowej zespołu z 2012 roku, zatytułowany Over The L’Arc~en~Ciel: DOCUMENTARY FILMS ~WORLD TOUR 2012, dzięki Live Viewing Japan. 26 grudnia odbył się specjalny występ grupy w TV Asahi Music Station Super Live 2014. DVD Over the L'Arc~en~Ciel w tym samym dniu znalazło się w przedsprzedaży wysyłkowej na  Nico Nico Douga[57]. Na 15 kwietnia 2015 roku zapowiedziane zostało wydanie owego dokumentu na DVD i Blu-ray. Na filmie ukazane zostaną również fragmenty, które nie pojawiły się w trakcie emisji na japońskim kanale internetowym NicoNico. W 2014 roku odbyły się projekcje kinowe owego DVD w Japonii, a także i w Indonezji, na Filipinach, w Tajlandii, Stanach Zjednoczonych, Singapurze, Wielkiej Brytanii, Argentynie, Hongkongu i Meksyku[57][114]. Od 30 grudnia 2014 roku do 3 stycznia 2015 roku w sprzedaży dostępna była specjalna edycja DVD z nieopublikowanymi scenami na edycji standardowej, zatytułowana 5 Days Online Roadshow[57].

Praca Hyde z VAMPS[edytuj | edytuj kod]

Hyde w 2013 intensywnie pracował nad nowym albumem Bloodsuckers swojego drugiego zespołu wraz z K.A.Z-em w Stanach Zjednoczonych, który wydali rok później. Obecnie Hyde jest w trasie koncertowej z VAMPS i z założycielem zespołu Motley Crue, Nikki Six'em, który promuje swoją drugą grupę Sixx:AM. na świecie[115].

Chronologia sprawy sądowej Sakury i afera medialna[edytuj | edytuj kod]

24.02.1997 Sakura zostaje aresztowany za posiadanie nielegalnych substancji odurzających i trafia do Komisariatu Policji Tachikawa[74].
27.02.1997 Do biura managementu MAVERICK GROUP trafia powiadomienie o aresztowaniu Sakury. Członkowie zespołu odwiedzają go, aż do 11 marca tegoż samego roku, kiedy sprawa się upublicznia. Dziennik Yomiuri Shimbun sporządza szczegółowy raport do mediów o zaistniałej sytuacji[74].
11.03.1997 Poranny dziennik informacyjny Yomiuri Shimbun o godzinie 2:00 czasu japońskiego po wiadomościach sportowych podaje do wiadomości publicznej, iż Sakura został aresztowany za posiadanie heroiny[74].
26.03.1997 Zespół, mimo niekorzystnego wizerunku, wypuszcza do rozgłośni radiowych singiel Fourth Avenue Cafe[74].
29.03.1997 Przeprowadzona zostaje pierwsza wspólna narada zespołu. Sakura wychodzi na wolność po wpłaceniu kaucji[74].
17.04.1997 Odbywa się pierwsza rozprawa sądowa w Sądzie Rejonowym Hachioji w Tokio[74].
18.04.1997 Management i pracownicy fan clubu zespołu komentują wydarzenie w oficjalnym oświadczeniu do mediów[74].
21.04.1997 Stacje radiowe w Japonii w reakcji na proces sądowy kończą specjalną audycję zatytułowaną Bonjour L'Arc ~! en ~ Ciel, rozpoczętą 11 marca. Po raz ostatni puszczany jest singiel Fourth Avenue Cafe, który zostaje zablokowany na rynku muzycznym[74].
27.04.1997 Oświadczenie medialne trafia do wszystkich gazet muzycznych w Japonii[74].
1.05.1997 Sąd ogłasza dla Sakury wyrok dwóch lat więzienia w zawieszeniu na trzy lata z opieką kuratorską, podczas odbywania kary w zakładzie karnym. Wyrok jest prawomocny[74].
17.10.1997 Zespół wypuszcza do rozgłośni radiowych singiel Niji. Od tamtej pory na perkusji wspomaga ich Yukihiro, zastępczy członek[74].
4.11.1997 Sakura oficjalnie opuszcza zespół[74].
1.01.1998 Yukihiro zostaje oficjalnym członkiem grupy i zastępuje miejsce Sakury na perkusji. Zespół zapowiada kwietniową trasę koncertową bez udziału Sakury[74].

Stosunek do visual kei[edytuj | edytuj kod]

Pomimo tego, że zespół na początku starał się dopasować do stylistyki visual kei, szybko z niej zrezygnował. Tetsuya kilka razy w wywiadach wyraził się nieprzychylnie na temat gatunku jakim jest visual kei, zaprzeczając jakoby owa moda była system wizualizacji. Hyde z kolei, wypowiedział się na temat visual kei w dosyć subiektywny sposób w paru wywiadach. Swoje własne zdanie ujawnił w wywiadzie z 1994 roku w ramach audycji radiowej Nagle BOM! (いきなりBOM!) w radiu KBC.

Indywidualny new romantic miał duży wpływ na styl Duran Duran. Cieszę się, że w tej muzyce (visual kei) dostrzegalna jest miłość; sądzę, że można uznać to za pewien rodzaj percepcji. Nie chciałbym postrzegać jej jako własnego systemu wizualizacji. Nie poddaliśmy się, kiedy zostaliśmy we dwoje.

— Hyde, Audycja radiowa Nagle BOM! いきなりBOM! Radio KBC, 23 grudnia 1994 r.[116]

W wywiadzie udzielonemu radiu, w ostatnich słowach, odniósł się przy tym do czasu, gdy Hiro i Pero opuścili zespół, czego efektem była ich późniejsza zmiana stylistyki.

Najgorzej o visual kei wypowiada się Ken, traktując z dużym pobłażaniem artystów utożsamiających się z owym nurtem. W tym samym wywiadzie, ujawnił wręcz agresywny stosunek do mody visual kei, co ponownie potwierdził w poście na swoim oficjalnym koncie na portalu Twitter w 2010 roku[117].

Nie jestem na TAK visual kei. Uważam, że jest to obrzydliwe. To, że muzyk umie robić dobrą minę, wcale nie oznacza, że robi muzykę na przyzwoitym poziomie.

Ken, Audycja radiowa Nagle BOM! いきなりBOM! Radio KBC, 23 grudnia 1994 r.[116]

Yukihiro także został zapytany o swój pogląd, jednak podobnie jak Hyde, zareagował neutralnie.

Kiedy byłem w zespole z TOKA (w ZI: KILL), możnaby pomyśleć, że to nie jestem ja. Nie chcę, by ludzie identyfikowali mnie mylnie z visual kei. L'Arc od zawsze miało swój własny indywidualny system wizualizacji, zawsze mieliśmy coś więcej do powiedzenia. System wizualizacji nie jest czymś co robi zespół. TOKA wymyślił wygląd (w ZI:KILL).

Yukihiro, Audycja radiowa Nagle BOM! いきなりBOM! Radio KBC, 23 grudnia 1994 r.[116]

Zaznaczył, że ich wizerunek sceniczny nie jest czymś co wymyślili z L'Arc~en~Ciel, a ten, który miał w innym zespole był pomysłem jednego z członków:

Obecnie kierownictwo zespołu, MAVERICK GROUP wymaga nakazem sądowym od każdej gazety, która określa grupę jako visual kei, publicznych przeprosin na oficjalnym piśmie[76].

