Lipno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Lipno
miasto i gmina
Ilustracja
Bulwar Poli Negri nad Mieniem
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Data założenia przed XIV wiekiem
Prawa miejskie 15 kwietnia 1349
Burmistrz Paweł Banasik
Powierzchnia 10,99 km²
Wysokość 80–120 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

14 642[1]
1332,3 os./km²
Strefa numeracyjna 54
Kod pocztowy 87-600
Tablice rejestracyjne CLI
Położenie na mapie powiatu lipnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lipnowskiego
Lipno
Lipno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipno
Lipno
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Lipno
Lipno
Ziemia52°50′55″N 19°10′50″E/52,848611 19,180556
TERC (TERYT) 0408011
SIMC 0985830
Urząd miejski
pl. Dekerta 8
87-600 Lipno
Strona internetowa
Plac Dekerta z ratuszem

Lipnomiasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu lipnowskiego oraz gminy wiejskiej Lipno.

W XIX w.miasto powiatowe guberni płockiej, a później (do 1939) w województwie płockim. W latach 1945–1954 siedziba wiejskiej gminy Jastrzębie. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego. Od 1999 r. po reformie administracyjnej jest siedzibą powiatu lipnowskiego.

Według danych z 31.12.2018 r. miasto liczyło 14 478 mieszkańców[2].

Miejsce popisów szlachty ziemi dobrzyńskiej I Rzeczypospolitej[3]. Miejsce obrad sejmików ziemskich ziemi dobrzyńskiej od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Klasycystyczny ratusz w Lipnie

Miasto znajduje się w ziemi dobrzyńskiej. Jako trzecie w historii tych ziem uzyskało prawa miejskie. Odbywały się w nim sejmiki ziemskie.

Geograficznie Lipno usytuowane jest na Pojezierzu Dobrzyńskim. Odległość od Płocka wynosi 50 km, od Włocławka 23 km, od Torunia 54 km. Miasto oddalone od Warszawy o 160 km.

Przez miasto przepływa rzeka Mień.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 10,99 km²[5]. Miasto stanowi 1,07% powierzchni powiatu.

Według danych z 2002[6] Lipno ma obszar 10,88 km², w tym:

  • użytki rolne: 52%
  • użytki leśne: 13%

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2011

Opis Ogółem Mężczyźni Kobiety
jednostka osób % osób % osób %
populacja 15027 100 7209 47,97 7818 52,03.
zameldowanych na stałe 14517 100 6961 47,95 7556 52,05.
zameldowanych czasowo 510 100 248 48,63 262 51,37.
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1367 656 711.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

  • 1800 – 480 mieszkańców
  • 1808 – 917
  • 1825 – 3008
  • 1827 – 2891
  • 1857 – 3884
  • 1897 – 6214
  • 1919 – 8467
  • 1921 – 8630
  • 1939 – 12 018
  • 1946 – 8389
  • 1991 – 14 300
  • 2004 – 14 872
  • 2006 – 15 014
  • 2009 – 15 806
  • 1 stycznia 2010 – 14 791
  • 31 grudnia 2011 – 14 517 osób zameldowanych na pobyt stały oraz 510 osób zameldowanych na pobyt czasowy
  • 31 grudnia 2012 – 14 485 osób zameldowanych na pobyt stały oraz 557 osób zameldowanych na pobyt czasowy

Miasto nawiedziły epidemie w latach: 1348, 1623, 1626–1629, oraz 1708–1709. Przed wybuchem II wojny światowej 40% mieszkańców Lipna stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego[7].

  • Piramida wieku mieszkańców Lipna w 2014 roku[1].

