Laurence Fishburne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Laurence Fishburne
Ilustracja
Laurence Fishburne
Imię i nazwisko Laurence John Fishburne III
Data i miejsce urodzenia 30 lipca 1961
Augusta, Georgia, USA
Zawód aktor, producent filmowy, reżyser
Współmałżonek Hajna O. Moss
(1985-1990; rozwód)
Gina Torres
(od 2002)
Lata aktywności od 1972
Strona internetowa

Laurence John Fishburne III[1][2][3] (ur. 30 lipca 1961[4] w Augusta[5] w stanie Georgia) – amerykański aktor, producent i reżyser[6].

Życiorys[edytuj]

Wczesne lata[edytuj]

Jest synem Laurence'a Fishburne'a II, który pracował jako strażnik więzienny w Bronksie, i Hattie, nauczycielki szkoły średniej. Gdy dorastał jego rodzice rozeszli się, a matka przeniosła się na Brooklyn. Ojciec spotykał się z synem raz w miesiącu. Jego ojcem chrzestnym był Maurice Anthony Watson, wykładowca uczelni.

Kariera[edytuj]

Miał 10 lat gdy trafił na scenę New Federal Theatre w Nowym Jorku, wcielając się w rolę młodego fana baseballu. Od tamtej pory nieprzerwanie rozwijał swoją karierę aktorską. W wieku 12 lat pojawił się po raz pierwszy na małym ekranie jako Joshua West Hall, adoptowany syn kapitana policji w operze mydlanej ABC Tylko jedno życie (One Life to Live, 1973). Na dużym ekranie zadebiutował dwa lata później w dramacie Kukurydziana buła, Hrabia i ja (Cornbread, Earl and Me, 1975). W 1975 roku powrócił na scenę New Federal Theatre w spektaklu Sekcja D (Section D) jako Tony Pridgeon. W 1976 wraz z grupą Negro Ensemble Company wystąpił jako Solomon Barton na scenie off-Broadwayu w przedstawieniu Eden.

Po ukończeniu 15 roku życia, został zaangażowany do roli G.I. w dramacie wojennym Francisa Forda Coppoli Czas apokalipsy (Apocalypse Now, 1979) w reżyserii Francisa Forda Coppoli, który potem powierzył mu role w swoich filmach: Rumble Fish (1983), Cotton Club (1984) i Kamienne ogrody (Gardens of Stone, 1987). Tajniki aktorstwa poznawał w nowojorskiej szkole średniej Julia Richman High School i Akademii Lincoln Square[7].

Następnie dołączył do obsady pięcioodcinkowego komediowego serialu wojennego NBC The Six O'Clock Follies (1980) i pojawił się w jednym z odcinków serialu M*A*S*H (1982) jako kapral Dorsey. Zagrał niewielką rolę Swaina w dramacie Stevena Spielberga Kolor purpury (The Color Purple, 1985) z Whoopi Goldberg. Podjął współpracę ze Spikiem Lee na planie komediodramatu muzycznego Szkolne oszołomienie (School Daze, 1988). Telewidzowie mogli go dostrzec popularnym serialu NBC Policjanci z Miami (Miami Vice, 1986) oraz w roli kowboja Curtisa w komediowym programie dla dzieci CBS Pee-Wee's Playhouse (1987). Zwrócił na siebie uwagę krytyków filmowych rolą kochającego ojca, strzegącego swojego syna przed zgubnymi wpływami gangu w dramacie kryminalnym Johna Singletona Chłopaki z sąsiedztwa (Boyz N The Hood, 1991).

W 1992 roku odebrał nagrody teatralne – Tony Award, Drama Desk, Outer Critics Circle Award oraz Theater World Award za rolę erupcyjnego Sterlinga Johnsona, byłego kelnera, którą po raz pierwszy zagrał w Yale Repertory Theatre w sztuce Augusta Wilsona Dwa pociągi wyścigowe (Two Trains Running) przeniesionej na scenę broadwayowską[8].

Wielkim sukcesem na kinowym ekranie okazała się autentyczna postać amerykańskiego muzyka, producenta i poszukiwacza talentów Ike'a Turnera Seniora, okrutnego męża Tiny Turner (Angela Bassett) w biograficznym dramacie muzycznym Briana Gibsona Tina (What's Love Got to Do With It?, 1993)[9]. Rola ta przyniosła mu nominację do Oscara. W 1993 roku otrzymał nagrodę Emmy za występ w programie Tribeca. W roku 1995 debiutował na scenie off-Broadwayu jako scenarzysta i reżyser teatralny spektaklem Riff-Raff. Został po raz drugi laureatem nagrody Emmy jako producent telewizyjnego dramatu wojennego HBO Miss Evers' Boys (1997).

W 1999 roku wystąpił w roli króla Henryka II w broadwayowskim przedstawieniu Lew w zimie (The Lion in Winter).

Sławę przyniosła mu rola Morfeusza w trylogii sci-fi Matrix (1999), Matrix Reaktywacja (The Matrix Reloaded, 2002) i Matrix Rewolucje (The Matrix Revolutions, 2003).

Życie prywatne[edytuj]

W 1985 poślubił Hajnę O. Moss (ur. 1963), kierowniczkę obsady, którą poznał przez Spike'a Lee, z którą ma syna Langstona (ur. 1987) i córkę Montanę (ur. 7 września 1991; jej ojcem chrzestnym jest Martin Sheen). Jednak w 1992 rozwiódł się. Jego towarzyszką życia była Victoria Dillard (1992). 20 września 2002 roku w Nowym Jorku Fishburne ożenił się ponownie z aktorką Giną Torres (ur. 1969), z którą wcześniej romansował w 1995 i związał w roku 2000[10].

Filmografia[edytuj]

Aktor[edytuj]

Reżyser[edytuj]

  • 2000: Once In the Life

Scenariusz[edytuj]

  • 2000: Once In the Life

Producent[edytuj]

  • 2007: A Landlord's Tale
  • 2006: Akeelah and the Bee
  • 2005: Pięć palców (Five Fingers)
  • 2005: The Beltway
  • 2000: Once In the Life
  • 1998: Zawsze na dnie (Always Outnumbered)

Przypisy

  1. Laurence Fishburne Biography & TV / Movie Credits (ang.). TVRage.Com. [dostęp 2016-07-02].
  2. Laurence Fishburne Actor, Producer (ang.). TVGuide.com. [dostęp 2016-07-02].
  3. Laurence Fishburne (ang.). TV.com. [dostęp 2016-07-02].
  4. Laurence Fishburne (ang.). Listal. [dostęp 2016-07-02].
  5. Laurence Fishburne (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2016-07-02].
  6. Laurence Fishburne (niem.). FILMSTARTS.de. [dostęp 2016-07-02].
  7. Laurence Fishburne (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2016-07-02].
  8. Laurence (Larry) Fishburne (ang.). Film Reference. [dostęp 2016-07-02].
  9. Laurence Fishburne (niem.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-07-02].
  10. Who is Laurence Fishburne dating? (ang.). FamousFix. [dostęp 2016-07-02].
  11. Marcin Pietrzyk: FOTO: Henry Cavill z loczkiem Supermana, Fishbourne jego szefem (pol.). Filmweb, 3 sierpnia 2011. [dostęp 27 listopada 2014].

Bibliografia[edytuj]