Lech Neyman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lech Neyman
Butrym, Domarat, Matczyński, Robert, Karol
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1908
Poznań
Data i miejsce śmierci 12 maja 1948
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1931-1948
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Sign (cross) of Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) at plaque in Sanok.jpg Narodowe Siły Zbrojne
Jednostki 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
powstanie antykomunistyczne 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (nadany po 1992) Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (nadany w 1944)

Lech Karol Neyman ps. „Butrym”, „Domarat”, „Matczyński”, „Robert”, „Karol”[1] (ur. 7 lutego 1908 w Poznaniu[2], zm. 12 maja 1948 w więzieniu mokotowskim w Warszawie[3]) – polski adwokat, porucznik rezerwy Wojska Polskiego, działacz Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska i Obozu Narodowo-Radykalnego, członek Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy, kapitan Narodowych Sił Zbrojnych oraz Służby Cywilnej Narodu i Organizacji Polskiej, komendant Okręgu VIII Krakowskiego, a następnie Okręgu I Pomorskiego NSZ.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Teodora Neymana i Marty z domu Matczyńska. Uczęszczał do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Następnie podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Poznańskim. Wstąpił wówczas do korporacji akademickiej Helionia. W latach 1931 – 1932 służył w Szkole Podchorążych Rezerwy. Następnie pracował w Prokuraturze Generalnej w Poznaniu. Należał do Młodzieży Wszechpolskiej i Obozu Narodowo-Radykalnego. Od 1934 porucznik rezerwy 56 pułku piechoty Wielkopolskiej[1].

Brał udział w wojnie obronnej 1939 jako adiutant w 56 pułku piechoty; wielokrotnie ranny, został inwalidą wojennym[4].

W konspiracji związał się z Grupą „Szańca”. Wraz ze Stanisławem Kasznicą organizował konspiracyjne struktury OW ZJ na Pomorzu i w Wielkopolsce. Po utworzeniu NSZ we wrześniu 1942, został członkiem cywilnej struktury Grupy „Szańca”, czyli Służby Cywilnej Narodu, w której pełnił funkcję kierownika Wydziału Zachodniego.

Sformułował wówczas koncepcję powrotu polskiej granicy zachodniej na linię rzek Odra i Nysa Łużycka. Zawarł ją w swojej broszurze pt. Szaniec Bolesławów. Napisał także kilka innych prac, m.in. Likwidacja niemczyzny, Problem wyznaniowy na Ziemiach Odzyskanych, Szlakiem Chrobrego, a wiosną 1944 ukończył studium pt. Polityczne podstawy polskiego programu morskiego. Jednocześnie był redaktorem naczelnym pisma „Naród i Wojsko”. Pełnił też funkcję członka zespołu sądowniczo-badawczego NSZ.

Od października 1943 był członkiem Komitetu Politycznego Organizacji Polskiej (tajnej struktury kierowniczej Grupy „Szańca”). Od 5 września 1944, po awansie na kapitana NSZ[1], do stycznia 1945 pełnił funkcję komendanta Okręgu VIII Krakowskiego NSZ. W grudniu 1944 został członkiem sądu oficerskiego przy Dowództwie NSZ. Od lutego do czerwca 1945 był organizatorem Obszaru Zachodniego NSZ, a jednocześnie od marca do kwietnia 1945 – komendantem Okręgu I Pomorskiego NSZ z siedzibą w Poznaniu. Rozpoczął planowane przez KG NSZ odtwarzanie sieci organizacyjnej NSZ na Pomorzu i przygotowania do utworzenia komendy Okręgu w Bydgoszczy. W kwietniu 1945 brał udział w organizowaniu Okręgu VII Śląskiego NSZ. W ramach OP był kierownikiem struktury p.n. Obóz Narodowy.

15 lutego 1947 został aresztowany przez MBP wspólnie z ostatnim Komendantem Głównym NSZ Stanisławem Kasznicą. Był sądzony od 11 lutego do 2 marca 1948 przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie i skazany na karę śmierci[2]. Wyrok wykonano 12 maja 1948 więzieniu mokotowskim przez rozstrzelanie[3]. Jego szczątki zostały w 2012 odnalezione w wyniku prac prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Na Łączce”, a o ich identyfikacji poinformowano oficjalnie 1 lutego 2018[5].

Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Na Łączce”.

3 lutego 2005 Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził nieważność wyroku śmierci na Lecha Neymana.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Za kampanię wrześniową otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Virtuti Militari V klasy. Po restytucji w 1992 odznaczenia Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego został nim pośmiertnie nagrodzony[1], choć wcześniej posiadał już od 1944 Krzyż Srebrny pierwotnego odznaczenia o tej samej nazwie[6]. Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 20 sierpnia 2009 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej” oraz „w uznaniu zasług za bohaterską postawę i odwagę w ratowaniu życia Żydom podczas II wojny światowej” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[7][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Rafał Sierchuła: Lech Karol Neyman (1908-1948). Biografia polityczna. Poznań: WNHiS UKSW, 2012, s. 76, 78, 153-154, 208, 273.
  2. a b Jolanta Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 289. ISBN 978-83-7510-373-1.
  3. a b Jolanta Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 308. ISBN 978-83-7510-373-1.
  4. Jolanta Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 242. ISBN 978-83-7510-373-1.
  5. Kolejni bohaterowie – ofiary reżimów totalitarnych odzyskują tożsamość
  6. Leszek Żebrowski: Narodowe Siły Zbrojne. Dokumenty, struktury, personalia. Tom 3. Warszawa: Burchardt Editions, 1996, s. 103-107.
  7. M.P. z 2010 r. nr 23, poz. 216
  8. Anna Czuchra: Wojewoda wręczył odznaczenia państwowe. Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu, 2011-04-22. [dostęp 2013-05-26].