Legenda o ciosie w plecy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karykatura przedstawiająca Philippa Scheidemanna i Matthiasa Erzbergera wbijających nóż w plecy armii niemieckiej
Karykatura przedstawiająca Żyda zadającego cios w plecy walczącemu żołnierzowi niemieckiemu

Legenda o ciosie w plecy (niem. Dolchstoßlegende i) – teoria spiskowa rozpowszechniona w niemieckich kręgach narodowych po 1918, głosząca że winę za przegraną I wojnę światową ponoszą socjaliści (rząd Eberta), którzy podpisali rozejm w Compiègne kończący wojnę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niemal do końca wojny cesarz niemiecki Wilhelm II Hohenzollern i generalny kwatermistrz Armii Cesarstwa Niemieckiego Erich von Ludendorff wierzyli w zwycięstwo Niemiec[1]. Gdy w sierpniu 1918 Wielka Kwatera Główna armii niemieckiej zrozumiała, że zwycięstwo w wojnie było niemożliwe, zażądała od rządu Georga von Hertlinga wystąpienia z propozycją zawieszenia broni. Ta prośba spadła na Niemców oraz na niemiecką opinię publiczną jak grom z jasnego nieba i wywołała wstrząs. Do tej pory dowództwo utrzymywało, że dzięki poświęceniu narodu niemieckiego wygranie wojny wciąż było możliwe. Dowódcy systematycznie wprowadzali w błąd opinię publiczną o sytuacji na froncie, gdy tymczasem sytuacja była krytyczna[2]. Niemieckie społeczeństwo ponosiło wiele wyrzeczeń, ale władze cały czas utrzymywały, że sytuacja wojskowa i strategiczna była dużo lepsza niż w rzeczywistości, a zwycięstwo było na wyciągnięcie ręki[3]. Wielu niemieckich żołnierzy i cywilów żyło w przekonaniu, że chociaż w miarę trwania wojny ich życie było coraz cięższe, ich kraj był bliski zwycięstwa[4]. Wielu Niemców nie mogło pogodzić się z przegraną wojną i koniecznością kapitulacji, jeśli niemieckie wojska stacjonowały we Francji, Belgii, głęboko w Rosji i na Ukrainie[5]. W wojnie poległo około 2 mln Niemców, a okazało się, że ich ofiara była daremna. Dodatkowo powszechnie wierzono, że wojna została wywołana przez koalicję Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii, aby naruszyć niemiecką potęgę oraz narzucić cywilizowanemu i kulturalnemu narodowi prymitywny materializm aliantów[6].

Winą o zdradę Niemiec i spowodowanie klęski wojennej obarczano głównie demokratów i socjalistów. Oskarżenie to zostało wykorzystane przez propagandę nazistowską, która za domniemane działania sabotażowe w dziedzinie polityki i gospodarki oskarżało niemieckich Żydów i międzynarodowych Żydów. Celem ich działań miała być porażka Niemiec w I wojnie światowej. Według nazistów wydarzeniem, które bezpośrednio wiąże się z działaniem środowiska żydowskiego była prośba o zawieszenie broni ze strony sztabu Armii Cesarstwa Niemieckiego na początku października 1918, której bezpośrednia konsekwencją miało być podpisanie traktatu wersalskiego.

W Bawarii w kwietniu 1919, w trakcie rewolucji listopadowej, została na krótko utworzona socjalistyczna Bawarska Republika Rad. Ponieważ większość kierownictwa Bawarskiej Republiki Rad było pochodzenia żydowskiego, spowodowało to wywołanie w narodzie niemieckim skojarzenia, że bolszewizm i judaizm były zasadniczo tym samym[7].

W Niemczech w latach 1918–1945 polityków prowadzących w 1918 negocjacje w sprawie kapitulacji i w efekcie obarczonych odpowiedzialnością za traktat zwano listopadowymi zbrodniarzami[8].

Przypisy

  1. Erik Durschmied Schyłek wielkich dynastii, wyd. 2003, s. 173-181
  2. J. H. J. Andriessen: I wojna światowa w fotografiach, wyd. 2011, s. 522–551.
  3. Adrian Weale: SS Historia pisana na nowo, wyd. polskie 2012, s. 23.
  4. Adrian Weale: SS Historia pisana na nowo, wyd. polskie 2012, s. 17.
  5. Polityka: Pomocnik historyczny, wydanie specjalne 5/2013 Trzecia Rzesza 1933-1945, s. 12.
  6. Richard Overy: Trzecia Rzesza. Historia imperium, wyd. polskie 2012, s. 13.
  7. Laurence Rees, serial dokumentalny The Nazis: A Warning from History, odc. 1. Helped into Power
  8. Chris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XX wieku. 1900–2004, wyd. polskie 2004, s. 404.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]