Punkrockowe i metalowe alter ego[edytuj | edytuj kod]

Alternatywą zespołu jest ich punkowo-metalowa wersja, P'unk~en~Ciel (stylizowana na P'UNK~EN~CIEL), którą tworzą ci sami muzycy pod zniekształconymi odpowiednio pseudonimami artystycznymi. Powstała w 2004 roku z inicjatywy Hyde. Na niektórych koncertach L'Arc~en~Ciel prezentowane są wówczas punkowe wersje niektórych ich piosenek, ale i także eksperymentalne wersje utworów heavy metalu i hard rocka. Wraz z wydaniem płyty Butterfly w 2012 roku, do jej edycji specjalnej dołączono pierwszą płytę P'unk~en~Ciel zatytułowaną Punk is not dead. Wszystkie utwory to nowe wersje zrealizowanych piosenek na albumach studyjnych L'Arc~en~Ciel, które zostały uprzednio załączone na track listach do płyt zawierających pojedyncze single i wersje przed ich remasteringiem[118]. Pierwotnie P'unk~en~Ciel wzięło się od D'Ark~en~Ciel (punkowej wersji stylizowanej na D'ARK~EN~CIEL), którą stworzyli jeszcze za czasów, gdy za perkusją stał Sakura w 1996[72]. Z tej okazji odbył się nawet specjalny koncert, z którego osiemnaście minut zostało zarejestrowane i oficjalnie wydane na niezrealizowanym za tamtych czasów singlu The Fourth Avenue Cafe. W trakcie jednego z koncertów P'unk~en~Ciel w 2005 roku gościnnie w piosence Round and Round wystąpiła znana japońska aktorka komediowa i osobowość telewizyjna Sayaka Aoki[119][120][121][122].

Piosenki P'unk~en~Ciel[edytuj | edytuj kod]

  • Milky Way, na singlu Jiyuu e no Shoutai (producent: HYDE P'UNK)[123]
  • Round and Round 2005, na singlu Killing Me (producent: KEN P'UNK)[123]
  • Kasou Heisei 17 Nen, na singlu New World (producent: HYDE P'UNK)[123]
  • Heaven's Drive 2005, na singlu Jojoushi (producent: YUKI P'UNK)[123]
  • Promised land 2005, na singlu Link (producent: TETSU P'UNK)[123]
  • Honey 2007, na singlu Seventh Heaven (producent: KEN P'UNK)[123]
  • Feeling Fine 2007, na singlu My Heart Draws a Dream (producent: YUKI P'UNK)[123]
  • Natsu no Yuu-utsu [Sea in Blood 2007], na singlu Daybreak's Bell (producent: HYDE P'UNK)[123]
  • I Wish 2007, na singlu Hurry Xmas (producent: TETSU P'UNK)[123]
  • Dune 2008, na singlu Drink It Down (producent: KEN P'UNK)[123]
  • Route 666 -2010-, na singlu Bless (producent: YUKI P'UNK)[123]
  • Metropolis -2011-, na singlu Good Luck My Way [producent: T.E.Z P'UNK)[123]

Trasy koncertowe L'Arc~en~Ciel, na których ujęto nowe wersje piosenek[edytuj | edytuj kod]

  • Smile Tour 2004 (Milky Way)[124][125][126]
  • Asia Live 2005 (Round and Round 2005)[127]
  • Are You Ready? 2007 Mata Heart ni hi wo Tsukero! (Honey 2007 i Feeling Fine 2007)[128][129]
  • Tour 2007-2008 Theater of Kiss  ( [Natsu no Yuutsu [Sea in Blood 2007]  i  I Wish 2007[130])
  • Tour 2008 L'7: Trans Asia via Paris  (Feeling Fine 2007  i  Milky Way 2004)[129][131]
  • Five Live Archives 2 (Are You Ready? 2007 Mata Heart ni hi wo Tsukero!) (Feeling Fine 2007  i  Honey 2007)[129]

Pseudonimy członków pod szyldem D'Ark~en~Ciel[edytuj | edytuj kod]

  • HYDE DARK (Hyde)[72]
  • Ken D'Ark (Ken)[72]
  • DARK TETSU (Tetsuya)[72]
  • Suck-D'Ark-La (Sakura)[72]

Pseudonimy członków pod szyldem P'unk~en~Ciel[edytuj | edytuj kod]

  • HYDE PUNK (Hyde)[123]
  • KEN P'UNK (Ken)[123]
  • T.E.Z. PUNK / póżniej: TETSU PUNK (Tetsuya)[123]
  • YUKI P'UNK (Yukihiro)[123]
  • P'UNK Aoki - była członkini wspomagająca bass, podczas wykonywania piosenki Round and Round w 2005 roku (Sayana Aoki)[119][120][121][122]

Produkcja muzyczna/charakterystyka muzyki/wygląd zespołu[edytuj | edytuj kod]

Osobą odpowiedzialną za większość tekstów piosenek jest Hyde. Część została napisana przez pozostałych członków. Tetsuya jest liderem, ponieważ jest kompozytorem, który musi odpowiadać za wszystkich w zespole, a podczas tworzenia muzyki pamięta o oddaniu własnej indywidualnej osobowości każdego z czworga w utworach. Charakterystyczną cechą muzyki Laruku jest swobodne łączenie ze sobą takich stylów muzycznych jak muzyka alternatywna, hard rock, punk rock, new wave, heavy metal, a nawet dance, breakbeat, jazz, R&B. Producentem większości albumów zespołu jest Okano Hajime - wieloletni współpracownik studia MAVERICK GROUP, w którym L'Arc~en~Ciel nagrywa nowe piosenki niemal od samego początku istnienia i jest producentem większości singli zespołu[132]. MAVERICK GROUP zostało przekształcone ze studia nagraniowego wytwóni Danger Crue[133]. Oprócz tego to właśnie MAVERICK GROUP zajmuje się wizerunkiem scenicznym zespołu[134].

Współpraca z poprzednią wytwórnią[edytuj | edytuj kod]

Mimo tego, że L'Arc~en~Ciel są związani umową z Sony, Ken wraz z Sakurą nagrywają wydawnictwa dla poprzedniej wytwórni zespołu Danger Crue pod szyldem Sons of All Pussys od 2003 roku. Wydali dwa minialbumy High,Grace, Gimme a guitar, singiel Paradise, kilka wideo VHS i DVD koncertowych[135]. Umowę z niezależną wytwórnią ma także podpisany Yukihiro, wydający płyty ze swoim zespołem Acid Android[136]. Do tej pory nagrał dwa albumy studyjne z grupą - w 2003 roku Acid Android i w 2010 roku 13:day:dream, a także DVD koncertowe w 2004 acid android live 2003[137]. Ken nagrywa dla Danger Crue także albumy solowe[91]. Dotychczas wydał jeden album studyjny In Psychical, jeden mini album The Party, DVD koncertowe Ken Live Tour In Psychical, a także dwa single Speed i Deeper[91]. Yukihiro przed dołączeniem do L'Arc~en~Ciel grał w zespole Die in Cries, który wydał 10 sierpnia 1991 roku minialbum Nothingness to Revolution, wideo VHS o tym samym tytule, a także wideo VHS Weeping Song[138]. Yukihiro po ogłoszeniu przerwy z L'Arc~en~Ciel w listopadzie 2001 roku wydał mini album solowy zatytułownay 8.13., wideo VHS o tym samym tytule, a także promujący go singiel ring the noise[139].

