Lewkonia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lewkonia
Ilustracja
Lewkonia letnia
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj lewkonia
Nazwa systematyczna
Matthiola R. Brown in W. T. Aiton
Hortus Kew. ed. 2. 4: 119. Dec 1812[2]
Typ nomenklatoryczny
Matthiola incana (L.) Ait.[3]

Lewkonia (Matthiola R. Br.) – rodzaj należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje co najmniej 50 gatunków[4]. Pochodzą one głównie z Europy, Afryki Północnej oraz środkowej i południowo-zachodniej Azji[5]. Dwa gatunki uprawia się powszechnie jako rośliny ozdobne[5]. Nazwa naukowa upamiętnia Pietro Andreę Matthioliego (1500-1577) – włoskiego artystę i botanika[6].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Zasięg rodzaju obejmuje Europę, północną i wschodnią Afrykę oraz środkową i południowo-zachodnią Azję[5][6]. W Europie rośnie 10 gatunków, pozostałe w większości w Azji[7]. Jako rośliny introdukowane obecne są w Australii i Ameryce Północnej[6]. W Polsce trzy gatunki spotykane są w uprawie lub przejściowo dziczejące[8].

Gatunki flory Polski[8]

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Rośliny zielne, rzadko drewniejące u nasady, osiągające do 90 cm wysokości[7]. Nagie lub okryte włoskami pojedynczymi, rozwidlonymi, drzewkowatymi lub gwiazdkowatymi. Pędy proste i nierozgałęzione do rozgałęzionych, często krzaczasto u nasady, wzniesione, podnoszące się lub płożące[6].
Liście
Łodygowe i odziomkowe, ogonkowe lub siedzące. Blaszka całobrzega lub ząbkowana, czasem pierzasto wcinana[6].
Kwiaty
Zebrane w groniasty, wydłużający się podczas owocowania kwiatostan[2]. Działki kielicha cztery, podługowate do równowąskich, wewnętrzna para woreczkowato rozszerzona[2]. Płatki korony także cztery, żółtozielone, białe, różowe lub w odcieniach czerwieni, brązowe[7][2]. Płatki w górnej części zaokrąglone lub wydłużone, w dolnej wyciągnięte w paznokieć, znacznie dłuższe od działek kielicha. Pręcików 6, z czego cztery dłuższe (dwusilne). Pylniki podługowate do równowąskich, na szczycie tępe. U nasady pręcików miodniki. Słupek krótki (do 3 mm), ze znamieniem stożkowatym[6][2].
Owoce
Silnie wydłużone, wielonasienne łuszczyny[7] zaokrąglone na przekroju, czasem z przewężeniami[6][2].

Biologia[edytuj]

Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny, rzadko półkrzewy.

Systematyka[edytuj]

Matthiola maderensis
Matthiola fruticulosa
Synonimy[9]

Lonchophora Durieu, Mathiola W. T. Aiton, Mathiolaria Chevall., Pirazzia Chiov.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), rodzaj lewkonia (Matthiola W. T. Aiton)[10].

Wykaz gatunków[4]

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001- .... [dostęp 2010-05-13].
  2. a b c d e f Matthiola R. Brown in W. T. Aiton. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-12].
  3. Matthiola. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-01-30].
  4. a b Matthiola. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-02-11].
  5. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. a b c d e f g Ihsan A. Al-Shehbaz: Matthiola W. T. Aiton in W. Aiton and W. T. Aiton. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-12].
  7. a b c d Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 164. ISBN 0333748905.
  8. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-27].
  10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Matthiola (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].