Lata 30. XVII wieku
Wydarzenia na świecie
[edytuj | edytuj kod]- 1630
- Cesarz Ferdynand II Habsburg odwołał Wallensteina z funkcji naczelnego wodza[1].
- Gustaw II Adolf wylądował na Pomorzu, rozpoczynając szwedzką fazę wojny trzydziestoletniej[1].
- 1631
- Tilly zdobył Magdeburg, jednak został pokonany przez wojska szwedzkie w bitwie pod Breitenfeld[1].
- Gustaw II Adolf wkroczył do Moguncji[1].
- Wybuch Wezuwiusza[1].
- 1632
- Zmarł Tilly, dowódca wojsk cesarskich, po odniesieniu ran w bitwie nad Lechem[1].
- Wallenstein ponownie objął dowództwo armii cesarskiej[1].
- Gustaw II Adolf zdobył Monachium[1].
- Gustaw II Adolf poległ w bitwie pod Lützen przeciwko wojskom Wallensteina[1].
- Tron Szwecji objęła jego córka Krystyna pod regencją Axela Oxenstierny, kontynuującego politykę Gustawa II Adolfa[1].
- Założono obserwatorium astronomiczne w Lejdzie[1].
- 1633
- Kozacy podporządkowali sobie obszary Kamczatki na Syberii[1].
- Francja zajęła Lotaryngię[1].
- Gian Lorenzo Bernini wykonał tabernakulum w bazylice św. Piotra w Rzymie[1].
- Jacques Callot stworzył cykl rycin „Nędze wojny”[1].
- Odbył się drugi proces Galileusza przed inkwizycją; uczony odwołał teorię heliocentryczną Kopernika, został objęty dozorem kościelnym, zachowując możliwość prowadzenia badań w swojej willi w Arcetri[1].
- 1634
- Odwołanie i zamordowanie księcia Albrechta von Wallensteina, oskarżonego o prowadzenie rokowań z protestantami[1].
- Wojska szwedzkie poniosły klęskę w bitwie pod Nördlingen, tracąc wpływy w południowych Niemczech[1].
- W Oberammergau odbyło się pierwsze przedstawienie misterium pasyjnego[1].
- Wielka powódź sztormowa zniszczyła wyspę Nordstrand na Morzu Północnym[1].
- 1635
- Brandenburgia i Saksonia przystąpiły do pokoju praskiego, przechodząc na stronę cesarza po uchyleniu edyktu restytucyjnego[1].
- Francja zawarła sojusz ze Szwecją przeciwko cesarzowi, rozpoczynając wojnę szwedzko-francuską (do 1648)[1].
- Wojska szwedzkie dokonały zniszczeń na obszarze Marchii Brandenburskiej[1].
- Kardynał Richelieu ufundował Académie française[1].
- Pod wpływem duchowieństwa zakazano sprzedaży tytoniu we Francji. Zakaz zniesiony został później przez Ludwika XIV)[2].
- 1637
- Ferdynand III został cesarzem rzymsko-niemieckim; panował do 1657 roku[2].
- W Japonii wprowadzono politykę izolacji (sakoku): zamknięcie kraju dla cudzoziemców, zakaz chrześcijaństwa oraz importu zagranicznych ksiąg[2].
- Otwarto pierwszy publiczny teatr operowy w Wenecji[2].
- René Descartes i Pierre de Fermat opracowali geometrię analityczną[2].
- René Descartes przedstawił teorię powstawania tęczy[2].
Wydarzenia w Polsce
[edytuj | edytuj kod]- 1632
- Władysława IV wstąpił na tron jako król Rzeczypospolitej[3].
- Wybuchła wojna polsko-rosyjska zwana smoleńską[3].
- 1633
- Na wniosek szlachty papież Urban VIII wydał zarządzenie zakazujące jezuitom oraz innym zakonom nabywania dóbr ziemskich[4]. W 1635 Sejm Rzeczypospolitej rozszerzył ten zakaz na całe duchowieństwo[4].
- Wprowadzono zakaz zajmowania się handlem i rzemiosłem w miastach przez przedstawicieli stanu szlacheckiego[4].
- 1634
- 14 czerwca – zawarto traktat pokojowy w Polanowie między Rzecząpospolitą a Rosją kończący wojnę smoleńską[4]. Rosja zrzekła się pretensji do Inflant, a Władysław IV zrezygnował z roszczeń do tronu carskiego[4].
- 1635
- 12 września – podpisano rozejm w Sztumskiej Wsi. Szwecja wycofała garnizony z portów i miast pruskich, uznano swobodę handlu na Wiśle, Prusy Królewskie powróciły do Rzeczypospolitej, a Inflanty pozostały pod panowaniem szwedzkim[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Weltgeschichte in Daten. Buch und Wissen, 1986, s. 114. (niem.).
- ↑ a b c d e f g h i j Weltgeschichte in Daten. Buch und Wissen, 1986, s. 115. (niem.).
- ↑ a b c Karol Grünberg: Polska i sąsiedzi : kronika wydarzeń ; historia od X–XX wieku. Toruń: Wydawnictwo „Troja”, 1993, s. 66. ISBN 83-900386-0-9.
- ↑ a b c d e f Karol Grünberg: Polska i sąsiedzi : kronika wydarzeń ; historia od X–XX wieku. Toruń: Wydawnictwo „Troja”, 1993, s. 68. ISBN 83-900386-0-9.