Wesz łososiowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lepeophtheirus salmonis)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lepeophtheirus salmonis
(Krøyer, 1837)
Od góry: 1. Dorosła samica ze sznurem jaj. 2. Dorosła samica bez sznura jaj. 3. Osobnik niedojrzały.
Od góry: 1. Dorosła samica ze sznurem jaj. 2. Dorosła samica bez sznura jaj. 3. Osobnik niedojrzały.
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo tkankowce właściwe
Typ stawonogi
Gromada Maxillopoda
Podgromada widłonogi
Rząd Siphonostomatoida
Rodzina Caligidae
Rodzaj Lepeophtheirus
Gatunek Lepeophtheirus salmonis

Lepeophtheirus salmonis (wesz łososiowa; ang. Salmon louse) – pasożytniczy gatunek widłonogów, owadów z rodziny Caligidae. Takson po raz pierwszy został opisany przez Henrika Nikolaia Krøyera w 1837 roku.

Widłonogi są to skorupiaki przeważnie drobne. Cechuje je różnorodność morfologiczna. Narządy zewnętrzne są przystosowane do pasożytnictwa. Ciało form wodnych jest wyraźnie zróżnicowane na jednolitą głowę i segmentowane tagmy: tułów oraz odwłok[1].

Wesz łososiowa żeruje na niektórych rodzajach ryb łososiowatych.

Historia[edytuj]

Wesz łososiowa była znana ludzkości od stuleci. W 1753 biskup i naturalista Erik Pontoppidan uznał ją za dar Boga dla człowieka, bowiem jego zdaniem to dzięki niej łososie miały wędrować z mórz w górę rzek, gdzie łatwiej je było złowić[2]. Jako pierwszy opisał te pasożyty duński badacz fauny morskiej Henrik Nikolai Krøyer[3].

Mimo wczesnego odkrycia, wesz łososiowa pozostawała praktycznie niezbadana aż do lat 70. XX wieku, gdy zaobserwowano jej znaczenie dla przemysłowej hodowli łososia i innych ryb łososiowatych[2]. Początkowo zaobserwowano jej występowanie jako patogenu u łososi szlachetnych hodowanych w klatkach, pod koniec lat 80. zaobserwowano je także u dzikich troci brązowych, które pod ich wpływem przedwcześnie powracały na tarło[2]. Wtedy też zaczęto wiązać występowanie tych widłonogów z notowanymi już w XIX wieku fluktuacjami w liczebności dziko żyjących łososi[2].

Opis (z wyróżnieniem cech grupy i gatunku)[edytuj]

Stawonogi to najliczniejsze i najbardziej zróżnicowany typ bezkręgowców, który opanował prawie wszystkie środowiska. Posiadają członowane i połączone stawowo odnóża, które w zależności od warunków środowiska oraz trybu życia mogą spełniać odmienne funkcje. Mogą one służyć do kroczenia, grzebania, skakania, chwytania i czepiania. Ich ciało pokryte jest twardym chitynowym pancerzem [4].

Spełnia on zadanie szkieletu zewnętrznego, który chroni ciało przed działaniem czynników mechanicznych, przed wysychaniem, a także stanowi przyczep dla mięśni[4]. Podzielone jest na segmenty, które są zróżnicowane. Budowa taka nosi nazwę metamerii heteronomicznej. Oskórek tworzy pancerz, który jest okresowo przez zwierzę zmieniany, najczęściej w czasie wzrostu, a proces taki, regulowany hormonalnie, zwie się linieniem [5].

Występowanie[edytuj]

Widłonogi zasiedlają wody słodkie i morza[1]. Są także przydenne i pelagiczne. Występują ponadto w wilgotnym mchu, pod korą dolnych części pni drzew tropikalnych i w wilgotnym piasku plaż morskich. Wiele widłonogów słodkowodnych zagrzebuje się w mule, wchodzi w stan anabiozy i może przetrwać niekorzystne warunki[6].

Ekologia[edytuj]

Zamieszkują wody słodkie i morskie na całym świecie. Występują w różnych środowiskach i siedliskach wodnych. Między innymi są to wody podziemne, drobne zbiorniki, stawy, jeziora, cieki, zalewy morskie, w litoralu i pelagialu mórz i oceanów. Można je również spotkać w fitotelmach. Są to "mikroakwaria roślinne", które są wypełnione wodą w zagłębieniach w ciele roślin lądowych. Stanowią one ważny składnik pokarmu dla wielu organizmów planktonożernych. Istnieją również liczne pasożyty, osiedlające się na rozmaitych organizmach wodnych, przede wszystkim na rybach[1].

Jako pasożyty wszy łososiowe żerują wyłącznie na rybach z rodzajów Salmo, Salvelinus i Onchorhynchus[2].

Osobniki męski i żeński

Znaczenie dla gospodarki[edytuj]

Widłonogi stanowią ważny gospodarczo składnik planktonu morskiego i słodkowodnego[5].

Aktualne kierunki badań naukowych[edytuj]

Od kilku lat zaobserwowano zmniejszenie populacji dzikich łososi. Podejrzaną okazała się pchła rybia, czyli Lepeophtheirus salmonis. Według Martin Krkosek z Uniwersytetu Alberty, śmiertelność narybku z tego powodu u dzikich łososi może sięgać powyżej 80-95%. Dla całej populacji jest to bardzo poważne zagrożenie. Główną przyczyną inwazji są hodowlane fermy ryb łososiowatych. Dla dzikich populacji potwierdziły to badania na podstawie populacji łososia z Achipelagu Broughton w Kolumbii Brytyjskiej[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c BłaszakB. C. BłaszakB., NawrotN. M. NawrotN., GrzywackaG. M. GrzywackaG., RaczkowskaR. D. RaczkowskaR. i inni, Zoologia, Stawonogi, Szczękoczułkopodobne, skorupiaki 2 (1): 284-285., 2011.
  2. a b c d e Peter AndreasP. A. Heuch Peter AndreasP. A., Effects of salmon lice on Atlantic salmon, [w:] KlausK. Rohde (red.), Marine Parasitology, wyd. elektroniczne, Collingwood & Oxon: CABI & Csiro Publishing, 13 września 2005, ISBN 9780643099272 (ang.).
  3. Henrik NikolaiH. N. Krøyer Henrik NikolaiH. N., Bidrag til kundskab om snyltekrebsene, Thieles Bogtrykkeri, 1863, s. 137-139 [dostęp 2016-03-23] (duń.).
  4. a b Pyłka - GutowskaP. - G. E. Pyłka - GutowskaP. - G., Vademecum maturzysty, Biologia. Wydawnictwo "Oświata", Warszawa, Polska., 2002.
  5. a b Hempel-ZawitkowskaH. J. Hempel-ZawitkowskaH., GałkaG. B. GałkaG., KalińskaK. B. KalińskaK., KamionekK. M. KamionekK., Komosińska., PezowiczP. E. PezowiczP., PodsiadłoP. E. PodsiadłoP., SulgostowskaS. T. SulgostowskaS. i inni, Zoologia dla uczelni rolniczych. Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa, Polska., 2010.
  6. JuraJ. Cz. JuraJ., Podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy, Bezkręgowce 1 (1): 445-448., 2004.
  7. PawełP. Szablewski PawełP., Kopalnia wiedzy, 6 stycznia 2008.

Bibliografia[edytuj]