Kontrowersje i przekaz muzyczny[edytuj | edytuj kod]

L'Arc~en~Ciel cieszy się dobrą opinią w Japonii, jak i na świecie, jednakże w ciągu dwudziestu czterech lat ich dotychczasowej kariery, zdarzało się, że grupa wzbudzała kontrowersje wśród swoich odbiorców. Na okładce ich debiutanckiego albumu Dune z 1993 roku umieszczono symbole anarchii. W 1996 roku wybuchła afera narkotykowa związana z ówczesnym perkusistą zespołu, Sakurą, który trafił do więzienia. Bardzo dużym zainteresowaniem cieszyło się nowe wcielenie zespołu The Zombies w roku 1997, które wiązało się z wykonywaniem piosenek takich zespołów jak chociażby Marilyn Manson[140]. W owym okresie grupa pokazywała w mediach bardzo ostry wizerunek sceniczny, kontrastujący z ich dotychczasowym łagodnym brzmieniem. Główną tematyką piosenek zespołu jest miłość[23], jednak grupa nie unika tematów uznawanych za tabu lub ciężkie. W teledysku do Pieces został przedstawiony obraz okrucieństw współczesnego jak i dawnego świata, ogarniętego II wojną światową. W owym klipie zostało przedstawione kilka krajów, w tym także Polska[141]. W teledysku do Shinshoku ~Lose Control~ ukazano samobójstwo nastoletniej dziewczyny chorej na schizofrenię[142]. W 2008 roku lider zespołu Tetsuya stał się tematem skandalu obyczajowego, ze względu na swój związek z prawie o dwadzieścia lat starszą od siebie partnerką, osobowością telewizyjną, Ayaną Sakai. Z tego też powodu para pod wpływem nacisków, wzięła ślub tego samego roku.

Oficjalny fan club[edytuj | edytuj kod]

Zespół ma oficjalny fan club LE CIEL, który tak jak wszystkie w Japonii, jest płatny i opodatkowany. Bonusy oferowane za dołączenie do fan clubu to między innymi: lepsze miejsca na koncertach, szybsze kupno biletów na występy, więcej informacji o działalności zespołu, różne gadżety zwane goodsami, a także prenumerata magazynu LE CIEL, poświęconego w całości działalności zespołu, jak i samych członków, kilka razy do roku. Przy założeniu konta otrzymuje się oficjalną kartę członkowską tak jak we wszystkich innych fan clubach japońskich artystów. W oficjalnym fan clubie mogą się znaleźć również fani zza granicy, jednakże strona jest w całości po japońsku[143]. W istocie jednak większość gadżetów mogą kupić fani nie znajdujący się w oficjalnym fan clubie, podobnie jak i najdroższe wejściówki VIP na koncerty[144][145].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Zespół ma własne muzeum L'Arc~en~Ciel Museum ze stroną internetową. Kontrolowane jest przez MAVERICK GROUP. Mieści się ono w akasaka Sacas w dzielnicy Akasaka w Tokio. Od 2009 roku wyświetlane są tam projekcje filmów koncertowych, występów live, jak i realizowane wystawy upamiętniające działalność i historię zespołu[146].

Trasy koncertowe[edytuj | edytuj kod]

Za wyjątkiem specjalnych wystąpień i pojedynczych koncertów, które nie zostały powiązane z żadną z tras.

Nr Rok Nazwa trasy
1. 1993 Close by DUNE[64]
2. 1993 FEEL OF DUNE[64]
3. 1994 ノスタルジーの予感[69]
4. 1994 L'Arc〜en〜Ciel Tour Sense of time '94[69]
5. 1995 L'Arc〜en〜Ciel in CLUB '95[147]
6. 1995 L'Arc〜en〜Ciel TOUR heavenly '95[147]
7. 1995 L'Arc〜en〜Ciel The other side of heavenly '95[147]
8. 1996 L'Arc〜en〜Ciel Kiss me  heavenly '96[51]
9. 1996 L'Arc〜en〜Ciel BIG CITY NIGHTS ROUND AROUND '96[51]
10. 1996

-1997

FRESH LIGHT PRESENTS L'Arc〜en〜Ciel CONCERT TOUR '96〜'97 Carnival of True[51]
11. 1997 Live Tour NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS EVE[73]
12. 1998 L'Arc〜en〜Ciel Tour '98 ハートに火をつけろ![9]
13. 1999 L'Arc〜en〜Ciel 1999 GRAND CROSS TOUR[45]
14. 2000 L'Arc〜en〜Ciel CLUB CIRCUIT 2000 REALIVE[48]
15. 2000 Yahoo! JAPAN presents L'Arc〜en〜Ciel TOUR 2000 REAL[48]
16. 2004 L'Arc〜en〜Ciel SMILE TOUR 2004[124]
17. 2005 L'Arc〜en〜Ciel AWAKE TOUR 2005[148]
18. 2005 L'Arc〜en〜Ciel ASIALIVE 2005[148]
19. 2007 L'Arc〜en〜Ciel Are you ready? 2007 またハートに火をつけろ![149]
20. 2007

-2008

L'Arc〜en〜Ciel TOUR 2007-2008 THEATER OF KISS[149][150]
21. 2008 L'Arc〜en〜Ciel TOUR 2008 L'7 〜Trans ASIA via PARIS〜[150]
22. 2011 L'Arc〜en〜Ciel 20th L'Anniversary TOUR[7]
23. 2012 L'Arc〜en〜Ciel WORLD TOUR 2012[7]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  1. 24 grudnia 1997: SPACE SHOWER Music Video Awards '97 - Teledysk roku za Niji (jap.虹)[73]
  2. 21 listopada 1998:  31th Japan Cable Awards - Gold Award Request (Najczęstsze zapytania w sieci - Japonia)[9]
  3. 21 listopada 1998: 31th All-Japan Cable TV Grand Prix[9]
  4. 4 grudnia 1998: 40th Japan Record Award - Najlepszy singiel za Honey[9]
  5. 1 marca 1999: 36th Golden Arrow Awards Music Awards - Muzyka światowa[45]
  6. 1 marca 1999: 36th Golden Arrow Awards Grand Prix[45]
  7. 3 marca 1999: 13th Japan Gold Disc Awards - Piosenka roku za Snow Drop[45][46]
  8. 3 marca 1999: 13th Japan Gold Disc Awards - Piosenka roku za Lose Control[45][46]
  9. 3 marca 1999: 13th Japan Gold Disc Awards - Piosenka roku za Kasou (jap. 花葬)[45][46]
  10. 3 marca 1999: 13th Japan Gold Disc Awards - Album roku za płytę Heart[45][46]
  11. 7 grudnia 1999: Best Dresser Award 1999 - Najlepiej ubrani roku 1999[45]
  12. 24 grudnia 1999: SPACE SHOWER Music Video Awards '99 - Teledysk roku za Pieces[45]
  13. 15 marca 2000: 14th Annual Japan Gold Disc Awards - Piosenka roku za Heaven's Drive[47][48]
  14. 15 marca 2000: 14th Annual Japan Gold Disc Awards - Rockowy album roku za Ray[47][48]
  15. 15 marca 2000: 14th Annual Japan Gold Disc Awards - Rockowy album roku za Ark[47][48]
  16. 15 marca 2000: 14th Annual Japan Gold Disc Awards - Najlepszy singiel za Neo Universe[47][48]
  17. 23 grudnia 2000: SPACE SHOWER Music Video Awards '00 - Teledysk roku za Stay Away[48]
  18. 23 grudnia 2000: SPACE SHOWER Music Video Awards '00 - Najlepsze muzyczne video za Stay Away[48]
  19. 13 marca 2001: 15th Annual Japan Gold Disc Awards - Rockowy album roku za Real[49]
  20. 13 marca 2002: 16th Annual Japan Gold Disc Awards - Rockowy album roku za Clicked Singles Best 13[50]
  21. 17 marca 2006: SPACE SHOWER Music Video Awards ’06 - Zwycięska praca reżyserka za klip Jojoushi (jap. 叙情詩)[151]
  22. 2006: Media Arts Festival Entertainment Division - Najbardziej ceniony teledysk przez krytyków za klip Jojoushi (jap. 叙情詩)[151]
  23. 22 lutego 2007 - Yahoo! Music Awards 2008 - Najlepszy zespół światowy[150]
  24. 2007: 1th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2006 roku (na całym świecie) Miejsce 1 (Filipiny)[10]
  25. 2008: 2th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2007 roku (na całym świecie) Miejsce 1 (Filipiny)[10]
  26. 2009: 3th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2008 roku (na całym świecie) Miejsce 1 (Filipiny)[10]
  27. 2010: 4th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2009 roku (na całym świecie) Miejsce 3 (Indonezja)[10][152]
  28. 2011: 5th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2010 roku (na całym świecie) Miejsce 1 (Indonezja)[10]
  29. 2012: 6th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2011 roku (na całym świecie) Miejsce 3 (Filipiny)[10]
  30. 2013: 7th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2012 roku (na całym świecie) Miejsce 6 (Francja)
  31. 2014: 8tth J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2013 roku (na całym świecie) Miejsce 11 (Australia)[153]
  32. 2015: 9th J-MELO Awards - Najczęstsze zapytania w 2014 roku (na całym świecie) Miejsce 9[154]

