Lelek egipski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lelek egipski
Caprimulgus aegyptius[1]
Lichtenstein, 1823
Lelek egipski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd lelkowe
Rodzina lelkowate
Rodzaj Caprimulgus
Gatunek lelek egipski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Lelek egipski (Caprimulgus aegyptius) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny lelkowatych. Wędrowny; zasiedla północną Afrykę (po Sahel, gdzie zimuje), Bliski Wschód i Azję po Kazachstan. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek opisał po raz pierwszy Martin Lichtenstein w roku 1823 pod obecnie używaną nazwą Caprimulgus aegyptius. Holotyp pochodził z górnego Egiptu. Populacja ze wschodu Syrii bywa wydzielana do podgatunku arenicolor, jednakże ich wymiary nie mają większego znaczenia gdyż wymiary osobników tego gatunku wzrastają im dalej na wschód[3]. Wyróżnia się dwa podgatunki[3][4].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

Wyróżnia się następujące podgatunki[4]:

Środowisko życia stanowią pustynie, choć odnotowywano pojawienie się gatunku na sawannie czy obszarach trawiastych[5].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 25-26[6] cm, rozpiętość skrzydeł 63 cm[5]. Skrzydła mierzą 196-207 mm, ogon około 129 mm, skok 20 mm[6]. Masa ciała to około 77 g[7]. Upierzenie dobrze maskujące. W większości piaskowe, pokryte brązowymi lub czarnymi plamkami i paskami. Spód ciała jaśniejszy. U samców na lotkach występują białe plamy. Osobniki młodociane pokrywa równie wzorzysty puch[5].

Behawior[edytuj]

Okres aktywności przypada na zmierzch, kiedy to lelek egipski żeruje. Pożywienie stanowią w większości chrząszcze i ćmy, ale także muchówki, świerszczowate oraz uskrzydlone mrówki. Zdobycz łapie w locie, który ułatwiają mu długie skrzydła. Informacje jakoby ptak ten miał używać echolokacji do zdobywania pożywienia nie zostały potwierdzone i prawdopodobnie posługuje się wzrokiem, gdyż w środku nocy żerowanie ustaje[5].

Lęgi[edytuj]

Biologia lęgów Caprimulgus aegyptius jest słabo poznana. Prawdopodobnie okres lęgowy przypada na sezonowy wzrost liczebności owadów. Nie buduje gniazda, jaja w liczbie 1-2 są składane bezpośrednio na piasku. Nie różnią się zbytnio od jaj lelka zwyczajnego (C. europaeus); są szarobiałe, pokryte żółtobrązowymi i szarolawendowymi plamkami. Okazy z Muzeum Brytyjskiego mają wymiary około 3x2 i 2,9x2 cm[8]. W dzień obserwuje się przedstawicieli gatunku spokojnie wysiadujących jaja, jednak dane dotyczące długości inkubacji i podziału ról nie są znane; młode są karmione zwróconymi owadami[5].

Status zagrożenia[edytuj]

Przez IUCN lelek egipski klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Przez BirdLife International włączany jest do tzw. „trigger species” (gatunki, na podstawie których obecności wyznacza się Important Bird Area). Z obszarów chronionych zasiedla Rezerwat jeziora Burullus, Rezerwat jeziora Karun (Egipt), Park Narodowy Belezma (Algieria), Rezerwat przyrody Tigrovaya Balka i Rezerwat przyrody Zarafshan (Uzbekistan)[9].

Przypisy

  1. Caprimulgus aegyptius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Caprimulgus aegyptius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 5: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions, 1999, s. 361. ISBN 8487334253.
  4. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Family Caprimulgidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-29].
  5. a b c d e Egyptian nightjar fact file. ARKive. [dostęp 31 stycznia 2014].
  6. a b Ernst Hartert: Podargidae, Caprimulgidae und Macropterygidae. 1897, s. 48. (niem.)
  7. John B. Dunning: CRC Handbook of Avian Body Masses. Wyd. 2. CRC Press, 2007, s. 181. ISBN 9781420064452.
  8. Eugene W. Oates & kpt. Savile G. Reid: Catalogue of the collection of birds' eggs in the British Museum. T. 3. 1903, s. 66.
  9. Egyptian Nightjar Caprimulgus aegyptius. BirdLife International. [dostęp 28 stycznia 2014].