Przejdź do zawartości

La Belle Ferronière

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
La Belle Ferronière
Ilustracja
Autor

Leonardo da Vinci

Rodzaj

portret

Data powstania

ok. 1490–1495

Wymiary

63 × 45 cm

Miejsce przechowywania
Miejscowość

Paryż

Lokalizacja

Luwr

La Belle Ferronière – obraz olejny namalowany przez Leonarda da Vinci pomiędzy rokiem 1490 a 1495[1]. Jest to portret en face przedstawiający Lucrezię Crivelli(inne języki), kochankę Ludwika Sforzy. Znajduje się w Luwrze[2]. Wymiary obrazu wynoszą 63 × 45 cm[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obraz został namalowany pomiędzy rokiem 1490 a 1495 na desce orzechowej[1]. Tworząc portret Leonardo inspirował się portretami Antonelli da Messiny[4]. Podkład wykonano bielą ołowianą[1]. Podczas prac nad obrazem Leonardo naniósł poprawki na konturze twarzy oraz zredefiniował tęczówki w celu wywołania efektu magnetycznego spojrzenia[4]. Podczas prac nad obrazem Leonardo zajmował się badaniami z zakresu optyki[5].

Prawdopodobnie portret przedstawia Lucrezię Crivelli[1]. Od 1494 roku była oficjalną metresą (maîtresse-en-titre) Ludwika Sforzy, zajęła ona miejsce Cecylii Gallerani[6].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

Szyja i podbródek Lucrezii są w delikatnym półcieniu. Źródło światła znajduje się po lewej stronie u góry. Światło pada bezpośrednio na lewe ramię Lucrezii. Stąd odbija się i tworzy smugę świetlną po lewej stronie żuchwy. Smuga jest na tyle jasna i wyraźna, że podejrzewano, iż została namalowana przez jednego z uczniów Leonarda lub restauratora obrazu[5]. Głowa Lucrezii jest lekko obrócona[7]. Jej spojrzenie jest wyzywające[2]. Szata została oddana materialnie i werystycznie[8]. W przeciwieństwie do Antonella Leonardo nie zawarł inskrypcji z podpisem i datą na parapecie[4].

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

W Kodeksie Atlantyckim znajdują się trzy epigramaty anonimowego poety, które opisują postać na obrazie[4]. Prawdopodobnie portret został wspomniany w Dzienniku Antonia de Beatis, w kolejnym dniu po wizycie kardynała Luigiego d’Aragona w pracowni Leonarda w Ambroise w październiku 1517 roku. Obraz został również wspomniany w Trésor des merveilles de Fontainebleau pod tytułem „Portret księżnej z Mantui”. Z tego powodu podejrzewano, że portret przedstawia Elisabettę Gonzagę, Isabellę Gualandę lub Beatrice d’Este, żonę Ludwika Sforzy[1].

W XX wieku obraz został na nowo przeanalizowany[9]. Przeprowadzono badania naukowe, które wykluczyły, że obraz namalowano na desce pochodzącej z tego samego drzewa co deska Damy z gronostajem[a][1].

Przez współczesnych historyków sztuki i biografistów Leonarda (m.in. Alessandra Vezzosiego, Franka Zöllnera i Waltera Isaacsona) portret jest uważany za dzieło Leonarda[1][3][6]. Być może w pracach nad obrazem uczestniczyli również uczniowie Leonarda. W 1907 roku koneser sztuki Bernard Berenson w monografii poświęconej malarzom z Włoch Północnych napisał, że obraz mógł namalować Leonardo, co należałoby przyjąć z żalem. W późniejszej edycji książki z 1932 roku przypisał portret do twórczości Leonarda. Według Kennetha Clarka portret powstał wyłącznie dlatego, by zadowolić księcia Ludwika Sforzę[10]. Antonina Vallentin w swojej biografii Leonarda podaje, że obraz, przez stulecia uważany za dzieło Leonardo, faktycznie został namalowany przez Giovanniego Antonia Boltraffiego[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Walter Isaacson w biografii Leonarda da Vinci sugeruje, że deska, na której namalowano La Belle Ferronière pochodzi z tego samego drzewa co deska Damy z gronostajem[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Vezzosi 2019 ↓, s. 243.
  2. a b Nicholl 2006 ↓, s. 257.
  3. a b Zöllner 2005 ↓, s. 49.
  4. a b c d Vezzosi 2019 ↓, s. 245.
  5. a b Isaacson 2019 ↓, s. 355.
  6. a b c Isaacson 2019 ↓, s. 353.
  7. Isaacson 2019 ↓, s. 356.
  8. Vezzosi 2019 ↓, s. 247.
  9. Vezzosi 2019 ↓, s. 48.
  10. Clark 1964 ↓, s. 55–56.
  11. Vallentin 1959 ↓, s. 281.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kenneth Clark: Leonardo da Vinci. Warszawa: Arkady, 1964.
  • Walter Isaacson: Leonardo da Vinci. Kraków: Insignis Media, 2019. ISBN 978-83-66071-41-4.
  • Charles Nicholl: Leonardo Da Vinci. Lot wyobraźni. Warszawa: WAB, 2006.
  • Antonina Vallentin: Leonardo da Vinci. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1959.
  • Alessandro Vezzosi: Leonardo da Vinci. Malarstwo: nowe spojrzenie. Kielce: Jedność, 2019. ISBN 978-83-8144-143-8.
  • Frank Zöllner: Leonardo da Vinci 1452–1519. Warszawa: Taschen, Edipresse Polska S. A., 2005. ISBN 83-89571-85-4.