Lidia Wysocka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lidia Wysocka
Ilustracja
Z Jerzym Rolandem w przedstawieniu „Nowa Dalila”
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1916
Rogaczew
Data i miejsce śmierci 2 stycznia 2006
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek

Zbigniew Sawan (1943–1958)

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”

Lidia Wysocka (ur. 24 czerwca 1916 w Rogaczewie[1][2], zm. 2 stycznia 2006 w Warszawie[1]) – polska aktorka, piosenkarka, a także reżyser teatralny[3]. Założycielka, reżyser, kierownik artystyczny i artystka Kabaretu Wagabunda (1956–1968).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Lidia Wysocka urodziła się 24 czerwca 1916 roku w Rogaczewie[1]. W 1935 zadebiutowała na srebrnym ekranie główną rolą w filmie Kochaj tylko mnie u boku Witolda Zacharewicza i Kazimierza Junoszy-Stępowskiego[4]. Rok później (1936) ukończyła studia w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej[1]. Jej debiut sceniczny nastąpił w Teatrze Polskim w Warszawie w 1936. Z powodzeniem występowała w filmie, teatrze i w radiu, zarówno przedwojennym, jak i powojennym – w szerokim wachlarzu tematycznym: od dramatu po farsę.

W czasie II wojny światowej, w marcu 1941, została aresztowana przez Gestapo i osadzona na Pawiaku w ramach akcji odwetowej za likwidację przez polskie podziemie agenta niemieckiego wywiadu Igo Syma[5] (który partnerował jej w Złotej masce). Podobnie jak jej koledzy i koleżanki bojkotowała kontrolowany przez Niemców teatr. Pracowała jako kelnerka (w kawiarni „Na Antresoli”). W latach 1940–1944 występowała w warszawskim teatrzyku Na Antresoli. Źródła z epoki wskazują także, że występowała w teatrach w czasie okupacji[6][7]. Odmówiła propozycji niemieckich filmowców z UFA[8][9].

Po wojnie była aktorką Miejskich Teatrów Dramatycznych oraz Teatru Miniatura i Teatru Nowego w Warszawie. W latach 1947–1949 występowała w Teatrze Polskim w Szczecinie, a w latach 1951–1953 występowała w Teatrze Buffo w Warszawie. W roku 1956 założyła i do 1968 prowadziła Kabaret Wagabunda. W latach 60. i 70. występowała w Teatrze Syrena w Warszawie[1].

Aktorkę sportretowała w roku 1939 Maja Berezowska.

W latach 1943–1958 była żoną aktora i reżysera Zbigniewa Sawana, z którym miała syna Piotra Nowakowskiego (1943–2009)[10].

Zmarła 2 stycznia 2006 roku w Warszawie. Pochowana na cmentarzu komunalnym w Piasecznie (sektor A2-A-19)[10].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Dziewiątym filmem aktorki był Szczęście przychodzi kiedy chce (1939) w reżyserii Mieczysława Krawicza (na podstawie powieści Kamila Nordena o tym samym tytule), nie ukończony jednak z powodu wybuchu wojny[13]. Została zaproszona do udziału w debiucie fabularnym Jacka Bławuta opowiadającym o aktorach – weteranach, pt. Lili[14], jednakże na skutek opóźnień (niedostatek środków finansowych, przeróbki scenariusza) został on zrealizowany dopiero w 2008 (jako Jeszcze nie wieczór), już po jej śmierci.

Teatr[edytuj | edytuj kod]

Wybrane przedstawienia teatralne (daty dzienne odnoszą się do premier):

Piosenkarka[edytuj | edytuj kod]

W 1936 ukazało się jej pierwsze nagranie na płytach Syrena Rekord[15]. W swych filmach wykonywała piosenki:

  • Kochaj tylko mnie! oraz Mnie wystarczy słówko (Kochaj tylko mnie, 1935 – płyta Syrena Electro 9562),
  • Co ja zrobię, że mnie się podobasz w duecie ze Zbigniewem Rakowieckim (Papa się żeni, 1936),
  • To nic oraz Królowa pereł (Złota maska, 1939),
  • piosenka o Dyzmie (Nikodem Dyzma, 1956),
  • Retmanie, coś narobił! (Zaczarowane podwórko, 1974).

