Leszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leszy, rys. N. Bruta na okładce czasopisma Leszy, 1906
Leszy, szkic Wiktora Wasniecowa przedstawiający kostium do opery Nikołaja Rimskiego-Korsakowa Снегурочка (ros. Śnieżka), 1885

Leszy, borowy, także laskowiec, boruta, borowiec, gajowy, lasowy, leśnik, leśny dziad, wilczy pasterz[1][2] – w wierzeniach słowiańskich demon lasu, jego pan i władca zwierząt w nim żyjących[3]. Czczony także jako wielkoruski demon dusz ludzi zmarłych[4].

Ukazywał się pod postacią mężczyzny o nienaturalnie białej twarzy i złym spojrzeniu, którego wzrost zmieniał się w zależności od wysokości drzewostanu[1]. Przyjmował także postacie zwierzęce (wilk, niedźwiedź, puchacz) lub postać wichru[5]. Potrafił także naśladować głosy zwierząt oraz dźwięki przypominające wycie wiatru[2]. Takie umiejętności pozwalały mu na manipulację ludźmi wędrującymi po lesie[2]. Często wyobrażano sobie także leszego jako mężczyznę ubranego w mundur i czapkę leśnika, który nosił strzelbę lub pałkę[1].

Wobec ludzi był zasadniczo neutralny, a jego usposobienie zależało od tego, jaki przejawiali stosunek wobec lasu i jego mieszkańców. Bywało że wypędzał intruzów ze swojego królestwa[1]. Mógł zaprowadzić wędrowców w głąb lasu, bądź bezpiecznie z niego wyprowadzić, wysypać dzieciom zebrane runo leśne z koszyka, uchronić przed atakiem zbójców, wydać na pastwę dzikich zwierząt lub ochronić przed nimi[1].

Leszy często bywał kapryśny dlatego składano mu ofiary w postaci zwierząt domowych oraz plonów. Zasad tych przestrzegali przede wszystkim myśliwi i drwale wobec których leszy był nieprzychylny[6]. W ten sposób prosili demona o możliwość ingerencji w lesie[2].

Leszy przetrwał w polskich wierzeniach ludowych aż do końca XIX wieku (Bohdan Baranowski przytacza podanie, według którego borowy pomógł w ucieczce dezerterowi z carskiego wojska).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Barbara i Adam Podgórscy: Wielka Księga Demonów Polskich – leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice: Wydawnictwo KOS, 2005, s. 61-62. ISBN 83-89375-40-0.
  2. a b c d Leszy i Dobrochoczy – strażnicy leśnego ładu, „Slawoslaw.pl”, 30 września 2015 [dostęp 2018-11-12] (pol.).
  3. Andrzej Kempiński: Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich. Warszawa: Iskry, 2001, s. 256. ISBN 83-207-1629-2.
  4. Barbara i Adam Podgórscy, Wielka księga demonów polskich, Katowice: Wydawnictwo KOS, 2005, s. 262-263, ISBN 83-89375-40-0.
  5. Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007, s. 120. ISBN 978-83-7301-973-7.
  6. Leszy - opiekun lasu - Słowiański Bestiariusz, slowianskibestiariusz.pl [dostęp 2018-11-12] (pol.).