Leon Weintraub

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leon Weintraub
Ilustracja
Leon Weintraub dokumentuje obchody 75. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 2019 fot. M Z Wojalski
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1926
Łódź
Zawód, zajęcie lekarz

Leon Weintraub (ur. 1 stycznia 1926 w Łodzi) – polski lekarz, mieszka w Szwecji, ocalały z Holokaustu, działacz społeczności żydowskiej.

Leon Weintraub i Marian Turski na cmentarzu żydowskim podczas 75 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 2019 autor zdjęcia M Z Wojalski
Jehuda Widawski Leon Weintraub Marian Turski na obchodach 75 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto na Stacji Radegast w Łodzi 2019 autor zdjęcia M Z Wojalski
Leon Weintraub na cmentarzu żydowskim 29 8 2019 podczas uroczystości 75 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto w Łodzi autor zdjęcia M Z Wojalski
Josef Buchmann z żoną Bareket, siedzi Leon Weintraub 2015 Rocznica likwidacji Litzmannstadt Getto w Łodzi fot M Z Wojalski
Leon Weintraub 29 sierpnia 2013 na Stacji Radegast fot M Z Wojalski w Łodzi podczas obchodów rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto
Leon Weintraub 29 sierpnia 2013 w Łodzi w rozmowie z Prezydent m. Łodzi Hanną Zdanowską na cmentarzu żydowskim w Łodzi w 69. rocznicę likwidacji Litzmannstadt Getto fot M Z Wojalski 07604
Leon Weintraub Ocalały z Holocaustu przemawia na Stacji Radegast w Łodzi 29 sierpnia 2017 w Łodzi podczas obchodów 73. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto autor zdjęcia M Z Wojalski
Leon Weintraub (pierwszy z prawej) Moshe Bleiweiss Marian Turski na obchodach 72 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 29 sierpnia 2016 w Łodzi fot Mirosław Zbigniew Wojalski
Leon Weintraub (w centrum) 28 sierpnia 2015 w Łodzi podczas obchodów rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto fot M Z Wojalski
Leon Weintrieb (na I planie) i Jehuda Widawski na cmentarzu żydowskim podczas obchodów 75 rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 29 sierpnia 2019 w Łodzi fot M Z Wojalski

Przed wojną[edytuj | edytuj kod]

Leon Weintraub urodził się w 1 stycznia 1926 r. w Łodzi, w domu przy ulicy Solnej 12 w rodzinie Szula-Szlomy oraz Natalii (Nachy) z d. Bairach. Ojciec zmarł w 1927 r. Aby utrzymać liczną rodzinę (syn i cztery córki) matka otworzyła małą pralnię przy ulicy Kamiennej 2 w Łodzi. Do wybuchu wojny ukończył 6 klas szkoły powszechnej[1].

W czasie II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

W marcu 1940 r. rodzinę Weintrauba zmuszono do przeniesienia się do łódzkiego getta[2]. Tam ukończył jeszcze jedną klasę szkoły powszechnej. Pracował w warsztacie galwanizerskim, później w blacharskim, a następnie jako elektryk.

Podczas likwidacji Litzmannstadt Getto rodzina Weintraubów została 18 sierpnia 1944 r. wywieziona ze Stacji Radegast do niemieckiego, hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, tam został oddzielony od reszty rodziny. Po kilku tygodniach udało mu się wydostać z obozu Auschwitz-Birkenau - niezauważony przez strażników, dołączył do transportu więźniów do obozu Wüstegiersdorf w Głuszycy do budowanego w Górach Sowich kompleksu Riese[3] i trafił do obozu w Dörnhau (podobóz Groß-Rosen) (Kolce), gdzie został przydzielony do pracy w organizacji Todt. Tam pracował jako elektryk przy budowie linii napowietrznych wysokich napięć.

W Dörnhau przebywał do końca lutego 1945 r., stąd został deportowany do kolejnych obozów pracy, szedł m. in. w marszu śmierci, wycieńczony dotarł do obozu Flossenbürg[4].

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

23 kwietnia 1945 r. oswobodzony przez wojska francuskie, chory i osłabiony, ważył 35 kg, z podejrzeniem tyfusu, przebywał kilka tygodni na rekonwalescencji w szpitalu w Donaueschingen, później we francuskim wojskowym sanatorium na półwyspie Reichenau.

Jesienią 1946 r. rozpoczął studia na wydziale medycznym uniwersytetu w Getyndze. W 1947 r. ożenił się z Katią Ketitehuff z Berlina - późniejszą tłumaczką literatury polskiej na język niemiecki (m. in. prozy Janusza Korczaka i Czesława Miłosza)[5].

W listopadzie 1950 r. przyjechał do Polski, tu skończył studia medyczne o specjalizacji ginekologiczno-położniczej i zaczął praktykę zawodową w Warszawie. W 1966 r. obronił tytuł naukowy doktora i został mianowany ordynatorem oddziału położniczo-ginekologicznego szpitala w Otwocku. Restrukturyzował placówkę, wprowadził działalność naukową, wysoko ocenianą przez władze.