Piramida wieku Lipno.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejsce straceń
  • I wiek p.n.e. - osadnictwo łużyckie[8]
  • X - XI wiek - osada wczesnośredniowieczna[9]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół ewangelicko-augsburski
  • Park miejski w Lipnie założony w 1914 roku Położony jest w południowo-wschodniej części miasta, zajmując wzgórze morenowo-czołowe o powierzchni ok. 11 ha. Ma charakter przejściowy między drzewostanem naturalnym a założeniem parkowym. Najliczniej reprezentowane gatunki stanowią sosny, dęby szypułkowe. "Dąb Wolności" został posadzony w 1918 jako symbol uwolnienia spod jarzma zaborcy. W latach 20. XX w Parku odsłonięty został Pomnik Poległych, usunięty później przez niemieckiego okupanta. Przy północnym wejściu znajduje się pomnik Niepodległości. Głównym elementem kompozycyjnym jest polana przylegająca do alei poprzecznej, utrzymana w formie parteru kwiatowego, gdzie dawniej znajdował się zegar kwiatowy i herb, kawiarnia, a także staw, po którym pływały łabędzie. Centralnym punktem polany jest okrągły kwietnik, a nieco dalej znajduje się zabytkowa drewniana altana z 1924. Część zachodnia utrzymana jest w stylu naturalistycznym ze swobodnie prowadzonymi alejami, a najwyższy punkt zajmuje amfiteatr z muszlą koncertową zbudowany w końcu lat 70. W okresie międzywojennym park otrzymał czwartą lokatę w kraju za nasadzenia drzew i był wysoko notowany w rankingach europejskich. Wejście do Parku było wówczas płatne.

Zbudowany w 1388 w stylu gotyckim, najprawdopodobniej na miejscu wcześniej istniejącego. Zamknięty pod koniec XVIII, a ponownie otwarty w 1819. Po remoncie cały budynek został obniżony, co wpłynęło na utratę cech charakterystycznych dla stylu gotyckiego. W drugiej połowie XIX dobudowano kaplice św. Barbary i św. Teresy, przebudowano kruchtę. Okna ostrołukowe w prezbiterium i nawie zdobione są witrażami. Ołtarz wykonany w pierwszej połowie XVIII, a przeniesiony z klasztoru Ojców Bernardynów w Skępem ok. 1762. Odnawiany był w latach 1952 i 1975. W kościele znajdują się również dwa ołtarze boczne rokokowe z fragmentami barokowymi z XVIII.

  • neogotycki kościół ewangelicko-augsburski z lat 1865–1868
  • neogotycka kaplica cmentarna z 1837
  • ratusz klasycystyczny zbudowany po 1831
  • domy z XIX
  • Od początku wieku XX działała w Lipnie parafia prawosławna z murowaną cerkwią przy ul. Gdańskiej. Po przebudowie w latach 20. i 30. XX wieku budynek przeznaczono na Dom Ludowy, obecnie mieści się w niej kino „Nawojka”
  • stara synagoga z XIX, obecnie na jej miejscu znajduje się apteka „Nowa”
  • nowa synagoga z pocz. XX, obecnie dom towarowy.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Technicznych im. Ziemi Dobrzyńskiej
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława Broniewskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mikołaja Kopernika
  • Szkoła Podstawowa Specjalna nr 4 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II
  • Publiczne Gimnazjum im. Noblistów Polskich
  • Gimnazjum Prywatne im. Jadwigi Jałowiec
  • Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta
  • Zespół Szkół Technicznych im. Ziemi Dobrzyńskiej

Sport w mieście[edytuj | edytuj kod]

Klub piłkarski Mień[edytuj | edytuj kod]

Jego założycielem był w 1922 nauczyciel miejscowego gimnazjum Jan Horowica. W 1934 na peryferiach miasta do użytku oddano stadion. Największe sukcesy drużyna odnosiła w latach 1983–1984 i 1990–2001 grając w III lidze i mając za przeciwników drużyny z Pomorza, Śląska czy Wielkopolski. Od sezonu 2001-2002 drużyna gra w IV lidze kujawsko-pomorskiej. Mień Lipno na swoim boisku podejmowała m.in.: Legię Warszawa, Polonię Warszawa, Widzew Łódź oraz Wisłę Płock. Aktualnie występuje w V lidze kujawsko-pomorskiej.

Motocross[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje również motocrossowy klub Jastrząb. Z lipnowskim motocrossem związany jest tor przy ul. Wyszyńskiego, który jest jednym z najatrakcyjniejszych w Europie. Uczestnikami zawodów byli m.in. sportowcy z Białorusi, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Rosji. Z zawodników klubowych należy wymienić m.in. Jacka Olszewskiego, Marcina Abramowskiego, Michała Stępińskiego i Mateusza Ognistego[11].

