Leszek Engelking

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leszek Engelking
Leszek Engelking.jpg
Leszek Engelking (2004)
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1955
Bytom
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Autobus do hotelu Cytera, Haiku własne i cudze, Mistrzyni kaligrafii i inne wiersze, Dom piąty, I inne wiersze, Szczęście i inne prozy, Muzeum dzieciństwa, Komu kibicują umarli?

Leszek Engelking (ur. 2 lutego 1955 w Bytomiu) – polski filolog, literaturoznawca, poeta, nowelista; tłumacz literacki i krytyk literacki, w latach 1984–1995 redaktor miesięcznika „Literatura na Świecie”, członek Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich (1986), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989); laureat Nagrody „Literatury na Świecie” (1989) i Polskiego PEN Clubu (2010) za przekłady z języka angielskiego i języków słowiańskich[1].

Elementy biograficzne[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził na Górnym Śląsku (motywy bytomskie są w jego twórczości istotne, choć nie zawsze ich znalezienie jest rzeczą łatwą; Muzeum dzieciństwa to jednak tom w oczywisty sposób w dużej mierze poświęcony miastu lat dziecinnych). Szkołę podstawową ukończył w rodzinnym mieście. Studiował filologię polską (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Warszawskim, pracę magisterską obronił w 1979. Od 1984 do 1995 r. pracował jako redaktor w miesięczniku „Literatura na Świecie”. W latach 1997–1998 wykładał historię literatury czeskiej oraz historię filmu czeskiego i słowackiego na Uniwersytecie Warszawskim. W roku akademickim 1997–1998 prowadził gościnnie wykłady z historii dwudziestowiecznej literatury polskiej na Uniwersytecie Františka Palackiego w Ołomuńcu. W 1998 r. został doktorantem Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1998–2002 prowadził na tej uczelni zajęcia z teorii literatury oraz literatury porównawczej. Wygłaszał również pojedyncze wykłady na Uniwersytecie Iwana Franki we Lwowie (1998), uniwersytecie w Prešovie (Słowacja, 1999), Uniwersytecie Szczecińskim oraz Justus-Liebig-Universität w Giessen (Niemcy). W grudniu 2002 obronił dysertację doktorską pt. Codzienność i mit. Poetyka, programy i historia „Grupy 42” w kontekście dwudziestowiecznej awangardy i postawangardy (promotor: prof. dr hab. Grzegorz Gazda, recenzenci: prof. dr hab. Jacek Baluch, dr hab. Józef Zarek prof. UŚ, prof. Jiří Holý DrSc). W 2003 r. wykładał historię literatury światowej na Uniwersytecie Łódzkim oraz prowadził zajęcia z nauki przekładu artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim (Podyplomowe Studium Tłumaczenia, ponownie prowadził je tu w 2005 r.) oraz na Uniwersytecie Warszawskim (iberystyka, ponownie 2004). Od 2003 r. jest adiunktem w katedrze Teorii Literatury na Uniwersytecie Łódzkim. W listopadzie 2013 uzyskał stopień doktora habilitowanego. Od kilku lat jest edytorem nowego wyboru pism Vladimira Nabokova w warszawskim wydawnictwie „Muza SA”.

Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Polskiego PEN Clubu, Societé Européenne de Culture oraz Stowarzyszenia Literackiego „Scriptus”, jak również Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego.

Od 1970 r. mieszka w Brwinowie pod Warszawą. Jego żona, Maja Chadryś-Engelking, jest animatorem kultury, instruktorem teatralnym i literackim, teatrologiem, kuratorem wystaw literackich (m.in. o Władysławie Broniewskim), pracowała w Wojewódzkim Ośrodku Kultury w Częstochowie oraz w warszawskim „Centrum Łowicka”. Jego synem jest pisarz Wojciech Engelking.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Leszek Engelking odbiera Nagrodę „Literatury na Świecie” za tom przekładów z literatury czeskiej pt. Maść przeciw poezji oraz wybór utworów poetyckich Ivana Wernischa Pchli teatrzykWarszawa, 25 czerwca 2009 r.

W czasie studiów otrzymał nagrodę specjalną Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk (nagroda imienia Wacława Borowego, 1978 r.). Otrzymał także: nagrodę translatorską miesięcznika “Literatura na Świecie” w kategorii książkowego debiutu translatorskiego (za przekład Poezji wybranych Ezry Pounda, 1989 r.), nagrodę Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich za najlepszy przekład w dziedzinie eseistyki w roku 1999 (za tłumaczenie Ducha romańskiego Ezry Pounda, 2000 r.), czeską nagrodę Premia Bohemica dla zagranicznego bohemisty (za dorobek translatorski i popularyzowanie literatury czeskiej za granicą, 2003 r.) oraz nagrodę „Literatury na Świecie” w kategorii przekładu prozy (za tłumaczenie Siostry Jáchyma Topola). W 2006 r. został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. W 2009 otrzymał nagrodę „Literatury na Świecie” w kategorii przekładu poezji (za antologię Maść przeciw poezji oraz wybór utworów poetyckich Ivana Wernischa Pchli teatrzyk). Książkę Maść przeciw poezji wyróżniono również Piórem Fredry.

W roku 2010 został laureatem nagrody polskiego PEN Clubu „za wybitne dokonania translatorskie ze szczególnym uwzględnieniem przekładów poezji i prozy z języków: angielskiego, rosyjskiego, czeskiego i słowackiego”[2]. Z kolei wydany w 2011 tom poezji Muzeum dzieciństwa nominowany był w 2012 do Warszawskiej Nagrody Literackiej w dziedzinie poezji[3] oraz do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego[4].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tłumaczy z następujących języków:

Leszek Engelking z czeskim pisarzem, publicystą i wydawcą Václavem BurianemWarszawa, Centrum Łowicka, 20 maja 2006 r.

