Lesiny Wielkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lesiny Wielkie
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Wielbark
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 12-160
Tablice rejestracyjne NSZ
SIMC 0490270
Położenie na mapie gminy Wielbark
Mapa lokalizacyjna gminy Wielbark
Lesiny Wielkie
Lesiny Wielkie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lesiny Wielkie
Lesiny Wielkie
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Lesiny Wielkie
Lesiny Wielkie
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu szczycieńskiego
Lesiny Wielkie
Lesiny Wielkie
Ziemia53°23′01″N 21°07′50″E/53,383611 21,130556

Lesiny Wielkie (dawniej Groß Leschienen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Wielbark. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś mazurska o zwartej zabudowie (ulicówka), z zachowanymi domami drewnianymi (przykład budownictwa regionalnego).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwa źródła etymologii powstania nazwy Lesiny Wielkie. Pierwsze źródło, to zapiski z kroniki parafialnej, które nazwę miejscowości wiążą z okolicznym zadrzewieniem, natomiast drugie, to niemieckojęzyczne opracowanie powiatu szczycieńskiego Max Meyhöfer "Die Landgemeinden des Kreises Ortelsburg", w której autor podaje, że nazwa Lesiny pochodzi od występującej tu wcześniej i dość licznie leszczyny[1]. O miejscowości wspomina się po raz pierwszy w spisach domenalnych z I połowy XVI wieku. Wieś powiększona w 1680 roku i lokowana w ramach osadnictwa szkatułowego, na 30 włókach chełmińskich. Powiększona w 1780 roku o nowizny Lasów Korpelskich (15 włók chełmińskich), w ten czas osiedliło się tam sporo ludności z Polski. W połowie dziewiętnastego wieku było tam 58 domów. W roku 1852 zbudowano kościół (pierwszy po reformacji w regionie, do którego parafii należało ok. 70 wiosek m.in.Szczytno i Wielbark), w stylu neogotyku angielskiego. Inicjatorem był ks. Walenty Tolsdorf, zwany później Apostołem Mazur. W 1855 powstała szkoła katolicka (drewniana), niedaleko ewangelicka (murowana). W 1902 roku zbudowano nową szkołę katolicką, która później działała jako szkoła podstawowa. W czasie pierwszej wojny światowej budynek szkoły ewangelickiej spłonął, dlatego zbudowano drugi, w którym działała także poczta (wcześniej znajdowała się w przybudówce w budynku nr 12) W 1939 było 25 domów i 408 mieszkańców.

Po drugiej wojnie światowej szkołę ewangelicką przekształcono w gminę a szkołę katolicką na podstawową(sześcioklasową). Prawdopodobnie wtedy powstała OSP naprzeciwko szkoły. Mieszkańców było ok. 300. W latach 50. XX wieku zelektryfikowano wieś. A latach 70. XX wieku przeniesiono szkołę podstawową do budynku po gminie. W dawnej szkolę wydzielono trzy- mieszkania dla nauczycieli i zrobiono klub wiejski. W wiosce działało kółko rolnicze. W 1998 zlikwidowano szkołę podstawową. Obecnie wieś zamieszkuje ok. 250 osób.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Lesiny Wielkie to ulicówka o zwartej zabudowie. Do zabytków zaliczamy kościół z 1852 roku z plebanią i trzema cmentarzami. Budynki po obu szkołach z czerwonej cegły oraz domy mieszkalne z drewna. Na terenie wsi znajduje się XIX-wieczny kościół rzymskokatolicki, kaplica oraz cmentarz wojskowy z 1914 roku.

  • Budynek szkoły katolickiej – wzniesiony w 1906 w pobliżu kościoła, w dużym stopniu przebudowany, z podcieniowym gankiem. Obecnie budynek mieszkalny.
  • Budynek dawnej szkoły ewangelickiej – później szkoła podstawowa.
  • Kościół Katolicki pw. Niepokalanego Poczęcia NPM, wybudowany w 1859 – budowla eklektyczna z elementami angielskiego neogotyku. Kościół założony na planie wydłużonego prostokąta, z wieżą od zachodniej strony oraz trójbocznym prezbiterium od wschodu. Wnętrze świątyni z wyposażeniem neogotyckim z końca XIX w., ołtarz główny i dwa ołtarze boczne, ambona (z intrawersowanymi symbolami czterech ewangelistów), chór, stacje drogi krzyżowej oraz ławki i konfesjonały.
  • Plebania z końca XIX w., murowana i otynkowana, z wieżyczkami wieńczącymi narożniki.
  • Grób ks. Józefa Temmsa – proboszcza parafii w Lesinach, zm. w 1882 r., z zabytkowym żeliwnym krzyżem, znajdujący się za prezbiterium.
  • Stary cmentarz parafialny (katolicki)
  • Cmentarz ewangelicki (za wsią) z kwatera z okresu pierwszej wojny światowej, z pochowanymi 5 żołnierzami armii niemieckiej i dwoma żołnierzami armii rosyjskiej.
  • Budownictwo drewniane, domy nr: 7, 10, 22, 26, 30, 31, 41.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Max Meyhöfer, Die Landgemeinden des Kreises Ortelsburg, 1967.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Max Meyhöfer: Die Landgemeinden des Kreises Ortelsburg. Holzner, 1967
  • Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza "Remix" s.c., 1998, 171 str., ​ISBN 83-87031-13-5