Karate[edytuj | edytuj kod]

Od dziesięciu lat w Lipnie działa klub Kyokushin Karate zrzeszając ok. 80 osób. Lipnowscy karatecy posiadają liczne osiągnięcia w działalności sportowej, do których zaliczyć można m.in. tytuł mistrza europy

Lipnowiak Lipno[edytuj | edytuj kod]

Od 2005 roku funkcjonuje Międzyszkolny Klub Sportowy siatkówki dziewcząt „Lipnowiak” w Lipnie.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół bł. Michała Kozala BM

Kościół Ewangelicko-Augsburski[edytuj | edytuj kod]

Kościół katolicki[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Kolejowa[edytuj | edytuj kod]

W Lipnie znajduje się jedna stacja kolejowa Lipno, leżąca na linii kolejowej nr 27. Linia jest obsługiwana w okolicy Lipna przez spółkę Arriva PCC Rail. w rozkładzie 2009/2010 przewidziano 5 par pociągów relacji Toruń GłównyLipno dodatkowo jedna kursuje tylko do Torunia Wschodniego. 3 pary do Sierpca oraz jedna dodatkowa kursująca tylko do stacji Skępe jeden pociąg dodatkowo jedzie od stacji Skępe do Torunia. Jedna para relacji Toruń Główny – Sierpc kursuje tylko w wybrane dni podczas wakacji[13].

Kolej wąskotorowa dotarła do Lipna w 1916. Była to linia łącząca leżących koło Torunia Lubicz z Lipnem. Krótko przed II wojną światową powstała linia normalnotorowa łącząca Toruń z Nasielskiem. Stacja Lipno została otwarta 23 stycznia 1937[14].

Samochodowa[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się dworzec autobusowy,organizujący komunikację z innymi miastami np. z Bydgoszczą, Gdańskiem, Kołobrzegiem i Warszawą. Miasto jest ważnym węzłem drogowym. Znajduje się przy drodze krajowej nr 10 (SzczecinBydgoszcz – Lipno – Płońsk) i nr 67 (WłocławekFabianki – Lipno) oraz na drodze wojewódzkiej nr 557 (Lipno – Rypin), nr 558 (Lipno – Wielgie – w stronę Dobrzynia nad Wisłą i nr 559 (Lipno – Płock).

Istnieje też powiatowy transport osobowy PZTP Lipno z siedzibą w Skępem przy ARiMR.

Honorowi Obywatele Lipna[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Honorowi obywatele Lipna.

Urodzeni w Lipnie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Lipnie.
Urodzeni w Lipnie
Pola Negri – aktorka filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego
Wincenty Rapacki – aktor, reżyser teatralny
Leszek Balcerowicz – ekonomista, poseł, minister finansów, wicepremier, prezes NBP
Pomnik na Placu Dekerta

Media w Lipnie[edytuj | edytuj kod]

  • SM Lipno – debiut od 3 października 2014 o godz. 19:00.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Lipno polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2019-09-24].
  3. Antoni Sozański, Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648-1772), Kraków 1889, s. 8.
  4. Wojciech Kriegseisen, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Warszawa 1991, s. 29.
  5. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa , 20 sierpnia 2010 [dostęp 2011-03-04] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-06].
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Lipno w liczbach. http://www.umlipno.pl.+[dostęp 27 kwietnia 2010].
  8. Gminny program opieki nad zabytkami na lata 2013-2016 dla gminy miasta LIPNA
  9. PR, Odkrycia archeologiczne na ziemi dobrzyńskiej - Starostwo Powiatowe w Lipnie, www.lipnowski.powiat.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  10. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944–1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 19.
  11. Sport w mieście, Urząd Miejski w Lipnie, Lipno [dostęp 2010-04-27].
  12. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05].
  13. tabela 410 z dnia 01.03.2010.pdf. przewozyregionalne.pl. [dostęp 2010-04-18].
  14. Lipno. kolej.one.pl. [dostęp 2010-04-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Krajewski: Dobrzyński słownik biograficzny. Ludzie europejskiego regionu, Włocławek 2002.
  • Mirosław Krajewski, Nowy słownik biograficzny ziemi dobrzyńskiej, t.1-2, Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe, Rypin 2014.
  • Mirosław Krajewski (red.): Wartości kulturowe ziemi dobrzyńskiej, Dobrzyń nad Wisła 2011.