Lasocin (powiat opatowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lasocin
wieś
Ilustracja
Kościół w Lasocinie
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat opatowski
Gmina Ożarów
Liczba ludności (2005) 318
Strefa numeracyjna 15
Kod pocztowy 27-530[1]
Tablice rejestracyjne TOP
SIMC 0802627
Położenie na mapie gminy Ożarów
Mapa konturowa gminy Ożarów, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Lasocin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Lasocin”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Lasocin”
Położenie na mapie powiatu opatowskiego
Mapa konturowa powiatu opatowskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lasocin”
Ziemia50°53′49″N 21°45′26″E/50,896944 21,757222

Lasocinwieś sołecka[2] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Ożarów[3][4]. W latach 1547-1869 samodzielne miasto. Do 1954 roku siedziba gminy Lasocin. W latach 1975–1998 Lasocin administracyjnie należał do województwa tarnobrzeskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Lasocin położony jest na Przedgórzu Iłżeckim, pośród pagórków i wąwozów. Znajduje się 7 km na północny wschód od Ożarowa – w kierunku doliny Wisły, w odległości 5 km od brzegu rzeki. Dwa kilometry na południe od miejscowości przebiega droga krajowa nr 74 z Kielc do Zamościa. Lasocin leży na trasie zielonego szlaku rowerowego im. Witolda Gombrowicza.

Na wschód od miejscowości położone jest pasmo wzgórz nazywanych Górami Lasockimi. Zbudowane są one opoki kredowej i porośnięte lasem. W wąwozie położonym nieopodal wzgórza nazywanego Łysą Górą znajduje się stary kamieniołom.

W skład wsi wchodzą: Błonia, Kolonie Lasocińskie, Nowy Lasocin i Lasocin Poduchowny. W Lasocinie znajdują się także obiekty fizjograficzne, pola o nazwach: Dąbrówki, Gorzków, Maziary, Niwa, Plebanka, Sztandar, Ścięgna, Wietrzne Górki, Zapiecek, Zapusta, Zapusta Kolonia oraz las o nazwie Poręba. Funkcjonują tu: publiczna szkoła podstawowa, biblioteka, kilka sklepów oraz małych firm.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lasocin lokowany został w 1547 r. przez Andrzeja Lasockiego[5], podkomorzego lubelskiego. Miasto powstało na „surowym korzeniu” – na gruntach leśnych sąsiedniej wsi Dębno. Lasocin lokowany był na prawie niemieckim. Przywilej lokacyjny wydał na prośbę Lasockiego król Zygmunt August.

Miejscowość związana także z działalnością braci polskich. Szerzyli oni swoje idee do 1592 r.[6] Po Lasockich kolejnymi właścicielami miasteczka byli Oleśniccy. W 1629 roku właścicielem miasta w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego był Mikołaj Oleśnicki[7]. Około 1662 r. Zbigniew Oleśnicki, kasztelan wiślicki i starosta opoczyński ufundował tu kościół. We wcześniejszym okresie Lasocin należał do nieistniejącej współcześnie parafii w Dębnie. W miasteczku mógł też znajdować się zbór protestancki. 20 sierpnia 1664 r. kościół został konsekrowany przez biskupa Mikołaja Oborskiego. Do nowej świątyni przeniesiono wyposażenie kościoła z Dębna.

W XVII w. osada była kolejno własnością rodów: Oleśnickich, Fedorowiczów, Zubińskich i Denhoffów. W XIX w. Lasocin należał do rodziny Wierzbickich.

Mieszkańcy miasta utrzymywali się głównie z rolnictwa. W połowie XVIII w. niektórzy mieszkańcy Lasocina pracowali jako drwale i tracze. Z lasów znajdujących się wokół miasta pozyskiwano drzewo, używane do produkcji szkut – statków budowanych w pobliskim Sulejowie, gdzie znajdował się port rzeczny na Wiśle.

W XIX w. miasto było ważnym ośrodkiem tkactwa. Działało tu kilkadziesiąt warsztatów wyspecjalizowanych w produkcji płótna grubego. W 1869 r. Lasocin utracił prawa miejskie. Osada pełniła jednak nadal funkcję lokalnego ośrodka administracyjnego, aż do likwidacji gromady po II wojnie światowej.

Pod koniec XIX i na początku XX w. w Lasocinie zaczęła się osiedlać ludność żydowska. W latach 1935-1941 było tu ogółem 70 Żydów. Zajmowali oni w większości domy przy Rynku. Trudnili się głównie handlem. U rodziny Raportów znajdował się też dom modlitwy oraz szkoła żydowska. W 1941 r. lasocińscy Żydzi zostali przesiedleni do zbiorczego getta w Ożarowie, a po jego likwidacji w 1942 r. do obozu koncentracyjnego w Treblince, gdzie zostali zamordowani.

W latach 1975–1998 Lasocin administracyjnie należał do województwa tarnobrzeskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Neoromański kościół pw. św. Michała Archanioła, wybudowany w latach 1930-1952 na miejsce starszego, drewnianego kościoła, przeniesionego do wsi Stodoły w 1952 r. Obok kościoła stała drewniana dzwonnica, rozebrana w 2006 r. W kościele znajdują się niektóre z barokowych i rokokowych obrazów, rzeźb i sprzętów przeniesionych ze starszej świątyni. Barokowy ołtarz główny z rzeźbami aniołów, pochodzi z 1700 r. Znajduje się na nim obraz Michała Archanioła z początku XVIII w.
  • Późnobarokowa rzeźba św. Jana Nepomucena na przykościelnym cmentarzu
  • Figura Chrystusa Frasobliwego z XIX w.
  • Drewniana chata z XIX w. z czterospadowym dachem, krytym strzechą. Znajduje się przy wyjeździe z Lasocina w stronę Biedrzychowa.
  • Cmentarz parafialny założony w XIX w. Znajdują się na nim rzeźby i krucyfiksy z XIX i początku XX w. pochodzące w większości z miejscowych warsztatów kamieniarskich. Niektóre z rzeźb są autorstwa kamieniarzy janikowskich, kunowskich oraz radomskich. Wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.549 z 14.06.1988)[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 640 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Jednostki organizacyjne gminy Ożarów. Urząd Gminy Ożarów. [dostęp 11.04.2015].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 11.04.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 20.03.2015]. 
  5. Lasocin 1(4), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 89.
  6. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 151.
  7. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 51.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 39. [dostęp 2015-12-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Myjak, W krainie białych skał i lessu. Monografia krajoznawcza miasta i gminy Ożarów, PAIR Sandomierz 2005, ​ISBN 83-86436-58-1​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]