Nieopublikowane demo zespołu[edytuj | edytuj kod]

Nieukończone pierwsze i jedyne demo zespołu zostało rozpowszechnione do sprzedaży nieoficjalnej na kasecie VHS, a jego wydawcą była pierwsza wytwórnia zespołu - Danger Crue Records. Wszystkie egzemplarze zostały rozdane na pierwszych koncertach zespołu i nie są one dostępne w żadnych punktach sprzedaży handlowej w Japonii, jak i w sprzedaży wysyłkowej za granicę, czy na stronach aukcyjnych. Nie określono daty wydania dema. Szacuje się ją na rok 1992. Cztery piosenki znalazły się na debiutanckim albumu zespołu Dune i zostały poddane obróbce komputerowej, jednakże piosenka "Dune" została załączona do albumu w niezmienionej wersji. Oficjalnie zespół nie ma prawa do wykonywania jednej nieokreślonej piosenki z dema, ze względu na wykupienie do niej praw autorskich przez Hiro. Na demie znalazło się siedem utworów w wersjach niefinalnych[155][156].

Unfinished DEMO 7 Tracks:[edytuj | edytuj kod]

  1. Claustrophobia
  2. Kioku no kakera
  3. Entichers
  4. No Truth
  5. Dune
  6. Tsuioku no Joukei (jap. 追憶の情景)
  7. I'm in Pain

Wszystkie teksty piosenek na demo napisał Hyde i jest on współautorem linii melodycznych do wszystkich utworów wraz z Tetsu, z wyjątkiem kompozycji do Claustrophobii oraz Tsuioku no Joukei, których wyłącznym twórcą jest Hiro. Początkowe wersje utworu były wymieszane z dźwiękiem nagranym, podczas koncertów na żywo. Na płycie Dune znalazła się w wersji nagranej w profesjonalnym studio. Tytuł Entichers oznacza po frańcu bezpański. Utwór Dune rozpoczyna się dźwiękiem z koncertu.

Członkowie zespołu[edytuj | edytuj kod]

W obecnym składzie[edytuj | edytuj kod]

Poprzedni członkowie[edytuj | edytuj kod]

  • Sakura – perkusista, grał w Laruku od 1993 do 1997, został aresztowany za posiadanie heroiny[157].
  • Hiro – gitarzysta, odszedł w 1992[157].
  • Pero – perkusista, odszedł w 1992, niedługo po Hiro[157].

Covery[edytuj | edytuj kod]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Albumy, kompilacje, remiksy i inne wydania[edytuj | edytuj kod]

Single[edytuj | edytuj kod]

Z pięćdziesięciu trzech oficjalnie wydanych singli zrealizowano trzydzieści osiem teledysków[158][159][160][161]. Pierwszym głównym singlem zespołu był utwór Yasouka[59][62].

  1. Claustrophobia (16 marca 1992)[62]
  2. I'm Pain (16 marca 1992)[96]
  3. Yasouka (jap. 夜想花, 25 listopada 1992)[62]
  4. Floods of Tears (25 listopada 1992)[62]
  5. Dune (21 października 1993)[62]
  6. ''As If I dream'' (1 czerwca 1994)[62]
  7. Nemuri ni Yosete (jap. (眠りによせて, 1 lipca 1994)[62]
  8. Blurry Eyes (21 października 1994)[62]
  9. White Feathers (1 grudnia 1994)[62]
  10. Kaze no Yukue (jap. 風の行方,1 grudnia 1994)[62]
  11. And She Said (21 maja 1995)[62]
  12. Vivid Colors (6 lipca 1995)[62]
  13. Natsu no Yuutsu ~Time to Say Goodbye~ (jap. 夏の憂鬱 [time to say good-bye], 20 października 1995)[62]
  14. Kaze ni Kienaide (jap. 風にきえないで, 8 lipca 1996)[62]
  15. Flower (17 października 1996)[62]
  16. Lies and Truth (21 listopada 1996)[62]
  17. The Fourth Avenue Cafe (21 marca 1997)[62]
  18. Niji (jap.虹; alternatywna nazwa: The Ghost In My Room[73]) (17 października 1998)[62]
  19. Winter Fall (28 stycznia 1998)[62]
  20. Dive to Blue (25 marca 1998)[62]
  21. Honey (8 lipca 1998)[62]
  22. Kasou (jap. 花葬, 8 lipca 1998)[62]
  23. Shinshoku ~Lose Control~ (jap. 浸食 〜lose control〜, 8 lipca 1998)[62]
  24. Snow Drop (7 października 1998)[62]
  25. Forbidden Lover (14 października 1998)[62]
  26. Heaven's Drive (21 kwietnia 1999)[62]
  27. Pieces (2 lipca 1999)[62]
  28. Driver's High (11 sierpnia 1999)[62]
  29. Love Flies (27 października 1999)[62]
  30. Neo Universe (19 stycznia 2000)[62]
  31. Finale (19 stycznia 2000)[62]
  32. Stay Away (19 lutego 2000)[62]
  33. Spirit Dreams Inside -Another Dream- (4 października 2001)[62]
  34. Ready Steady Go (4 stycznia 2004)[62]
  35. Hitomi no Juunin (jap. 瞳の住人, alternatywna nazwa: Living in Your Eyes[62] 3 marca 2004)[62]
  36. Jiyuu e no Shoutai (jap. 自由への招待, 2 czerwca 2004)[62]
  37. Killing Me (13 stycznia 2005)[62]
  38. New World (6 kwietnia 2005)[62]
  39. Jojoushi (jap. 叙情詩, 18 maja 2005)[62]
  40. Link (20 lipca 2005)[62]
  41. The Fourth Avenue Cafe (20 sierpnia 2005)[62]
  42. Seventh Heaven (30 maja 2007)[62]
  43. My Heart Draws a Dream (29 sierpnia 2007)[62]
  44. Daybreak's Bell (10 października 2007)[62]
  45. Hurry Xmas (14 listopada 2007)[62]
  46. Drink it Down (2 kwietnia 2008)[62]
  47. Nexus 4 (2 kwietnia 2008)[62]
  48. Shine (27 sierpnia 2008)[62]
  49. Bless (27 stycznia 2010)[62]
  50. Good Luck My Way (29 czerwca 2011)[62]
  51. X X X (12 października 2011)[62]
  52. Chase (21 grudnia 2011)[62]
  53. Everlasting (Kanzen juchuu seisan gentei ban) (13 sierpnia 2014)[62]

