Leonard Sosnowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Leonarda Sosnowskiego na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Leonard Sosnowski (19 lutego 1911 w Twerze, zm. 9 listopada 1986 w Warszawie) – polski fizyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, od 1960 członek korespondent, od 1969 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk i jej wiceprezes w latach 1981–1983[1], w latach 1954–1966 dyrektor Instytutu Fizyki PAN.

Od roku 1919 zamieszkał w Warszawie. Po ukończeniu gimnazjum im. Czackiego 1928 rozpoczął studia fizyki na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1932 został asystentem prof. Stefana Pieńkowskiego, 1933 ukończył studia. 1936–1938 dzięki stypendium Funduszu Kultury Narodowej pracował w dziedzinie fizyki jądrowej w Laboratorium Cavendisha w Cambridge.

Wybuch II wojny światowej uniemożliwił planowane na jesień 1939 uzyskanie doktoratu, który obronił 1944 na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Doktorat został zatwierdzony przez władze Uniwersytetu w roku 1947. W okresie wojny uczestniczył w tajnym nauczaniu na poziomie uniwersyteckim. Uczestniczył w powstaniu warszawskim w oddziale im. Kilińskiego.

Po powstaniu znalazł się w obozie jenieckim w Niemczech, po wyzwoleniu przebywał do 1947 w Wielkiej Brytanii, gdzie pracował w laboratorium Admiralicji. W tym okresie zainteresował się fizyką półprzewodników.

Po powrocie do kraju 1947 rozpoczął pracę w Zakładzie Fizyki UW przy ul. Hożej 69. W Katedrze Radiologii i Elektroniki (KRiE) kontynuował prace rozpoczęte w Wielkiej Brytanii.

W roku 1953 powstał przy ul. Hożej 69 Instytut Fizyki PAN kierowany początkowo przez prof. Stefana Pieńkowskiego. Po śmierci prof. Pieńkowskiego prof. Sosnowski został najpierw p.o. dyrektora, a następnie dyrektorem Instytutu. Zajął się fizyką półprzewodników. Od 1954 roku należał do PZPR[2].

Katedra Radiologii i Elektroniki została przekształcona w Katedrę Fizyki Ciała Stałego. W latach 1966–1972 prof. Sosnowski był dziekanem Wydziału Fizyki UW. Na tym stanowisku starał się chronić pracowników przed skutkami wydarzeń marca 1968.

W roku 1972 prof. Sosnowski był gospodarzem konferencji poświęconej fizyce półprzewodników pod patronatem Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej (IUPAP). W latach 19781981 prof. Sosnowski pełnił funkcję prezesa IUPAP.

Na XXXV. Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku prof. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW) przedstawił referat nt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” – krótką charakterystykę fizyki w Polsce XX w. Zaprezentował wskaźniki bibliometryczne, liczby dotyczące stopni i tytułów naukowych oraz liczby studentów fizyki. W podsumowaniu ocenił wkład Polaków do światowej fizyki XX w., wyodrębniając przede wszystkim – poza Marią Skłodowską-Curie (która w światowych zestawieniach jest wymieniana jako obywatelka francuska) – czterech fizyków, którzy dokonali odkryć na miarę Nagrody Nobla: Mariana Smoluchowskiego, Mariana Danysza, Jerzego Pniewskiego i Karola Olszewskiego. Wśród osiemnastu mniej zasłużonych, którzy jednak wnieśli bardzo poważny wkład do rozwoju fizyki i w pewnym okresie należeli do liderów światowej fizyki (których nazwiska są wymieniane w syntetycznych obcojęzycznych historycznych opracowaniach) znalazł się Leonard Sosnowski[a][3].

Odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1954)[4], Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I klasy[2]

Uwagi

Przypisy

  1. Członkowie PAN: Skorowidz
  2. a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 901. ISBN 8322320736.
  3. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW): Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro (pol.). labfiz.uwb.edu.pl. [dostęp 2012-08-31].
  4. 16 lipca 1954 „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki” M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1566

Bibliografia[edytuj]

  • M. Grynberg, Leonard Sosnowski: twórca warszawskiej szkoły fizyki półprzewodników, Postępy Fizyki t. 53, zesz. 6 (2002).
  • J. Langer, J. Baranowski, Leonard Sosnowski (1911-1986), Postępy Fizyki t. 38, 187 (1987).