Lipusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°5′51″N 17°47′4″E
- błąd 38 m
WD 54°5'44"N, 17°46'50"E
- błąd 38 m
Odległość 352 m
Lipusz
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Michała Archanioła w Lipuszu
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat Flaga powiatu kościerskiego kościerski
Gmina POL gmina Lipusz COA.svg Lipusz
Sołectwo Lipusz
Wysokość 150 m n.p.m.
Liczba ludności (2015) ok. 3350
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-424
Tablice rejestracyjne GKS
SIMC 0166120
Położenie na mapie gminy Lipusz
Mapa lokalizacyjna gminy Lipusz
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościerskiego
Lipusz
Lipusz
Ziemia54°05′51″N 17°47′04″E/54,097500 17,784444
Strona internetowa

Lipusz (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Lëpùsz; niem. Lippusch[1]) – duża wieś kaszubska o charakterze małomiasteczkowym położona w północnej Polsce w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Lipusz nad rzeką Wdą. W latach 1975–1998 należała do ówczesnego województwa gdańskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Lipusz.

Lipusz posiada kilka połączeń kolejowych z Kościerzyną i Chojnicami poprzez Brusy. Pasażerski ruch kolejowy na linii do Bytowa jest zawieszony[2].

W dawnym kościele ewangelickim wybudowanym w 1865 roku od 2002 roku znajduje się Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego, prezentujące ok. 320 eksponatów (wóz strażacki z 1913 roku, kierzonki, kopanka, kamienie do śrutownika itp.). Na Wdzie znajduje się młyn wodny pochodzący z początku XIX wieku.

Na północ od Lipusza znajduje się jezioro Lubiszewskie.

Miejscowość znajduje się na turystycznym szlak turystyczny zielony Szlaku Kamiennych Kręgów i na szlaku kajakowym rzeki Wdy.

W 2017 roku lasy otaczające wieś zostały silnie zniszczone w wyniku przechodzącej tędy fali nawałnic (zniszczeniu uległo 4200 ha lasów zarządzanych przez Nadleśnictwo Lipusz). W 2018 roku w ramach restytucji lasu i w związku z obchodami 100-lecia niepodległości Polski postanowiono o zasadzeniu przez harcerzy i wolontariuszy (razem ok. 3 tys. osób) na powierzchni ponad 10 ha nowych drzew w taki sposób, aby utworzyły one wizerunek godła państwowego, widoczny z okien przelatujących samolotów[3][4]. Ponadto leśnicy pozostawili na obszarze 2 ha połamane drzewa, aby przypominały o tym, jak wyglądały okoliczne lasy po nawałnicy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[5] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, 1866-7, nr rej.: 968 z 26.08.1986
  • kaplica grobowa rodziny Żelewskich, 1880, nr rej.: j.w.
  • cmentarz grzebalny przy kościele, XIX w., nr rej.: j.w.
  • kościół ewangelicki, 1865, nr rej.: 957 z 14.03.1986
  • cmentarz rzymskokatolicki, 1922-23, nr rej.: 969 z 26.08.1986.

Inne[6]:

  • drewniany młyn na Wdzie
  • kamienica Banku Ludowego z 1904
  • neogotyckie zabudowania nadleśnictwa

Drogi przechodzące przez Lipusz[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Młyn wodny

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. F. Lorentz Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  2. Andrzej Gurba: Do miasta po latach wróciły pociągi (pol.). 22 XI 2007. [dostęp 13 VI 2009].
  3. Godło państwowe z kilkuset drzew. Nietypowa akcja harcerzy na stulecie odzyskania niepodległości
  4. Leśnicy musieli zamknąć las zniszczony w nawałnicy. Bo stał się turystyczną atrakcją
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2019-12-31. s. 49. [dostęp 2018-12-29].
  6. Jarosław Ellwart „Powiat kościerski, mapa turystyczna” Wydawnictwo Region Gdynia 2012 ​ISBN 978-83-7591-281-4

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Monografia Lipusz-Dziemiany. Józef Borzyszkowski (red.). Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1994.
  • Jarosław Ellwart: Lipusz i okolice. Gdynia: Wydawnictwo „Region”, 1994.
  • Marian Lemańczyk: Lipusz: Przeszłość wsi w pamięci jej mieszkańców. Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1989.
  • Aleksander Majkowski: Życie i przygody Remusa. Lech bądkowski (tłum.). Gdańsk: Oficyna Czec, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]