To jest dobry artykuł

Lipusz (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lipusz
Budynek dworca
Budynek dworca
Państwo  Polska
Miejscowość Lipusz
Data otwarcia 15 lipca 1900
Poprzednie nazwy Lippusch (Bahnhof)
Dane techniczne
Liczba peronów 2
Liczba krawędzi
peronowych
3
Kasy N
Linie kolejowe
Położenie na mapie gminy Lipusz
Mapa lokalizacyjna gminy Lipusz
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościerskiego
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Lipusz
Lipusz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipusz
Lipusz
Ziemia54°05′49″N 17°46′48″E/54,096944 17,780000
Portal Portal Transport szynowy

Lipuszstacja kolejowa w Lipuszu, w województwie pomorskim, w Polsce. Obiekt był dawniej lokalnym węzłem kolejowym, od lat 90. XX wieku pełni rolę mijanki w ruchu pasażerskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Stacja Lipusz znajduje się około 300 m od centrum Lipusza, na południowym krańcu miejscowości. Na jej terenie są 4 przejazdy kolejowe[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

1900–1945[edytuj | edytuj kod]

Uroczyste oddanie stacji w Lipuszu nastąpiło 15 lipca 1900. Początkowo do stacji docierała tylko linia Kościerzyna. Lipusz od początku był projektowany i budowany, jako lokalny węzeł kolejowy, w którym krzyżowały się linie łączące trzy miasta powiatowe: Kościerzynę, Chojnice i Bytów. Dodatkowo w Lipuszu miała stacjonować drużyna manewrowa, która łączyła i dzieliła pociągi relacji łączonych. W 1901 otworzono linię do Bytowa, natomiast w dniu 1 lipca 1902, po oddaniu linii do Chojnic – Lipusz stał się węzłem kolejowym. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 – linia Lipusz – Bytów (obecnie Lipusz – Korzybie) została przecięta granicą polsko-niemiecką tuż przed stacją Róg. Lipusz znajdował się wówczas po stronie polskiej. W czerwcu 1920[2] linia została zdemontowana do granicy polsko-niemieckiej, a stacja przestała spełniać funkcję węzła. W 1939, już po rozpoczęciu wojny, Niemcy odbudowali brakujący fragment linii[1].

1945–1990[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej linia Lipusz – Korzybie w całości znalazła się po stronie polskiej. W okresie Polski powojennej – Lipusz był węzłem kolejowym, obsługującym lokalne pociągi osobowe oraz towarowe[1]. W latach 60. XX w. składano i demontowano tu pociągi kursujące na trasie Kościerzyna – Bytów/Chojnice[3].

Po 1990[edytuj | edytuj kod]

W rozkładzie jazdy na lata 1990–1992 przez Lipusz przejeżdżało 6 par pociągów Kościerzyna – Chojnice (w tym jedna para w relacji wydłużonej aż do Gdyni Głównej), para pociągów Lipusz – Kościerzyna i Lipusz – Chojnice oraz 4 pary pociągów Lipusz – Bytów. W następnym rozkładzie 1992/93 zmniejszono o 1 liczbę par pociągów Kościerzyna – Chojnice, jednakże przedłużono jeszcze jedną do Gdyni, liczba pociągów do Bytowa nie zmieniła się, ale był to ostatni rozkład w którym występowały pociągi na tej trasie. W 1993 w czasie fali likwidacji lokalnych linii kolejowych zlikwidowano połączenie Bytów – Kościerzyna, od tej pory przy tabeli 381 b występowała notatka Ruch pociągów wstrzymany do odwołania, która utrzymywała się aż do rozkładu jazdy pociągów z lat 1996/97, a przez Lipusz przejeżdżają jedynie pociągi relacji Kościerzyna – Chojnice. Ze względu na bardzo zły stan torowiska planowano również fizyczną likwidację linii do Bytowa, jednak po interwencji władz samorządowych gminy Bytów i przekazaniu linii w użytkowanie spółce Pol-Miedź Trans z Lubina utrzymano ruch towarowy[1].

