Linia kolejowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwutorowa linia kolejowa koło Pörtschach w Austrii

Linia kolejowadroga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami[1].

Na liniach kolejowych rozmieszczone są punkty eksploatacyjne[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze linie kolejowe na świecie wybudowano w latach 1764–1825, zależnie od źródeł w USA lub w Wielkiej Brytanii (z Darlington do Stockton).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa dzieli się na mniejsze elementy[3][4]:

Schematyczny podział linii; litery alfabetu symbolizują nazwy stacji i posterunków
Betonowy słupek hektometrowy na stacji kolejowej w Szczytnie

Każda linia kolejowa posiada własny numer, nazwę oraz kilometraż[5][6], na ogół w formie betonowych słupków hektometrowych.

W Polsce, zgodnie z przyjętą zasadą, kilometraż na ogół rozpoczyna się na tym z punktów końcowych linii, który leży bliżej Warszawy.

Parametry techniczno-eksploatacyjne linii kolejowej to ustalone przez zarząd kolei dla danej linii parametry określające[7]:

  • maksymalną dopuszczalną prędkość eksploatacyjną pojazdów kolejowych,
  • maksymalne dopuszczalne naciski na tor kolejowy,
  • obciążenie przewozami wyrażone w gigagramach brutto na rok [Gg/rok] lub teragramach brutto na rok [Tg/rok] oraz
  • skrajnię budowli.

Długość linii kolejowych eksploatowanych to suma długości budowlanych czynnych linii kolejowych normalnotorowych, wąskotorowych i szerokotorowych, mierzona na liniach jednotorowych wzdłuż osi toru, a na liniach wielotorowych wzdłuż osi najdłuższego toru[8].

Najdłuższą linią kolejową jest położona w Rosji linia transsyberyjska o całkowitej długości 9288 km, natomiast najwyżej położoną – chińska linia tybetańska o najwyższym punkcie na wysokości 5072 m n.p.m.

Linie kolejowe powinny być wyposażone w[9]:

  • stałe sygnalizatory torowe (semafory i tarcze) ustawiane lub zawieszane przy torze kolejowym, informujące obsługę pojazdu kolejowego o dopuszczalnej prędkości, jaka obowiązuje na odcinku za sygnalizatorem torowym; na liniach kolejowych przystosowanych do dużej prędkości sygnalizacja torowa może być zastąpiona sygnalizacją kabinową w pojeździe kolejowym,
  • znaki i sygnały drogowe widoczne w każdych warunkach atmosferycznych, informujące o kilometrażu, pochyleniu podłużnym i innych parametrach toru oraz oznaczające miejsca, na których obowiązuje inna prędkość niż ustalona parametrami eksploatacyjnymi dla danej linii,
  • urządzenia łączności pomiędzy posterunkami ruchu.

Podstawowym elementem linii kolejowej jest droga kolejowa[10].

Wyposażenie techniczne linii kolejowej obejmuje konstrukcyjne elementy nawierzchni, podtorze, obiekty inżynieryjne oraz w szczególności następujące budowle i urządzenia[11]:

  • systemu sterowania ruchem kolejowym,
  • związane z obsługą przewozu osób i rzeczy,
  • zaplecza technicznego taboru kolejowego,
  • zasilania elektrotrakcyjnego,
  • telekomunikacyjne,
  • zasilania elektroenergetycznego,
  • sieci technicznych,
  • związane ze skrzyżowaniem z drogami publicznymi w jednym poziomie,
  • związane z osłoną antyawaryjną.

Klasyfikacja linii kolejowych[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe klasyfikowane mogą być według ich właściwości, parametrów technicznych lub funkcji gospodarczych i społecznych[12]:

  • szerokość toru:
    • normalnotorowe (o rozstawie szyn między wewnętrznymi krawędziami toków szynowych 1435 mm),
    • szerokotorowe (o szerokości większej niż 1435 mm, np. 1520 mm – Rosja, Ukraina, Białoruś, i inne kraje WNP, 1600 mm – Irlandia lub 1676 mm – Hiszpania, Portugalia),
    • wąskotorowe (o szerokości mniejszej niż 1435 mm, np. 1067 mm, 1000 mm, 785 mm, 750 mm i 600 mm);
  • liczba torów: jednotorowe, dwutorowe i wielotorowe;
  • rodzaj trakcji: zelektryfikowane i niezelektryfikowane;
  • ukształtowanie terenu:
    • nizinne (o pochyleniach podłużnych linii od 5 do 10‰ i promieniach łuków w granicach od 500 do 2000 m),
    • podgórskie (o pochyleniach podłużnych linii od 10 do 15‰ i promieniach łuków w granicach od 300 do 1500 m),
    • górskie (o pochyleniach podłużnych linii do 30‰ i z promieniami łuków w granicach od 300 do 800 m);
  • położenie w stosunku do powierzchni terenu:
    • naziemne, nadziemne, podziemne.

Linie kolejowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Linie kolejowe w Polsce.

Kategorie linii kolejowych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe na terenie Polski podzielone zostały według parametrów eksploatacyjnych na 4 kategorie[13]:

Parametry eksploatacyjne linii kolejowych
Lp. kategoria linii kolejowej obciążenie przewozami
T [Tg/rok]
prędkość maksymalna
Vmax [km/h]
prędkość maksymalna
pociągów towarowych
Vmax [km/h]
dopuszczalne
naciski osi
P [kN]
1 magistralne (0) T ≥ 25 120 < Vmax ≤ 200 80 < Vmax ≤ 120 P ≥ 221
2 pierwszorzędne (1) 10 ≤ T < 25 80 < Vmax ≤ 120 60< Vmax ≤ 80 210 ≤ P < 221
3 drugorzędne (2) 3 ≤ T < 10 60 < Vmax ≤ 80 50 < Vmax ≤ 60 200 ≤ P < 210
4 znaczenia miejscowego (3) T < 3 Vmax ≤ 60 Vmax ≤ 50 P < 200

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Art. 4).
  2. Paweł Zalewski, Piotr Siedlecki, Arkadiusz Drewnowski: Technologia transportu kolejowego. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2013, s. 23. ISBN 978-83-206-1919-5.
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. z 2005 r. Nr 172, poz. 1444).
  4. Kazimierz Towpik: Infrastruktura transportu kolejowego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2009, s. 28. ISBN 978-83-7207-807-0.
  5. PLK SA. Instrukcja Id-12 (D-29) Wykaz linii. , s. 10, 2011. 
  6. Kazimierz Towpik: Infrastruktura transportu kolejowego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2009, s. 28. ISBN 978-83-7207-807-0.
  7. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział I, §3).
  8. Długość linii kolejowych eksploatowanych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-01-21].
  9. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział II, Rozdział 3).
  10. Tadeusz Basiewicz, Leszek Rudziński, Marianna Jacyna: Linie kolejowe. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2009, s. 8. ISBN 978-83-7207-742-4.
  11. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział II, Rozdział 1).
  12. Paweł Zalewski, Piotr Siedlecki, Arkadiusz Drewnowski: Technologia transportu kolejowego. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2013, s. 24. ISBN 978-83-206-1919-5.
  13. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział III, Rozdział 1).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Włodzimierz Rydzkowski: Transport. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13180-2.
  • Jerzy Godwod: Zarys kolejnictwa. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1986. ISBN 83-206-0632-2.