W 1969 r., na fali antysemickich nastrojów marca 1968 został niesprawiedliwie oskarżony o przekraczanie swoich uprawnień oraz niegospodarność. Stracił posadę ordynatora i możliwość pracy naukowej w PRL.

W 1969 r. wyemigrował do Szwecji, gdzie ożenił się ponownie i mieszka do dzisiaj[6].

Kontakty z Polską[edytuj | edytuj kod]

W 1991 r. przywrócono mu obywatelstwo polskie i wtedy zaczęły się pierwsze jego przyjazdy do Polski. W 2000 r. wziął udział w Światowym Spotkaniu Łodzian w Łodzi.

W 2008 r. z jego inicjatywy uporządkowano kirkut oraz upamiętniono społeczność żydowską miejscowości Dobra koło Turku – rodzinnej miejscowości matki, miejscu urodzenia dziadka oraz pradziadka[7].

Od lat opowiada o Holokauście w Szwecji, Niemczech i Polsce m.in. 21 czerwca 2017 r. spotkał się z uczniami I Liceum Ogólnokształcącego w Turku. Spotkanie było częścią projektu „Życiorysy lokalne. Piszemy biografie bohaterów lokalnych z Turku i powiatu tureckiego” realizowanego przez uczniów turkowskiego ogólniaka. To spotkanie było szczególne – z dr. Leonem Weintraubem – Żydem ocalałym z Holocaustu, szczególnie zaangażowanym w propagowanie idei równości i tolerancji.

Na stałe mieszka w Sztokholmie, ale odwiedza Polskę. Mówi o sobie, że jest prawdziwym "Lodzermenschem". Jak to rozumie? - To poczucie wspólnoty. Dbanie o miasto. Mam do niego ogromny sentyment. Czuje się z nim silnie związany - odpowiada.

- W moim słowniku nie istnieje słowo "zemsta". Nie mówię o wybaczeniu, to zbyt trudne. Ale jestem za pojednaniem. Szkoda, że mojej opowieści nie słyszy dziś faszyzująca młodzież[8].

Ma własne Drzewko Ocalałych (308) znajdujące się w Parku Ocalałych Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi, za kopcem Jana Karskiego, (śliwa wiśniowa w rzędzie XIXa).

Jego biogram znajduje się od 2014 r. w angielskiej i niemieckiej wikipedii.

Uczestniczył wielokrotnie w obchodach likwidacji Litzmannstadt Getto odbywających się 29 sierpnia każdego roku od 2004 r. na cmentarzu żydowskim, Stacji Radegast i w Parku Ocalałych.[1] [2]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczony Igłą Zasługi Gminy Żydowskiej w Sztokholmie i Niemieckim Krzyżem Zasługi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Obrazy mojej młodości — Radio Łódź, www.radiolodz.pl [dostęp 2019-09-19] (pol.).
  2. Niemcy hitlerowskie wywołały 1 września 1939 r. II wojnę światową, zaanektowały ziemie polskie, w tym 9 września 1939 zajęły Łódź (11 kwietnia 1940 nazwa miasta została zmieniona na Litzmannstadt). 8 lutego 1940 r. Niemcy utworzyli w Łodzi getto dla Żydów – pierwsze na ziemiach polskich włączonych do Rzeszy, pierwsze w pełni odizolowane (30 kwietnia 1940 r.) od reszty miasta getto na obszarze okupowanej Polski Litzmannstadt Ghetto, największe, po warszawskim i jedyne, które przetrwało prawie do końca okupacji niemieckiej na ziemiach Polski (zlikwidowane w sierpniu 1944). Getto było wielkim obozem pracy dla Niemców, pracowali dorośli a nawet kilkunastoletnie dzieci
  3. Project Riese, www.riese.krzyzowa.org.pl [dostęp 2019-09-19].
  4. Takie postaci jak Leon Weintraub warto poznać bliżej. Dlatego zachęcamy was do wzięcia udziału w spotkaniu Ewy Tyszko z Leonem już w najbliższy czwartek o 18 w Kawa Na. Wcześn..., m.facebook.com [dostęp 2019-09-19].
  5. Obrazy mojej młodości — Radio Łódź, www.radiolodz.pl [dostęp 2019-09-19] (pol.).
  6. Źródło: Visual History Archive der USC Shoah Foundation, Interview-Code: 26999 (Zmiany: Leon Weintraub 24.05.2009)
  7. Przemówienie dr. med. Leona Weintrauba, syna Nachy Bajrach z Dobrej, wygłoszone podczas uroczystości otwarcia Miejsca Pamięci na terenie odrestaurowanego żydowskiego cmentarza..., www.kirkuty.xip.pl [dostęp 2019-09-19].
  8. Estera Flieger 28 sierpnia 2016 | 10:40 http://lodz.wyborcza.pl/lodz/1,35136,20609537,leon-weintraub-w-centrum-dialogu-ocalaly-z-lodzkiego-getta.html?disableRedirects=true

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]