Lipa (powiat przemyski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie przemyskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Artykuł 49°41′55″N 22°22′37″E
- błąd 39 m
WD 49°44'N, 22°22'E
- błąd 19445 m
Odległość 2179 m
Lipa
wieś
Ilustracja
Zabytkowa cerkiew z dzwonnicą i kaplicą
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 307[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-751
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599451
Położenie na mapie gminy Bircza
Mapa lokalizacyjna gminy Bircza
Lipa
Lipa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipa
Lipa
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Lipa
Lipa
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Lipa
Lipa
Ziemia49°41′55″N 22°22′37″E/49,698611 22,376944

Lipawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[3][4]. Leży na Pogórzu Przemyskim, nad potokiem Lipka dopływem Stupnicy.

We wsi znajduje się drewniana cerkiew pod wezwaniem Św. Paraskewii, zbudowana w latach 1830-1843, odnowiona w 1919. Po wojnie użytkowana była przez rzymskich katolików, do czasu zbudowania nowego kościoła, którego budowę rozpoczęto w roku 1999[5]. Samodzielna parafia pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Lipie została erygowana w roku 1970 i należy do dekanatu Bircza. Posiada kościoły filialne w Malawie i Brzeżawie[6].

 Osobny artykuł: Cerkiew św. Paraskewy w Lipie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała na początku XV wieku, założona na prawie wołoskim. Pierwsza wzmianka o Lipie - własności Kmitów, pochodzi z 1436. W 1437 kupili ją Łukasz i Iwanko bracia z Birczy. W 1447 r., Lipę kupił Jerzy Matiaszowicz Gozdawita, pan na Humniskach, Birczy i Zboiskach, protoplasta rodu Humnickich i Bireckich. Od tego czasu, wieś należała do klucza bireckiego. W XIX wieku dziedzicem Lipy został Franciszek Zaręba.

Kościół parafialny

W roku 1443 wzmiankowany jest Sirodor knyasz de Lippa.

W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Lipie Dolnej i Górnej byli Franciszek Kozłowski i Franciszek Zaremba[7].

Przed II wojną światową Lipa składała się z wielu przysiółków: Lipa Dolna, Lipa Górna, Morochów, Kuzie, Kopań (Kopania), Podwoludzka, Capura (Capora), Leców, Przesada (Przysada), Grabowiec, Mazury, Kiczary, Lackie.

Do istniejącej tu przed II wojną światową parafii greckokatolickiej należały również miejscowości : Brzeżawa (do 1930), Jawornik Ruski (do 1843), Malawa, Dobrzanka.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Lipa w roku 1929[edytuj | edytuj kod]

  • Właściciele ziemscy: Kozłowski Flor. i Aleks. (383 ha)
  • Kowal: Chamulak S.
  • Młyn wodny: Pielech J.
  • Szewc: Charog Ch.
  • Tartak wodny: Pielech J.
  • Tytoniowe wyroby: Fleischer E., Schiff, Szacki W.
  • Wyszynk trunków: Steppel B.

Demografia[8][edytuj | edytuj kod]

  • 1785 - 404 grekokatolików, 95 rzymskich katolików, 16 żydów
  • 1840 - 809 grekokatolików
  • 1859 - 785 grekokatolików
  • 1879 - 986 grekokatolików
  • 1899 - 1271 grekokatolików
  • 1926 - 1340 grekokatolików
  • 1929 - 1647 mieszkańców
  • 1938 - 1417 grekokatolików, 236 rzymskich katolików, 29 żydów i 12 zielonoświątkowców
  • 1997 - 312 osób
  • 2006 - 321 osób

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]