Leon Formanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leon Marian Formanowicz
Data i miejsce urodzenia 26 marca 1878
Szubin
Data i miejsce śmierci 4 maja 1942
Hartheim koło Linzu
Administrator i proboszcz parafii w Modliszewku
Okres sprawowania 1906-1927
Kanonik Katedry Metropolitalnej w Gnieźnie
Okres sprawowania od 18.02.1927
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 2 lutego 1902

Leon Marian Formanowicz (ur. 26 marca 1878 w Szubinie, zm. 4 maja 1942 w Hartheim koło Linzu) – polski duchowny rzymskokatolicki, naukowiec-bibliofil, kolekcjoner ekslibrisów, kanonik gnieźnieński.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Franciszka Ksawerego Formanowicza i Franciszki z domu Drzewieckiej. Naukę w szkołach powszechnych pobierał w Szubinie, następnie w gimnazjum w Nakle oraz w 1899 ukończył gimnazjum klasyczne w Chełmnie, tam też wstąpił do tajnej organizacji samokształceniowej Towarzystwa Tomasza Zana[1]. Studiował następnie w seminariach duchownych w Poznaniu i Gnieźnie; w Gnieźnie 2 lutego 1902 otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował jako wikariusz w farze gnieźnieńskiej, w 1906 objął parafię w Modliszewku. W trudnych dla Polaków czasach starał się rozwijać działalność społeczną i narodową, należał m.in. do organizacji pomorskich filomatów. Był więziony w 1906 w Gnieźnie przez władze pruskie za poparcie polskiego strajku szkolnego, skazano go także na karę grzywny. Szczegóły dotyczące procesu ks. Formanowicza podaje ówczesna prasa[2]. Kolekcjoner, bibliofil, prowadził studia historyczne i bibliotekarskie pod kierunkiem kanonika gnieźnieńskiego i bibliotekarza kapituły, ks. prof. Tadeusza Trzcińskiego.

W 1928 zakończył pracę w parafii w Modliszewku i został mianowany kanonikiem katedralnym gnieźnieńskim. Objął jednocześnie obowiązki archiwariusza i bibliotekarza kapitulnego. Uporządkował zasoby Biblioteki Kapitulnej oraz przeprowadził inwentaryzację w archiwum gnieźnieńskim. 3 kwietnia 1929 przewiózł do Biblioteki Kapitulnej wszystkie zbiory biblioteki dekanalnej w Wągrowcu. Był autorem opracowania naukowego Biblioteka Kapitulna w Gnieźnie (1929), wydanego z okazji II Zjazdu Bibliotekarzy Polskich. Ogłosił także m.in. Katalog druków polskich XVI wieku biblioteki kapitulnej w Gnieźnie (1930) oraz Katalog inkunabułów biblioteki w Gnieźnie (1939, ukazał się jedynie pierwszy zeszyt).

26 lipca 1940 został aresztowany przez gestapo. Był więziony w niemieckich obozach koncentracyjnych w Oranienburgu, a od grudnia 1940 w Dachau. Zginął w komorze gazowej 4 maja 1942 w Hartheim koło Linzu[3][4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa poświęcona ks. Leonowi Formanowiczowi

Jego imię i nazwisko zostało umieszczone na tablicy poświęconej pomordowanym księżom Archidiecezji Gnieźnieńskiej, znajdującej się na ścianie Katedry. W dniu 16 czerwca 2007 roku Szkoła Podstawowa w Modliszewku otrzymała imię ks. kanonika Leona Formanowicza. Z tej okazji na ścianie Szkoły została wmurowana tablica poświęcona byłemu proboszczowi parafii w Modliszewku[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Paluszkiewicz, J. Szews, Słownik biograficzny członków tajnych towarzystw gimnazjalnych w Wielkim Księstwie Poznańskim 1850-1918, Poznań 2000, str. 66.
  2. "Praca": tygodnik polityczny i literacki, illustrowany, 1907.02.17 R.11 nr 7, s. 211 (pol.). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2013-06-25].
  3. Słownik biograficzny archiwistów polskich: 1918-1984, red. nauk. M. Bielińska, I. Janosz-Biskupowa, Warszawa-Łódź 1988, s. 55.
  4. Lista ujawnionych osób zamordowanych w Hartheim, [w:] Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2014-05-07].
  5. Ks. Leon Formanowicz patronem szkoły, [w:] "Opoka" Serwis informacyjny. [dostęp 2014-12-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]