Lipienek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lipienek
Klasycystyczny dwór w Lipienku
Klasycystyczny dwór w Lipienku
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Lisewo
Liczba ludności (III 2011) 338[1]
Strefa numeracyjna 56
Kod pocztowy 86-230
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0846145
Położenie na mapie gminy Lisewo
Mapa lokalizacyjna gminy Lisewo
Lipienek
Lipienek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipienek
Lipienek
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Lipienek
Lipienek
Ziemia 53°15′59″N 18°39′27″E/53,266389 18,657500

Lipienekwieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Lisewo.

Podział administracyjny[edytuj]

Pozostałości murów zamkowych

Do Lipienka w latach 1466-1772 należały miejscowości: Bocień, Drzonowo, Firluz, Gronowo, Kornatowo, Kotnowo, Krusin,Lipienek, Lisewo, Malankowo, Pniewite, Strucfoń i Szerokopas.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.

Wedle urzędowego podziału terytorialnego kraju, w obrębie Lipienka wyróżnione są 2 części miejscowości: Pod Drzonowo i Pod Dubielno[2]. Do końca 2010 r. wyróżnione były także 2 dalsze części miejscowości – Nad Jeziorem i Pod Strucfoń, jednak zostały one zniesione z dniem 1 stycznia 2011 r[3].

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 338 mieszkańców[1]. Jest piątą co do wielkości miejscowością gminy Lisewo.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru zabytków NID[4] na listę zabytków wpisane są ruiny zamku z początku XIV w., nr rej.: A/147/64 z 18.10.1934.

Ponadto w Lipienku znajduje się dwór klasycystyczny z XIX wieku.

Zamek krzyżacki wzniesiony był przypuszczalnie w końcu XIII wieku[5] lub w latach 13001330. Postawiono go na długim półwyspie wchodzącym daleko w jezioro (obecnie częściowo wyschnięte). Zamek główny był regularny i czteroskrzydłowy, w planie zbliżony do kwadratu o wymiarach 38 × 39 m, z wieżą na rogu. Posiadał dwie kondygnacje naziemne i magazynowe poddasza. Dziedziniec obiegały ganki, a w narożu północno-wschodnim znajdowała się wieża główna. Od wschodu zamek poprzedzony był rozległym otoczonym murem przedzamczem na planie trapezu, ze stodołą, oborą, kuźnią, browarem i gorzelnią. Z murów przedzamcza zachowała się jedynie sklepiona kolebkowo piwnica i pozostałości kamiennego muru ograniczającego przedzamcze od zachodu.

Według prof. Stanisława Jóźwiaka, w latach 1285-1334 była to główna siedziba komtura ziemi chełmińskiej[6], a po likwidacji tej komturii była to siedziba wójta krzyżackiego o nadzwyczajnych uprawnieniach, ponieważ podległego bezpośrednio tylko wielkiemu mistrzowi w Malborku. W 1291 roku wydano tu przywilej lokacyjny dla miasta Grudziądza.

Zamek był na tyle silny, że jesienią 1330 roku nie był w stanie go zdobyć król Władysław Łokietek mimo wsparcia wojsk węgierskich i litewskich, w związku z czym 18 października 1330 król zawarł tu rozejm z Krzyżakami. W 1410 roku zamek zajęły wojska Władysława Jagiełły. W 1411 roku Krzyżacy pojmali na zamku wspierającego Polskę rycerza Mikołaja z Ryńska, którego następnie ścięli na rynku w Grudziądzu. Od II pokoju toruńskiego z 1466 roku zamek przyłączony został do Polski i od tego czasu aż do 1655 roku była to siedziba polskich starostów z rodu Kostków i osób z nim spokrewnionych. Ostatnim starostą z rodu był Stanisław Franciszek Kostka[7]. Po nim starostwo przejął z dniem 16 września 1655 Albrecht Czerski.

Zabudowania zostały częściowo zniszczone w czasie wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku, a po I rozbiorze Polski w 1772 r. rozebrane w większości przez Prusaków[8]. Obecnie po zamku widoczne są na powierzchni nieliczne relikty, a jego teren jest trudno dostępny.

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. SIMC: Pod Drzonowo – 1028354, Pod Dubielno – 1028360.
  3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1741)
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 31 marca 2016. [dostęp 2016-05-22]. s. 29.
  5. Lipienek
  6. S. Jóźwiak, Powstanie i rozwój, s. 144–167
  7. Jerzy Antoni Kostka: Kostkowie herbu Dąbrowa. Koszalin: Z.P. POLIMER, 2010, s. 338, 339. ISBN 978-83-89976-40-6.
  8. Antkowiak W., Lamparski P., Zamki i strażnice krzyżackie ziemi chełmińskiej, Toruń, 2000