Single cover[edytuj | edytuj kod]

Zespół nagrał cover piosenki Joan Jett. Dystrybucja tego utworu była bardzo ograniczona[85].

  1. I Love Rock 'n Roll (26.05.2007)[62]

Inne promowane piosenki[edytuj | edytuj kod]

  1. Voice (1.10.1992; na omnibusie Gimmick[25])[62]

Wideografia[edytuj | edytuj kod]

Video VHS[edytuj | edytuj kod]

Wydania wideo[160]

  1. Touch of Dune (21 października 1993)[62]
  2. Nemuri ni Yosete (jap. 眠りによせて, 1 lipca 1994)[62]
  3. Siesta ~Film of Dreams~ (1 października 1994)[62]
  4. And She Said (21 maja 1995)[62]
  5. Heavenly ~Films~ (21 marca 1996)[62]
  6. A Piece of Reincarnation (22 kwietnia 1998)[62]
  7. Heart ni Hi wo Tsukero! (jap. ハートに火をつけろ, 23 grudnia 1998)[62]
  8. Chronicle (11 sierpnia 1999)[62]
  9. 1999 Grand Cross Conclusion (1 grudnia 1999)[62]
  10. Chronicle 2 (28 marca 2001)[62]
  11. Club Circuit 2000 Realive -No Cut- (20 czerwca 2001)[62]

DVD i Blu-ray[edytuj | edytuj kod]

  1. A Piece of Reincarnation (11 sierpnia 1999 – 17 grudnia 2003)[62]
  2. Heart ni Hi wo Tsukero! (jap. ハートに火をつけろ!, 11 sierpnia 1999 – 17 grudnia 2003)[62]
  3. Chronicle (11 sierpnia 1999)[62]
  4. 1999 Grand Cross Conclusion (1 grudnia 1999)[62]
  5. Chronicle 2 (28 marca 2001)[62]
  6. Club Circuit 2000 Realive -No Cut- (20 czerwca 2001)[62]
  7. 7 (17 grudnia 2003)[62]
  8. Nemuri ni Yosete (jap. 眠りによせて, 17 grudnia 2003)[62]
  9. Siesta ~Film of Dreams~ (17 grudnia 2003)[62]
  10. And She Said (17 grudnia 2003)[62]
  11. Heavenly ~Films~ (17 grudnia 2003)[62]
  12. Live in U.S.A. ~At 1st Mariner Arena July 31, 2004~ (8 grudnia 2004)[62]
  13. Smile Tour 2004 (jap.~全国編~, 1 czerwca 2005)[62]
  14. Awake Tour 2005 (14 grudnia 2005)[62]
  15. Asialive 2005 (21 czerwca 2006)[62]
  16. Chronicle 0 -Zero- (14 lutego 2007)[62]
  17. Live DVD Box "Five Live Archives" (4 kwietnia 2007)[62]
  18. 15th L'Anniversary Live (12 października 2007)[62]
  19. Chronicle 3 (5 grudnia 2007)[62]
  20. Are You Ready? 2007 live in Okinawa (2 kwietnia 2008)[62]
  21. Live DVD Tour 2007-2008 Theater of Kiss (27 sierpnia 2008)[62]
  22. Chronicle 4 (25 lutego 2009)[62]
  23. Documentary Films Trans Asia via Paris (25 marca 2009)[62]
  24. Live in Paris (20 maja 2009)[62]
  25. Tour 2008 L’7 ~Trans Asia via Paris~ (31 marca 2010)[62]
  26. Five Live Archives 2 (30 marca 2011)[62]
  27. 20th L'Anniversary Live (28 grudnia 2011)[62]
  28. Live Twenity (13 czerwca 2012)[62]
  29. Live at Madison Square Garden WORLD TOUR 2012 (26 grudnia 2012)[62]
  30. 20th L'Anniversary WORLD TOUR 2012 THE FINAL LIVE at NATIONAL STADIUM (20 marca 2013)[62]
  31. L'Arc~en~Ciel LIVE 2014 at Tokyo National Stadium (11 grudnia 2014)[62]
  32. DOCUMENTARY FILMS ~WORLD TOUR 2012~ “Over The L'Arc-en-Ciel'' (15 kwietnia 2015)[62]

