Lalande 21185

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy gwiazdy. Zobacz też: powieść Janusza Zajdla o tym samym tytule.
Lalande 21185
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 03m 20,194s[1]
Deklinacja +35° 58′ 11,57″[1]
Paralaksa (π) 0,39264 ± 0,00067[1]
Odległość 8,307 ± 0,014 ly
2,5469 ± 0,0044 pc
Wielkość obserwowana 7,520m
Ruch własny (RA) −580,27 ± 0,62[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −4765,85 ± 0,64[1] mas/rok
Prędkość radialna −84,69 ± 0,10[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy czerwony karzeł
Typ widmowy M2,0 V
Promień 0,392 ± 0,004[2]
Wielkość absolutna 10,46m
Temperatura 3500[2] K
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J11032027+3558203
J11032023+3558117
Bonner Durchmusterung: BD +36°2147
Boss General Catalogue: GC 15183
Katalog Gliesego: GJ 411
Katalog Henry’ego Drapera: HD 95735
Katalog Hipparcosa: HIP 54035
SAO Star Catalog: SAO 62377
G 119-052, LFT 756, LHS 37, LTT 12960, MCC 594, PLX 2576

Lalande 21185 (również Gliese 411) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, czerwony karzeł niewidoczny gołym okiem. Jest to jedna z najbliższych gwiazd, znajduje się w odległości ok. 8,3 roku świetlnego od Słońca. Nazwa gwiazdy pochodzi od nazwiska francuskiego astronoma Jérôme Lalande.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lalande 21185 jest czerwonym karłem o typie widmowym M2 V (zob. diagram Hertzsprunga-Russella); jej absolutna wielkość gwiazdowa to 10,5m. Gwiazda ta ma masę 0,46 masy Słońca i średnicę 0,64 mln km. Jej temperatura powierzchniowa to 3500 K, a jasność stanowi 0,55% jasności Słońca. Wiek Lalande 21185 szacuje się na 5-10 miliardów lat.

Gwiazdę tę wyróżnia bardzo duży ruch własny. Porusza się ona z dużą prędkością prostopadle do płaszczyzny dysku galaktycznego i za ok. 20 000 lat znajdzie się w odległości 4,2 roku świetlnego od Słońca.

Hipotetyczny układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na bliskość Słońca gwiazda ta była w XX wieku celem obserwacji astrometrycznych, dzięki którym astronomowie mieli nadzieję odkryć planety pozasłoneczne. W 1951 roku Peter van de Kamp i jego studentka Sarah Lippincott postulowali istnienie planety o okresie orbitalnym 1,14 roku, a 9 lat później Lippincott opublikowała wyniki dłuższych obserwacji, wskazujące na obecność w układzie mniej masywnej planety o ośmioletnim okresie obiegu. W 1974 roku George Gatewood odrzucił tę hipotezę po przeanalizowaniu oryginalnych zdjęć[3].

W 1996 roku ten sam Gatewood ogłosił, że według jego pomiarów gwiazdę okrąża co najmniej jeden gazowy olbrzym, planeta o masie 0,9 MJ i okresie obiegu 5,8 roku, a prawdopodobnie także druga planeta o trzydziestoletnim okresie orbitalnym[4]. Jednakże niezależne próby wykrycia tych hipotetycznych planet nie powiodły się; możliwe jest, że niejednorodności jasności powierzchni (plamy na gwieździe) mogą powodować efekt zinterpretowany jako grawitacyjne oddziaływanie planet[5].

Ze względu na niską jasność ekosfera Lalande 21185 jest wąska. Ocenia się, że rozciąga się ona od 0,139 do 0,272 au od gwiazdy[2] (bliżej niż orbita Merkurego w Układzie Słonecznym)[6].

W 2017 roku opublikowano wyniki pomiarów prędkości radialnej wielu gwiazd, w tym Lalande 21185, z użyciem teleskopów Kecka. Znaleziony został sygnał, który przypuszczalnie pochodzi od planety typu ziemskiego o masie minimalnej równej 3,8 M, krążącej wokół tej gwiazdy. Obiekt ten ma okres orbitalny równy 9,8693 ± 0,0016 doby i dociera do niego strumień promieniowania 5,3 razy większy niż dochodzący do Ziemi[7].

Odniesienia kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Lalande 21185 była inspiracją debiutanckiej powieści Janusza Zajdla z 1966 roku pod tym samym tytułem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Lalande 21185 w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c Justin R. Cantrell, Todd J. Henry, Russel J. White. The Solar Neighborhood XXIX: The Habitable Real Estate of our Nearest Stellar Neighbors. „Astronomical Journal”. 146 (4), s. 99, 2013. DOI: 10.1088/0004-6256/146/4/99. arXiv:1307.7038. Bibcode2013AJ....146...99C. 
  3. George Gatewood. An astrometric study of Lalande 21185. „Astronomical Journal”. 79. s. 52–53. DOI: 10.1086/111530. Bibcode1974AJ.....79...52G (ang.). 
  4. George Gatewood. Lalande 21185. „Bulletin of the American Astronomical Society”. 28, s. 885, 1996. Bibcode1996AAS...188.4011G. 
  5. Gregory W. Henry, Sallie L. Baliunas, Robert A. Donahue, Francis C. Fekel i inni. Photometric and Ca II H and K Spectroscopic Variations in Nearby Sun-like Stars with Planets. III. „The Astrophysical Journal”. 531 (1), s. 415–437, 2000-03-01. DOI: 10.1086/308466. Bibcode2000ApJ...531..415H. 
  6. Lalande 21185 (ang.). SolStation. [dostęp 2017-02-13].
  7. Team makes planet hunting a group effort, finds more than 100 candidates (ang.). Carnegie Institution, 2017-02-13. [dostęp 2017-02-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]