Lemur katta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lemur katta
Lemur catta[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd lemurowe
Rodzina lemurowate
Rodzaj lemur
Gatunek lemur katta
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Lemur katta[3] (Lemur catta) – gatunek ssaka z rodziny lemurowatych (Lemuridae), jedyny przedstawiciel rodzaju Lemur.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj[4] i gatunek[5] po raz pierwszy opisał Karol Linneusz w 1758 roku w jego dziele Systema Naturae. Jako miejsce typowe autor wskazał Madagaskar (łac. Habitat in Madagascar)[5].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: łac. lemures, lemurum (tylko w liczbie mnogiej) – duchy, widma[6].
Epitet gatunkowy: nazwa gatunkowa odnosi się do „kociego” wyglądu lemura katta[7]

Cechy[edytuj | edytuj kod]

  • długi ogon (ponad 40 cm) z 13-15 białymi i czarnymi obrączkami.
  • długość ciała bez ogona 35-50 cm
  • masa ciała 2,5-5 kg
  • ubarwienie popielate
  • sierść gęsta i wełnista

Występowanie i pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żyje w południowo-zachodniej części Madagaskaru[8], na otwartych, suchych i skalnych, rzadko na zalesionych terenach (tryb życia naziemny) tworząc grupy złożone z 5-20 osobników. Chroni się w jaskiniach. Owocożerny, zjada również liście i nasiona, a jedynie okazjonalnie owady.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Lemury katta stosunkowo dużo czasu spędzają na ziemi, nie oddalając się jednak zbytnio od swoich drzew, gotowe do natychmiastowego powrotu w przypadku najmniejszego zaniepokojenia. Aktywne wyłącznie w ciągu dnia.

Po 4,5-miesięcznej ciąży samica rodzi 1–2, rzadziej 3 młode, które wczepiają się w futro na brzuchu matki i wiszą tam, nie krępując swobody jej ruchów, do ukończenia 2 tygodnia życia. Po tym okresie przechodzą na grzbiet rodzicielki i zostają tam do momentu osiągnięcia sprawności pozwalającej im poruszać się wraz z grupą. 30 do 50% młodych ginie przed osiągnięciem pierwszego roku życia. W niewoli odnotowano lemura katta żyjącego 25 lat. Zarówno samce jak i samice posiadają gruczoły nadgarstkowe wielkości około 1cm znajdujące się na wewnętrznej powierzchni przedramienia prawie 25 cm powyżej stawu nadgarstkowego. To cecha wspólna dla rodzajów Lemur i Hapalemur. Obie płcie posiadają również gruczoły w okolicy odbytu. Samce dodatkowo, gruczoły ramienne na górnej części klatki piersiowej. Służą one do znakowania terytorium i ustalania hierarchii. Znane są również walki z wykorzystaniem ogonów przesączonych zapachem z gruczołów nadgarstkowych oraz ramiennych, podczas których rywal eksponuje swój ogon machając nim w kierunku przeciwnika[9].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten, jak wszystkie Lemuridae spp., jest objęty konwencją CITES (załącznik I)[10]. Występuje na kilku obszarach chronionych, każdy z nich oferuje różny poziomy ochrony, w rezerwacie Mahafaly podjęto działania na rzecz ochrony in situ. W działania protekcyjne zaangażowani są mieszkańcy (również dzieci w wieku szkolnym). Ochrona podejmowana jest również w strefach peryferyjnych rezerwatu ze względu na duży wpływ na ekoturystykę oraz inne korzyści dla miejscowej ludności[11].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Lemury katta zostały wypromowane przez cykl filmów animowanych Madagaskar oraz telewizyjne seriale animowane Pingwiny z Madagaskaru i Niech żyje król Julian, w których przedstawicielem tego gatunku jest Król Julian XIII.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lemur catta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. M. LaFleur, L. Gould, Lemur catta, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2015-4 [dostęp 2016-06-07] (ang.).
  3. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 30. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol.)
  4. Linnaeus 1758 ↓, s. 29.
  5. a b Linnaeus 1758 ↓, s. 30.
  6. Palmer 1904 ↓, s. 368.
  7. Palmer 1904 ↓, s. 165.
  8. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Lemur catta. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 30 stycznia 2010]
  9. ">Dapporto L. The asymmetric scent: ringailed lemurs (Lemur catta) have distinct chemical signatures in left and right brachial glands. Naturwissenschaften, 2008, s. 987-991.
  10. CITES: Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, Appendices I, II and III (ang.). 2008. [dostęp 27 grudnia 2008]. Załączniki I, II i III w formacie pdf (pl)
  11. Lemur catta, Cawthon Lang, K.A. "Primate Factsheets: Ring-tailed lemur (Lemur catta) Conservation". Wisconsin Primate Research Center (WPRC). dostęp 2014-05-04.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • R. Anderson, Lemur catta, (On-line), Animal Diversity Web, 1999 [dostęp 2008-12-27] (ang.).
  • Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  • C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 1-824. (łac.)
  • T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 1–984, seria: North American Fauna. (ang.)