Książki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1991 (jap.). L'Arc~en~Ciel.com. [dostęp 1998].
  2. 2,0 2,1 Gan-shin: L’Arc~en~Ciel – BUTTERFLY set to be released in March (ang.). gan-shin.de. [dostęp 2012].
  3. L'Arc~en~Ciel (ang.). jpopasia.com. [dostęp 2015].
  4. 4,0 4,1 L'Arc-En-Ciel: J Rock Superstars Head to London - bring their fans with them (ang.). aeglive.co.uk. [dostęp 2011-10-18].
  5. Claire Tomo: DEAD END Tribute Album (ang.). jame-world.com/us/. [dostęp 2013-07-17].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 James Montgomery: L’Arc En Ciel’s Madison Square Garden Show Is A ‘Turning Point’ (ang.). mtv.com. [dostęp 2012-03-23].
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 MAVERICK GROUP: 20th L'Anniversary L'Arc~en~Ciel World Tour 2012 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2012].
  8. Depra Pappler: Big in Japan: L'Arc~en~Ciel (ang.). Metropolis.co.jp. [dostęp 1998].
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1998 (jap.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 NHK (Japan Broadcasting Corporation): J-MELO Awards (ang.). nhk.or.jp. [dostęp 2012].
  11. L'Arc~en~Ciel (ang.). gan-shin.de. [dostęp 2012].
  12. 12,0 12,1 L'arc-en-Ciel Make New York City Debut with Headlining Show At Madison Square Garden (ang.). animenewsnetwork.com. [dostęp 2012-01-25].
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Zack O'Malley Greenburg: L'Arc-En-Ciel: The Richest Rock Band You've Never Heard Of (ang.). forbes.com. [dostęp 2012-03-27].
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 William Goodman: Japanese Rockers L'Arc-en-Ciel's Live Spectacle Invades NYC (ang.). fuse.tv. [dostęp 2012-03-26].
  15. Lee Woo-young: Legendary Japanese rock band to hold concert in Seoul (ang.). news.asiaone.com. [dostęp 2012-05-05].
  16. Jason Taylor: J Rock legends L'Arc-en-Ciel reveal one-off London tour date (ang.). express.co.uk. [dostęp 2011-10-18].
  17. J-rock band L’Arc~en~Ciel teases concert in PHL with cheeky FB post (ang.). gmanetwork.com. [dostęp 2014-08-26].
  18. ronluna: Other Underrated Legendary Japanese Rock Bands (ang.). thetoptens.com. [dostęp 2009-04-26].
  19. Music Artists You'd Like to Perform at the 2020 Tokyo Olympics Opening Ceremonies >> L'Arc~en~Ciel (ang.). thetoptens.com. [dostęp 2012].
  20. eternalemerald: L’ARC EN CIEL’S DOCUMENTARY SCREENS IN SINGAPORE! (ang.). afachan.asia. [dostęp 2015-02-18].
  21. Peneliope Richards: L’arc~en~Ciel Beam into the US by Satellite (ang.). mtviggy.com. [dostęp 2014-03-19].
  22. yamihitori: Pierwszy koncert L'Arc~en~Ciel w Indonezji (pol.). jame-world.com. [dostęp 2012-08-16].
  23. 23,0 23,1 Jimmy Magnetar: L’arc~en~Ciel „Butterfly” (pol.). magnetarmusic.com. [dostęp 2012-04-12].
  24. Roland Kelts: japanamerica: anime & rock (ang.). 3ammagazine.com. [dostęp 2012-02-21].
  25. 25,0 25,1 25,2 25,3 Legend: L'Arc~en~Ciel History - Road to Glory (ang.). oocities.org. [dostęp 2009-10].
  26. Japanese Iconic Rock Band, L'Arc~En~Ciel, To Release Twelfth Studio Album, "BUTTERFLY" In The U.S. On February 8, 2012 Via iTunes (ang.). animenewsnetwork.com. [dostęp 2012-02-07].
  27. The Most Important Japanese Albums (ang.). sputnikmusic.com. [dostęp 2015].
  28. Yoosh: Top 44 Albums from 1989 - 1998 (ang.). jame-world.com/us/. [dostęp 2003-09-05].
  29. Over the L’Arc-en-Ciel (2015) Press Release (ang.). idfilmcritics.com. [dostęp 2015-02-03].
  30. Rob Schwartz: L'Arc-en-Ciel, Japanese Visual Rock Band, To Play Madison Square Garden This Weekend (ang.). billboard.com. [dostęp 2021-03-23].
  31. L’arc-En-Ciel Make New York City Debut With Headlining Show At Madison Square Garden on 3/25 (ang.). jambandnews.net. [dostęp 2012-01-25].
  32. Chun Han Wong: 20 Years of L’Arc-en-Ciel (ang.). The Wall Street Journal. [dostęp 2012-04-25].
  33. (Press Release) L’Arc-en-Ciel 20th Anniversary Documentary Movie (ang.). wwhcurrent.com. [dostęp 2015-02-08].
  34. Irawaty Wardany: L'Arc en Ciel concert tickets to go on sale Saturday (ang.). thejakartapost.com. [dostęp 2012-01-26].
  35. Japanese Band artist L' Arc en Ciel the first to headline Madison Square Garden (ang.). beautywithintv.com. [dostęp 2012-03-26].
  36. Releases 12th Studio Album on iTunes (ang.). scifijapan.com. [dostęp 2012-02-10].
  37. Amy Sciarretto: Watch Footage of L'Arc-en-Ciel Performing "Honey" (ang.). Amy Sciarretto. [dostęp 2012-01-27].
  38. Live Viewing Japan Presents Special L'arc En Ciel Live J-rock Concert Film in 10 U.S. Cities (ang.). animenewsnetwork.com. [dostęp 2014-03-03].
  39. L'Arc~en~Ciel - 32 million sales (ang.). elusiveweb.com. [dostęp 2012].
  40. Johnny Au: Japanese rock band L'Arc~en~Ciel documentary to be shown in New York (ang.). theaureview.com. [dostęp 2015-02-11].
  41. Top 100 Japanese pops Artists – No.58|ジャパニーズポップス|音楽|HMV ONLINE オンラインショッピング・情報サイト (jap.). hmv.co.jp. [dostęp 2003-10-04].
  42. 2 Charts Japan Hot 100 - Good Luck My Way (ang.). billboard.com. [dostęp 2011-06-04].
  43. 43,0 43,1 L'Arc~en~Ciel Profile (ang.). artists.letssingit.com. [dostęp 2007].
  44. webadmin: The Circle of L’Arc en Ciel (ang.). thejakartaglobe.beritasatu.com. [dostęp 2012-03-06].
  45. 45,0 45,1 45,2 45,3 45,4 45,5 45,6 45,7 45,8 45,9 MAVERICK GROUP: LArc-en-Ciel Biography 1999 (ang.). www.larc-en-ciel.com. [dostęp 1999].
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 46,4 Recording Industry Association of Japan: The Japan Gold Disc Award 1999 (jap.). golddisc.jp. [dostęp 1999].
  47. 47,0 47,1 47,2 47,3 47,4 Recording Industry Association of Japan: The Japan Gold Disc Award 2000 (jap.). golddisc.jp. [dostęp 2000].
  48. 48,0 48,1 48,2 48,3 48,4 48,5 48,6 48,7 48,8 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2000 (jap.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2000].
  49. 49,0 49,1 Recording Industry Association of Japan: The Japan Gold Disc Award 2001 (jap.). golddisc.jp. [dostęp 2001].
  50. 50,0 50,1 Recording Industry Association of Japan: The Japan Gold Disc Award 2002 (jap.). golddisc.jp. [dostęp 2002].
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 MAVERICK GROUP: LArc-en-Ciel Biography 1996 (ang.). www.larc-en-ciel.com. [dostęp 1996].
  52. 52,0 52,1 Tokyo Dome Corporation: Past Schedule Concerts 1997-1999 (ang.). tokyo-dome.co.jp. [dostęp 1997].
  53. 53,0 53,1 Tokyo Dome Corporation: Past Concerts Schedule 2000 - 2002 (ang.). tokyo-dome.co.jp. [dostęp 2002].
  54. 54,0 54,1 54,2 Tokyo Dome Corporation: Past Schedule Concerts 2006-2008 (ang.). tokyo-dome.co.jp. [dostęp 2008].