Jako krytyk i literaturoznawca pisał o literaturze:

Jest też autorem tekstów o filmie, teatrze i plastyce. Swoje wiersze, opowiadania, przekłady, eseje, recenzje i artykuły publikował między innymi w czasopismach: "Akant", "Akcent", "bruLion", "Czas Kultury", "Dekada Literacka", "Dialog", "eleWator", "Ex Libris", "Fantastyka", "Gazeta Wyborcza", "Graffiti", "Krasnogruda", "Kresy", "Kwartalnik Artystyczny", "Lettre Internationale po polsku", "List Oceaniczny", "Literatura na Świecie", "Metafora", "Migotania, przejaśnienia", "Nowe Książki", "Nowy Nurt", "Nurt", "Odra", "Opcje", "Pamiętnik Literacki", "Poezja", "Pogranicza", "Polityka", "Przegląd Artystyczno-Literacki", "Przegląd Literacki", "Puls", "Res Publica", "Studio", "Studium", "Śląsk", "Świat Literacki", "Tak i nie", "Topos", "Twórczość", "Tygiel Kultury", "Tygodnik Literacki", "Tygodnik Powszechny", "Tytuł", "Verte", "W drodze", "Zeszyty Literackie", jak również w periodykach amerykańskich, brytyjskich, kanadyjskich, czeskich (m.in. "Listy", "Literární noviny", "Moravské noviny", "Neon", "Scriptum", "Světová literatura") i słowackich ("Fragment, "Mosty").

Jest polskim współpracownikiem amerykańskiego pisma poświęconego życiu i twórczości Ezry Pounda "Paideuma", członkiem międzynarodowego kręgu redakcyjnego czeskiego pisma slawistycznego "Slavia", jak również stałym współpracownikiem łódzkiego miesięcznika "Tygiel Kultury". W okresie ich istnienia był członkiem rady redakcyjnej czeskiego czasopisma literackiego "Scriptum" i stałym współpracownikiem toruńskiego miesięcznika "Przegląd Artystyczno-Literacki". Aktywnie współpracuje też z Polskim Radiem. Jego wiersze publikowane były w tłumaczeniach na język angielski, białoruski, chiński, francuski, górnołużycki, hiszpański, japoński, litewski, niemiecki, rosyjski, serbski, słowacki, słoweński i ukraiński, opowiadania – w tłumaczeniu na angielski, czeski i słowacki.

Jest też autorem haseł m.in. w:

  • Leksykonie pisarzy świata XX wieku (Fundacja "Literatura Światowa", Warszawa 1993, wydanie 2: 1997);
  • w słowniku pt.: Literatury zachodniosłowiańskie czasu przełomów 1890-1990, t. I: Literatura łużycka i słowacka (Śląsk, Katowice 1994) i t. II: Literatura czeska (Śląsk, Katowice 1999);
  • Słowniku historycznym Europy Środkowo-Wschodniej, cz 1: Państwa Grupy Wyszehradzkiej, (Stowarzyszenie Wschód-Zachód, Warszawa 2006).

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Podczas wieczoru autorskiego – Warszawa, 23 maja 2009 r.

Poezje i proza[edytuj | edytuj kod]

Wybory jego wierszy ukazały się w przekładzie na język ukraiński, czeski, słowacki i angielski:

Zbiorek jego wierszy ogłoszono w przekładzie na hiszpański:

Podpisywanie książek na 54. Międzynarodowych Targach KsiążkiWarszawa, 22 maja 2009 r.

Monografie i szkice literackie[edytuj | edytuj kod]

  • Vladimir Nabokov. Podivuhodný podvodník (Votobia, Ołomuniec 1997; w języku czeskim) ISBN 80-7198-258-X
  • Surrealizm, underground, postmodernizm. Szkice o literaturze czeskiej (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001) ISBN 83-7171-458-0
  • Codzienność i mit. Poetyka, programy i historia Grupy 42 w kontekstach dwudziestowiecznej awangardy i postawangardy (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005) ISBN 83-7171-826-8
  • Chwyt metafizyczny. Vladimir Nabokov - estetyka z sankcją wyższej rzeczywistości (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011) ISBN 978-83-7525-624-6

Antologie[edytuj | edytuj kod]

  • Wyspy na jeziorze (Miniatura 1988; antologia poezji brytyjskiej i amerykańskiej)
  • Oleg Pastier, Karol Chmel, Ivan Kolenič, Oko za ząb. Trzej współcześni poeci słowaccy (także wybór i opracowanie), Pogranicze, Sejny 2006, (seria "Meridian") ISBN 83-86872-83-7
  • Maść przeciw poezji. Przekłady z poezji czeskiej. (Wybór wierszy, przekład, opracowanie krytyczne, wstęp i posłowie L. Engelking, "Biuro Literackie", Wrocław 2008) ISBN 978-83-60602-69-0
Leszek Engelking z żoną, Mają Chadryś-Engelking oraz tłumaczką Danutą Ćirlić-Straszyńską w redakcji "Literatury na Świecie" – Warszawa, 25 czerwca 2009 r.

Tłumaczenia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Z Piotrem Sommerem w redakcji "Literatury na Świecie" – Warszawa, 25 czerwca 2009 r.
Z Małgorzatą Łukasiewicz i Jerzym Jarniewiczem w redakcji "Literatury na Świecie" – Warszawa, 25 czerwca 2009 r.

Współtłumaczenia:

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 149–150. ISBN 83-223-2644-0.
  2. PEN Club dla Engelkinga
  3. http://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/fina-tegorocznej-nagrody-literackiej
  4. http://www.bookstrefa.pl/ze-wiata-/nagroda-orfeusz.html

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]