Lidia Wysocka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lidia Wysocka
Data
i miejsce urodzenia
24 czerwca 1916
Rogaczew
Data
i miejsce śmierci
2 stycznia 2006
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek Zbigniew Sawan (1943–1984)
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Wikicytaty Lidia Wysocka w Wikicytatach

Lidia Wysocka (ur. 24 czerwca 1916 w Rogaczewie, zm. 2 stycznia 2006 w Warszawie) – polska aktorka, piosenkarka, a także reżyser teatralny[1]. Założycielka, reżyser, kierownik artystyczny i artystka Kabaretu Wagabunda (1956–1968).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W 1935 zadebiutowała na srebrnym ekranie główną rolą w filmie Kochaj tylko mnie u boku Witolda Zacharewicza i Kazimierza Junoszy-Stępowskiego[2]. Rok później (1936) ukończyła studia w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. Jej debiut sceniczny nastąpił w Teatrze Polskim w Warszawie w 1936. Z powodzeniem występowała w filmie, teatrze i w radiu, zarówno przedwojennym jak i powojennym - w szerokim wachlarzu tematycznym: od dramatu po farsę.

W czasie drugiej wojny światowej więziona przez Gestapo na Pawiaku[3] jako zakładniczka w ramach hitlerowskiej akcji odwetowej za likwidację przez polskie podziemie agenta niemieckiego wywiadu, Igo Syma (który partnerował jej w Złotej masce). Podobnie jak jej koledzy i koleżanki bojkotowała kontrolowany przez Niemców teatr, pracowała jako kelnerka (w kawiarni "Na antresoli"); odmówiła propozycji niemieckich filmowców z UFA[4][5].

Aktorkę sportretowała w 1939 Maja Berezowska.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Dziewiątym filmem aktorki był Szczęście przychodzi kiedy chce (1939) w reżyserii Mieczysława Krawicza (na podstawie powieści Kamila Nordena o tym samym tytule), nie ukończony jednak z powodu wybuchu wojny[7]. Została zaproszona do udziału w debiucie fabularnym Jacka Bławuta opowiadającym o aktorach - weteranach, pt. Lili[8], jednakże na skutek opóźnień (niedostatek środków finansowych, przeróbki scenariusza) został on zrealizowany dopiero w 2008 (jako Jeszcze nie wieczór), już po jej śmierci.

Teatr[edytuj | edytuj kod]

Wybrane przedstawienia teatralne (daty dzienne odnoszą się do premier):

Piosenkarka[edytuj | edytuj kod]

W 1936 ukazało się jej pierwsze nagranie na płytach Syrena Rekord[9]. W swych filmach wykonywała piosenki:

  • Kochaj tylko mnie! oraz Mnie wystarczy słówko (Kochaj tylko mnie, 1935 - płyta Syrena Electro 9562)
  • Co ja zrobię, że mnie się podobasz w duecie ze Zbigniewem Rakowieckim (Papa się żeni, 1936)
  • To nic oraz Królowa pereł (Złota maska, 1939)
  • piosenka o Dyzmie (Nikodem Dyzma, 1956)
  • Retmanie, coś narobił! (Zaczarowane podwórko, 1974).

Specjalizowała się w piosence aktorskiej, upodobała sobie piosenkę francuską i styl fin de siècle[10]. Zaśpiewała m.in.: Piosenka o Wiśle, a także polskie wersje popularnych zagranicznych przebojów, jak Człowiek, którego kocham, Rapsodia, Tak nam się zdawało, Zacna Kasia[11].

Radio[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze przed wojną wzięła udział w adaptacji powieści na antenie Polskiego Radia (słuchowiska Teatr Wyobraźni). Po wojnie brała udział w Podwieczorkach przy mikrofonie, audycjach Satyrycy przed mikrofonem, koncertach radiowych i estradowych, grała w Teatrze Polskiego Radia - wystąpiła m.in. w radiowej wersji serialu telewizyjnego Polskie drogi pt. Lekcja poloneza (1976), w słuchowisku Henryka Bardijewskiego pt. Umowa, w adaptacji Tristana 1946 Marii Kuncewiczowej (1996). Na przełomie lat 1980/1990 występowała na antenie Programu I z felietonami własnego autorstwa Rozmowy o piosence, w których poruszała aktualne tematy kulturalne.

Przypisy

  1. Witold Sadowy: Lidia Wysocka. Pożegnanie. Gazeta Wyborcza - Lublin, nr 13, 16/01/2006. [dostęp 02/05/2010].
  2. "Nowa gwiazda: Lidia Wysocka". Stanisław Janicki. W Iluzjonie. Kino Polska. 2011.
  3. Więźniowie Pawiaka, lista imienna. Więźniowie Pawiaka 1939–1944, 2006. [dostęp 02/05/2010].
  4. Bogusław Kunach: Być tym, co słynie. Igo Sym. Gazeta Wyborcza, 01/12/2003. [dostęp 02/05/2010].
  5. "". Piotr Sławiński, Leszek Wasiuta, Krzysztof Gostkowski. Dzieje Warszawy w latach 1920-1939. Telewizja Polska. 2008.
  6. Rejestr Nagrodzonych Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy 1996-2010. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. [dostęp 27/04/2010].
  7. Leon Bukowiecki. Lidia Wysocka. „Video Club”, s. 14, 10/1997. 
  8. "Lili". Szaflarska w debiucie Bławuta. stopklatka.pl, 17/12/2004. [dostęp 02/05/2010].
  9. Tomasz Lerski: Syrena Record - pierwsza polska wytwórnia fonograficzna - Poland's first recording company - 1904 - 1939. New York, Warszawa: Karin, 2004, s. 510, 796. ISBN 978-83-917189-0-2.
  10. Piotr Nowakowski: Lidia Wysocka. culture.pl, 01/2006. [dostęp 02/05/2010].
  11. Lidia Wysocka. Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 02/05/2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1935 nr 28, str. 2,12 , 14/07/1935
  • okładka i wywiad w tygodniku „Kino”, 1938 nr 10, str. 7, 06/03/1938
  • okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1938 nr 38
  • Roman Burzyński. Wieczór u Lidii Wysockiej. „Film”. Nr 7, s. 10-11, 1957. 
  • Roman Włodek. Złota maska - scenariusz dopisało życie. „Kino”, s. 48-52, 09/2001. ISSN 0023-1673. 
  • Ryszard Marek Groński: Od Siedmiu Kotów do Owcy. Kabaret 1946-1968. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1971, s. 127-156.
  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy: leksykon polskiej rozrywki 1944-1989: artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Henryk Czerwiński: Leksykon Sztuki Filmowej (1895-2000). Warszawa: 2000. [dostęp 28-07-2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Multimedia[edytuj | edytuj kod]