  55. 55,0 55,1 plusloud, neejee: L'Arc~en~Ciel's 20th L'Anniversary - Dzień 2 (pol.). jame-world.com/pl. [dostęp 2011-11-28].
  56. Honolulu, Hawaii establishes May 31st as 'L'Arc~en~Ciel Day' (ang.). tokyohive.com. [dostęp 2012-06-02].
  57. 57,0 57,1 57,2 57,3 57,4 57,5 57,6 57,7 57,8 MAVERICK GROUP: LArc-en-Ciel Biography 2014 (ang.). www.larc-en-ciel.com, 2014. [dostęp 2015-06-11].
  58. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1991 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  59. 59,00 59,01 59,02 59,03 59,04 59,05 59,06 59,07 59,08 59,09 59,10 59,11 59,12 haruka86: Chapter 2 ~ 1992 目の前を扉は開かれて The door opens before my eyes (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  60. 60,0 60,1 60,2 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1992 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  61. 61,0 61,1 61,2 61,3 61,4 61,5 61,6 61,7 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel 1992 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  62. 62,000 62,001 62,002 62,003 62,004 62,005 62,006 62,007 62,008 62,009 62,010 62,011 62,012 62,013 62,014 62,015 62,016 62,017 62,018 62,019 62,020 62,021 62,022 62,023 62,024 62,025 62,026 62,027 62,028 62,029 62,030 62,031 62,032 62,033 62,034 62,035 62,036 62,037 62,038 62,039 62,040 62,041 62,042 62,043 62,044 62,045 62,046 62,047 62,048 62,049 62,050 62,051 62,052 62,053 62,054 62,055 62,056 62,057 62,058 62,059 62,060 62,061 62,062 62,063 62,064 62,065 62,066 62,067 62,068 62,069 62,070 62,071 62,072 62,073 62,074 62,075 62,076 62,077 62,078 62,079 62,080 62,081 62,082 62,083 62,084 62,085 62,086 62,087 62,088 62,089 62,090 62,091 62,092 62,093 62,094 62,095 62,096 62,097 62,098 62,099 62,100 Discography (ang.). jame-world.com/us/. [dostęp 2015].
  63. 63,0 63,1 63,2 63,3 63,4 63,5 63,6 63,7 63,8 harua86: Chapter 3 ~ 1993 もうすぐこの道の向こうにやって来る We'll soon come to the other end of this path (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  64. 64,00 64,01 64,02 64,03 64,04 64,05 64,06 64,07 64,08 64,09 64,10 64,11 64,12 64,13 64,14 64,15 64,16 64,17 64,18 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1993 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  65. http://www.dangercrue.com/works/larc/index.html
  66. Subliminal Vision 1993/05/03 (月) ~※画像はランダム表示されるイメージです。アーティストや公演に関係するものではありません。 (jap.). livefans.jp. [dostęp 2011].
  67. MAVERICK GROUP: Touch of Dune L'Arc~en~Ciel Works (jap.). dangercrue.com. [dostęp 2015].
  68. 68,00 68,01 68,02 68,03 68,04 68,05 68,06 68,07 68,08 68,09 68,10 68,11 68,12 68,13 68,14 68,15 68,16 haruka86: Chapter 4 ~ 1994 Why do you stare at the sky with your blurry eyes? (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  69. 69,0 69,1 69,2 69,3 69,4 69,5 69,6 69,7 69,8 69,9 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1994 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  70. 70,0 70,1 70,2 70,3 70,4 70,5 haruka86: Chapter 5 ~ 1995 Brilliant Years (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  71. 71,0 71,1 71,2 71,3 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1996 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  72. 72,00 72,01 72,02 72,03 72,04 72,05 72,06 72,07 72,08 72,09 72,10 haruka86: Chapter 6 ~ 1996 虹色に輝く素敵な時 A wonderful time that shines in rainbow color (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  73. 73,00 73,01 73,02 73,03 73,04 73,05 73,06 73,07 73,08 73,09 73,10 73,11 73,12 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1997 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  74. 74,00 74,01 74,02 74,03 74,04 74,05 74,06 74,07 74,08 74,09 74,10 74,11 74,12 74,13 sakura逮捕時の流れや概要. „「Official Fun Club Magazine『Ciel』 Vol.10」”, s. 4, 24.02.1997. Japonia. 
  75. Danger Crue: Sons of All Pussys (jap.). bubble-star.com. [dostęp 2004].
  76. 76,0 76,1 76,2 76,3 76,4 76,5 76,6 76,7 76,8 L'ARC~EN~CIEL (ang.). nippop.com. [dostęp 2004].
  77. 77,0 77,1 imdb.com: Kagen no Tsuki (Last Quarter) (ang.). boxofficemojo.com. [dostęp 2004-10-24].
  78. 78,0 78,1 日刊スポーツ. „にっかんスポーツ、NIKKAN SPORTS)”, 1999-04-25. Japonia: Asahi Shimbun. 
  79. 79,0 79,1 79,2 Tetsuya Ogawa: 『哲学。』. Japonia: エムオン・エンタテインメント (M-ON! Entertainment Inc.), 2004-03-19, s. 312. ISBN 9784789722117.
  80. L'Arc~en~Ciel. „BACKSTAGE PASS”. 7 (1), 1999-07-01. Japonia: シンコーミュージック・エンタテイメント、(Shinko Music Entertainment). 
  81. B-PASS Vol.7 (ros.). Larc-gallery. [dostęp 2012].
  82. チャンスの前髪, ニュースステーション (J-Rock Magazine), TV Asahi; 2000-07-07
  83. Little Prayer: 全収録曲リスト [GUITARFREAKS 6thMIX / drummania 5thMIX] (jap.). /littleprayer.net. [dostęp 2000].
  84. Christopher Coleman: Final Fantasy: The Spirits Within (ang.). tracksounds.com.
  85. 85,0 85,1 3rdアルバム『heavenly』をリリース。アルバムのキャッチコピーは「素敵を召しませ」。プラチナ=約39万枚を売り上げるヒット作に。 (jap.). homepage2.nifty.com. [dostęp 2012].
  86. Moon Child (2003) IMDb (ang.). imdb.com. [dostęp 2004].
  87. Moon Child: Cast and Crew Bios (ang.). moonchildmovie.wordpress.com. [dostęp 2010].
  88. Kagen no Tsuki (2004) (ang.). imdb.com. [dostęp 2004].
  89. Enevi: Kagen no Tsuki - recenzja na Tanuki (pol.). anime.tanuki.pl. [dostęp 2008-05-15].
  90. imdb.com: Moon Child (ang.). boxofficemojo.com. [dostęp 2004].
  91. 91,0 91,1 91,2 91,3 MAVERICK GROUP: Ken Discography Official Site (jap.). ken-curlyhair.com. [dostęp 2015].
  92. 92,0 92,1 MAVERICK GROUP: Yukihiro & Acid Android Official Site (jap.). tracksondrugs.com. [dostęp 2015].
  93. 93,0 93,1 93,2 93,3 Benny Benke: Band Rock Jepang Terbesar Dunia Siap Gebrak Jakarta (ang.). suaramerdeka.com. [dostęp 2012-04-26].
  94. 94,0 94,1 94,2 94,3 chenka, nejee: L'Arc~en~Ciel wznawia koncertowanie (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2010-03-28].
  95. chenka, claire, jawachu: Europejska edycja LIVE IN PARIS L’Arc~en~ciel i pokaz na Japan Expo (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2009-07-03].
  96. 96,0 96,1 rast, neejee: DVD koncertowe Kena (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2009-08-18].
  97. rast, neejee: Best of HYDE (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2009-02-12].
  98. yura, neejee: Dwa koncerty CREATURE, CREATURE (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2009-07-03].
  99. 99,0 99,1 99,2 hachi, neejee: Drugi album TETSUYI (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2010-11-18].
  100. tessa, milith: Minialbum KENA (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2010-05-02].
  101. Fetesha Downs: L’arc~en~Ciel Bless and 2010 Winter Olympics (ang.). rokkyuu.com. [dostęp 2009-06-21].
