Lajstrygonowie

Jeden z paneli w serii „Krajobrazy Odysei” z Muzeów Watykańskich, obraz z lat 60–40 p.n.e.

Lajstrygonowie – mitologiczne plemię olbrzymich ludożerców, zamieszkujących miasto Telepyla, utożsamiane przez starożytnych Greków z którymś z regionów Sycylii lub z Formią w Lacjum w Italii. W niektórych podaniach Lajstrygonowie byli opisywani jako potomkowie Posejdona i Gai.

Lud ten został krótko opisany przez Homera w dziesiątej pieśni eposu Odyseja. Odyseusz podczas podróży z Troi minął tereny dzisiejszej Grecji i popłynął dalej na zachód, w okolice dzisiejszych Włoch. W trakcie jednego ze sztormów szukał schronienia na lądzie, które jego towarzysze znaleźli u brzegu Lajstrygonów. Większość łodzi wpłynęła do zatoki i przybiła do skalistego brzegu. Kluczowe było to, że statek samego Odyseusza pozostał nieco z tyłu, dalej od brzegu. Trzyosobowa ekipa zwiadowcza została wysłana na ląd i trafiła na młodą dziewczynę lajstrygońską, która zapytana o króla lub władcę wskazała im drogę do dworu Antiphatesa (w niektórych tłumaczeniach określanego jako pałac, nie dwór). Tam najpierw napotkali olbrzymkę, a potem samego Antiphatesa. Zjadł on jedną osobę ze zwiadu, a reszta zaczęła uciekać. Zaalarmowani przez Antiphatesa Lajstrygonowie ruszyli w pogoń i zaatakowali statki stojące przy brzegu, rzucając w nie wielkimi głazami. Zatopili 11 z 12 okrętów Odyseusza i pożarli ich załogi. Sam Odyseusz, z częścią towarzyszy, uciekł na ostatnim z okrętów (po czym dotarł do wyspy Ajaja, gdzie mieszkała Kirke).

Z opisów w Odysei wynika, że cywilizacja Lajstrygonów posiadała hierarchię społeczną, a jej przedstawiciele rozumieli w jakimś stopniu mowę towarzyszy Odyseusza. Z drugiej strony posługiwali się raczej prymitywną bronią – kamieniami i dzidami („tykami”).

Linki zewnętrzne

• Lajstrygonowie, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2026-08-16] [zarchiwizowane 2024-07-10] .