Laonik Chalkokondyles

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Λαόνικος Χαλκοκονδύλης
Laonik Chalkokondyles
Data i miejsce urodzenia ok. 1430
Ateny
Data śmierci ok. 1490
Zawód historyk

Laonik Chalkokondyles (gr.: Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, Laonikos[1] Chalkokondylēs, ok. 1430 – ok. 1490) – bizantyński historyk. Autor Wykładu historii w 10 księgach obejmującego wydarzenia z lat 1298-1463.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Laonik urodził się w Atenach około 1430 roku. Wraz z ojcem, uciekającym przed zemstą księcia Aten Neria Acciaiuoliego w 1445 roku opuścił rodzinne miasto i schronił się na Peloponezie, na dworze despoty w Mistrze. W Mistrze uczył się u słynnego humanisty Jerzego Gemista Pletona. Możliwe że był posłem despoty Morei Konstantyna Dragazesa do sułtana Murada II w 1446 roku. W czasie oblężenia Konstantynopola w 1453 roku przebywał na Peloponezie. Nie wiadomo czy później wyemigrował do Włoch, czy powrócił do rodzinnych Aten. Po upadku Cesarstwa Trapezuntu w 1461 roku prawdopodobnie schronił się na Krecie. W drugiej połowie XVI wieku jego życiorys (Żywot Laonika Chalkokondylesa) opracował Antoni Kalozynas[2].

Dzieło[edytuj | edytuj kod]

Chalkokondyles pozostawił po sobie Wykład historii (Apòdejksis historiòn) w 10 księgach, obejmujący lata 1298-1463. Jako pierwszy z historyków bizantyńskich przyjął turecki punkt widzenia, czyniąc głównym przedmiotem swojej pracy państwo tureckie, a nie Konstantynopol. Opisał pochodzenie Turków, kształtowanie się i wzrost potęgi sułtanatu osmańskiego w Azji Mniejszej. Jego Wykład jest opisem kolejnych zwycięstw tureckich nad wojskami bizantyńskimi, słowiańskimi i zachodnioeuropejskimi. Zdobycie greckiego Konstantynopola przez azjatycki lud Chalkokondyles tłumaczy jako wyrównanie rechunków za zaburzenie azjatyckiej Troi przez Greków[2]. Stanowi ono jednocześnie dla niego kres odwiecznej walki Greków z barbarzyńskimi ludami Azji, reprezentowanymi ówcześnie przez Turków, Tatarów i Maurów[3]. Laonik rozpoczyna Wykład krótkim przeglądem historii świata od dziejów Asyrii do początków państwa tureckiego. Pracę swą kończy opisem zdobycia Lemnos w 1463 roku. Z racji bliskich związków z dworem despotów Morei szczegółowo przedstawia wydarzenia, które miały miejsce na Peloponezie. Przypuszcza się, że całość została napisana w latach osiemdziesiątych XV wieku[4].

Laonik pisał pięknym językiem klasycznym, dialektem attyckim, wtrącając słowa tureckie. Rygorystycznie stosował się też do klasycznego nazewnictwa geograficznego: Tesalonikę nazywał Thermą, Bagdad - Babilonem. W zakresie stylu i metody historycznej wzorował się na Herodocie i Tukidydesie. Jego klasyczne wykształcenie: świetna znajomość języka klasycznego i kultury starożytnej Grecji uczyniły go niezwykle popularnym na zachodzie Europy, gdzie stał się jednym z prekursorów renesansowego humanizmu. O jego popularności świadczy 25 zachowanych rękopisów z XVI wieku[3].

Przypisy

  1. Imię Laonikos pochodzi od słów: λαός "lud" oraz νικᾶν "zwyciężać" i jest najprawdopodobniej anagramem imienia Nikolaos (Mikołaj)
  2. 2,0 2,1 O. Jurewicz: Historia literatury bizantyńskiej. s. 274.
  3. 3,0 3,1 O. Jurewicz: Historia literatury bizantyńskiej. s. 275.
  4. G. Ostrogorski: Dzieje Bizancjum strony=438.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]