  102. 102,0 102,1 102,2 lenin, neejee: Nowy singiel L'Arc~en~Ciel i zmiana imienia tetsu (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2009-12-05].
  103. 103,0 103,1 jasy, neejee: Nowości w ofercie GAN-SHINU i Okami (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2010-02-05].
  104. 104,0 104,1 Gin, Eámanë: Autobiografia HYDE i nowy album L'Arc~en~ciel (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2011-12-28].
  105. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel News (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2012].
  106. Gin: Trzęsienie ziemi w Japonii (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2011-03-11].
  107. CDアルバムランキング 2012年02月20日付 (2012年02月06日~2012年02月12日) (jap.). oricon.co.jp. [dostęp 2012-02-20].
  108. Wicky, Ruchesko, Mizuku: Nowe DVD L'Arc~en~Ciel (jap.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2015-02-20].
  109. Kay, Krzysztof "Set" Figlerowicz: Zagłosuj na swoją ulubioną piosenkę L'Arc~en~Ciel (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2011-12-17].
  110. Sarah Jones: L’Arc~en~Ciel L’20th Anniversary Goes Global! (ang.). rokkyuu.com. [dostęp 2011-05-07].
  111. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2013 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2013].
  112. Jasy, Gin: Oricon 2014 #34 (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2014-08-21].
  113. Jasy, Mizuku: Oricon 2014 #47 (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2014-11-23].
  114. Wicky, Ruchesko, Mizuku: Nowe DVD L'Arc~en~Ciel (pol.). jame-world.com/pl/. [dostęp 2015-02-20].
  115. VAMPS - europejska edycja albumu „BLOODSUCKERS (pol.). pl.musicjapanplus.jp/. [dostęp 2015-03-12].
  116. 116,0 116,1 116,2 Audycja radiowa Nagle BOM! いきなりBOM! Radio KBC,1994-12-23
  117. Ken Kitamura: Ken na pytanie fana o swój pseudonim artystyczny na portalu Twitter. (jap.). twitter.com. [dostęp 2010-06-21].
  118. natalie: P'UNK-EN-CIEL to release their first album, "P'UNK IS NOT DEAD" (ang.). tokyohive.com. [dostęp 2011-12-06].
  119. 119,0 119,1 青木さやかがオリコン1位!? 参加のラルク アン シエル新曲が初登場首位! (jap.). oricon.co.jp. [dostęp 2005-01-18].
  120. 120,0 120,1 Bellamy: P'unk~en~ciel : L'Arc-En-Ciel meets Punk Aoki (Bonus) (ang.). nautiljon.com. [dostęp 2007-01-22].
  121. 121,0 121,1 hiruma samejima: P'unk en Ciel ft. aoki p'unk-Round and round.(LIVE) 2005 (jap.). youtube.com. [dostęp 2012-04-27].
  122. 122,0 122,1 loveahnahn: 视频: P‘UNK~EN~CIEL feating P’UNK青木 in 音楽戦士 (jap.). youku.com.
  123. 123,00 123,01 123,02 123,03 123,04 123,05 123,06 123,07 123,08 123,09 123,10 123,11 123,12 123,13 123,14 123,15 P'UNK~EN~CIEL >> Singles & EPs (ang.). discogs.com. [dostęp 2012].
  124. 124,0 124,1 L'Arc~en~Ciel – Smile Tour 2004 (ang.). discogs.com. [dostęp 2015].
  125. L'arc~en~Cielers: L` Arc~en~Ciel SMILE TOUR 2004 PART 4 (jap.). youtube.com. [dostęp 2014-09-14].
  126. Macpro2099: [JR-F L'Arc~en~Ciel - Time goes on (Live @ SMILE Tour 2004) [Subtítulos en español] V2] (jap.). youtube.com. [dostęp 2014-09-04].
  127. L'Arc~en~Ciel – Asialive 2005 (ang.). discogs.com. [dostęp 2015].
  128. Are You Ready? 2007 またハートに火をつけろ!In Okinawa (ang.). discogs.com. [dostęp 2015].
  129. 129,0 129,1 129,2 Five Live Archives 2 (ang.). discogs.com. [dostęp 2015].
  130. L'Arc~en~Ciel – Tour 2007-2008 Theater Of Kiss (ang.). discogos.com. [dostęp 2015].
  131. Tour 2008 L'7 ~Trans Asia Via Paris~ (ang.). discogs.com. [dostęp 2015].
  132. 搜尋「歌手」為「L'Arc~en~Ciel」的結果。共19筆資料 (jap.). csie.ntu.edu.tw. [dostęp 2015].
  133. MAVERICK GROUP: MAVERICK DC GROUP/マーヴェリック・ディー・シー・グループ Company Profile (jap.). m-dci.com. [dostęp 2015].
  134. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Works (ang.). m-dci.com. [dostęp 2015].
  135. Danger Crue Records: Sons All Pussys Works since 2003 (ang.). dangercrue.com. [dostęp 2003].
  136. Danger Crue Records: Danger Crue Index (ang.). dangercrue.com. [dostęp 2015].
  137. Danger Crue Records: Acid Android Works since 2003 (ang.). dangercrue.com. [dostęp 2015].
  138. Danger Crue Records: Die In Cries since 1991 (ang.). dangercrue.com. [dostęp 2015].
  139. Danger Crue Records: Yukihiro Works since 1995 (ang.). dangercrue.com. [dostęp 2015].
  140. haruka86: Chapter 7 ~ 1997「時は奏でて、思いは溢れる」"toki wa kanadete, omoi wa afureru" (ang.). haruka.baka-koneko.com. [dostęp 2004].
  141. Pieces PV (ang.). jpopsuki.tv.
  142. Lose Control PV (ang.). jpopsuki.tv.
  143. MAVERICK GROUP: LE-CIEL Official Fan Club ※現在郵便振替によるご入会はお受けしておりません。 (jap.). le-ciel.com. [dostęp 2015].
  144. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Goods (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2015].
  145. MAVERICK GROUP: Next World Tour Voter Registration (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2015].
  146. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Museum (Event, Information, Time Schedule) (jap.). .larc-en-ciel.com/jp/popup/museum/. [dostęp 2015].
  147. 147,0 147,1 147,2 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 1995 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 1998].
  148. 148,0 148,1 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2005 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2005].
  149. 149,0 149,1 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2007 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2007].
  150. 150,0 150,1 150,2 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2008 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2008].
  151. 151,0 151,1 MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2006 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2006].
  152. MAVERICK GROUP: L'Arc~en~Ciel Biography 2010 (ang.). larc-en-ciel.com. [dostęp 2010].
  153. narita1989: The GazettE - L'arc~En~Ciel ~ 6th Most-Requested Artist (The 7th J-Melo Awards) (Live) (2014) (jap.). en.musicplayon.com. [dostęp 2014].
  154. Aoirous 2: (2015.01.18) The 8th J-MELO Awards - Most Requested Act (jap.). youtube.com. [dostęp 2015-02-01].
  155. 7 Unfinished Demo Tracks (ang.). spirit-of-metal.com.
  156. L’Arc~en~Ciel – Unfinished DEMO 7 tracks (ang.). listentheworld.wordpress.com.L’Arc~en~Ciel – Unfinished DEMO 7 tracks (ang.). listentheworld.wordpress.com.
  157. 157,0 157,1 157,2 157,3 157,4 157,5 157,6 Profil na Nautiljon (fr.). nautiljon.com. [dostęp 2012].
  158. Singles & EPs (ang.). discogs.com.
  159. Ki/oon Records: L'Arc~en~Ciel Discography (jap.). sonymusic.co.jp. [dostęp 2015].
  160. 160,0 160,1 Singles & EPs Page 3 (ang.). discogs.com. [dostęp 2012].
  161. Singles & EPs Page 2 (ang.). discogs.com. [dostęp 2012].