Specjalizowała się w piosence aktorskiej, upodobała sobie piosenkę francuską i styl fin de siècle[16]. Zaśpiewała m.in.: Piosenka o Wiśle, a także polskie wersje popularnych zagranicznych przebojów, jak Człowiek, którego kocham, Rapsodia, Tak nam się zdawało, Zacna Kasia[17].

Radio[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze przed wojną wzięła udział w adaptacji powieści na antenie Polskiego Radia (słuchowiska Teatr Wyobraźni). Po wojnie brała udział w Podwieczorkach przy mikrofonie, audycjach Satyrycy przed mikrofonem, koncertach radiowych i estradowych, grała w Teatrze Polskiego Radia – wystąpiła m.in. w radiowej wersji serialu telewizyjnego Polskie drogi pt. Lekcja poloneza (1976), w słuchowisku Henryka Bardijewskiego pt. Umowa, w adaptacji Tristana 1946 Marii Kuncewiczowej (1996). Na przełomie lat 1980/1990 występowała na antenie Programu I z felietonami własnego autorstwa Rozmowy o piosence, w których poruszała aktualne tematy kulturalne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Lidia Wysocka w bazie filmpolski.pl
  2. Lidia Wysocka w bazie IMDb (ang.)
  3. Witold Sadowy: Lidia Wysocka. Pożegnanie. Gazeta Wyborcza – Lublin, nr 13, 16/01/2006. [dostęp 02/05/2010].
  4. Nowa gwiazda: Lidia Wysocka. Stanisław Janicki. W Iluzjonie. Kino Polska. 2011.
  5. Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 26.
  6. (podpis pod zdjęciem), „Nowy Kurier Warszawski”, VI (159), 6 lipca 1944, s. 4, Cytat: Lidia Wysocka czaruje urodą i wykwintną, subtelną grą w komedii Benedettiego „Szkarłatne róże” w teatrze „Miniatury”.
  7. TEATRY, „Nowy Kurier Warszawski”, VI (159), 6 lipca 1944, s. 3, Cytat: Miniatury (Mazowiecka 12) „Szkarłatne róże” o 17.30.
  8. Bogusław Kunach: Być tym, co słynie. Igo Sym. Gazeta Wyborcza, 01/12/2003. [dostęp 02/05/2010].
  9. . Piotr Sławiński, Leszek Wasiuta, Krzysztof Gostkowski. Dzieje Warszawy w latach 1920–1939. Telewizja Polska. 2008.
  10. a b Cmentarz Komunalny w Piasecznie - wyszukiwarka osób pochowanych, piaseczno.grobonet.com [dostęp 2021-09-27].
  11. Odznaczenia z okazji Narodowego Święta Niepodległości w Pałacu Prezydenckim / Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, www.prezydent.pl [dostęp 2021-09-27].
  12. Rejestr Nagrodzonych Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy 1996-2010. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. [dostęp 27/04/2010].
  13. Leon Bukowiecki. Lidia Wysocka. „Video Club”, s. 14, 10/1997. 
  14. „Lili”. Szaflarska w debiucie Bławuta. stopklatka.pl, 17/12/2004. [dostęp 02/05/2010].
  15. Tomasz Lerski: Syrena Record – pierwsza polska wytwórnia fonograficzna – Poland’s first recording company – 1904 – 1939. New York, Warszawa: Karin, 2004, s. 510, 796. ISBN 978-83-917189-0-2.
  16. Piotr Nowakowski: Lidia Wysocka. culture.pl, 01/2006. [dostęp 02/05/2010].
  17. Lidia Wysocka. Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 02/05/2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1935 nr 28, s. 2, 12, 14/07/1935.
  • okładka i wywiad w tygodniku „Kino”, 1938 nr 10, s. 7, 06/03/1938.
  • okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1938 nr 38.
  • Roman Burzyński. Wieczór u Lidii Wysockiej. „Film”. Nr 7, s. 10–11, 1957. 
  • Roman Włodek. Złota maska – scenariusz dopisało życie. „Kino”, s. 48–52, 09/2001. ISSN 0023-1673. 
  • Ryszard Marek Groński: Od Siedmiu Kotów do Owcy. Kabaret 1946–1968. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1971, s. 127–156.
  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy: leksykon polskiej rozrywki 1944–1989: artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Henryk Czerwiński: Leksykon Sztuki Filmowej (1895–2000). Warszawa: 2000. [dostęp 2010-07-28]. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]