W lipcu 2011 z dworca PKP w Bytowie wyruszył specjalny pociąg Transcassubia, który zawiózł bytowskich Kaszubów przez Lipusz na XIII Zjazd Kaszubów do Lęborka.

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Węzeł w Lipuszu

Lipusz jest węzłem kolejowym, w którym krzyżują się linie numer 211 (ChojniceKościerzyna) oraz 212 (Lipusz – Korzybie). Linia do Korzybia wyłączona jest całkowicie z ruchu pasażerskiego, w ruchu towarowym eksploatuje się ją jedynie do Bytowa, dalej jest nieprzejezdna[4]. Wszystkie linie są niezelektryfikowane, normalnotorowe oraz jednotorowe.

Maksymalne dozwolone prędkości na szlakach w okolicy Lipusza[5]:

Pociągi osobowe (również szynobusy) Pociągi towarowe
Linia 211 80 km/h 80 km/h
Linia 212 0 km/h[6] 20 km/h

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Budynek dworca[edytuj | edytuj kod]

Dworzec z magazynem

W budynku dworca znajduje się poczekalnia i nieczynna kasa, oraz prywatne mieszkanie. Dworzec zbudowany jest z czerwonej cegły. Część główna jest piętrowa, nieotynkowana i pokryta dachówką. Przylega do niej parterowa część boczna oraz mała, otynkowana przybudówka. Dach jest wielospadowy (czterospadowy w części głównej i dwuspadowy, w bocznej, natomiast przylegający do budynku magazyn pokryty dachem pulpitowym)[2]. Budynek został wzniesiony w stylu odchodzącym od stylu ryglowego, choć takie cechy jeszcze można odnaleźć w przylegającym do budynku magazynie. Typ zabudowy spotykany w Prusach na początku XX wieku.

Perony[edytuj | edytuj kod]

Perony – widok od strony dworca

Na stacji znajdują się dwa perony: jeden jedno-, drugi dwukrawędziowy, oba z dojściem z poziomu szyn. Perony pokryte są płytami chodnikowymi i są niezadaszone. Znajdują się tam semafory kształtowe, nieużywana obecnie wieża wodna[2], dwustanowiskowa szopa używana przez Pol-Miedź Trans[1] oraz dwie nastawnie Lp i Lp1.

Parowozownia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie stacji znajdowała się trzystanowiskowa hala dla parowozów, przebudowana następnie na dwustanowiskową. Można przyjąć, że podlegała pobliskiej parowozowni w Kościerzynie[7].

Warsztat naprawy wagonów[edytuj | edytuj kod]

W latach około 1980-1990 w Lipuszu mieściła się placówka napraw wagonów Oddziału Zamiejscowego Rewizji i Napraw Wagonów w Kościerzynie Wagonowni Gdynia, zajmująca się naprawą wagonów towarowych.

Ruch pociągów[edytuj | edytuj kod]

Pociągi osobowe[edytuj | edytuj kod]

Przez stację w Lipuszu przejeżdżają dwie pary pociągów osobowych relacji Chojnice – Kościerzyna i Kościerzyna – Chojnice[8]. Najczęściej są nimi autobusy szynowe[9]. Od 2016 roku część pociągów obsługiwana jest autobusową komunikacją zastępczą[10][11]. Od 2016 roku uruchamiane są przez SKPL Cargo sezonowe 3 pary pociągów z Lipusza do stacji Bytów[12]

Pociągi towarowe[edytuj | edytuj kod]

Przez Lipusz przejeżdżają zazwyczaj pociągi towarowe relacji Kościerzyna – Bytów spółki SKPL Cargo z Kalisza oraz pociągi innych przewoźników, m.in.PKP Cargo[2]. Z powodu bardzo złego stanu technicznego toru łącznikowego, a przy tym ręcznej obsługi zwrotnic pociągi najczęściej zmieniają tu czoło. W Lipuszu stacjonowały manewrowe lokomotywy spalinowe serii SM42 będące własnością Pol-Miedź Trans[1] a od 2015 roku tabor SKPL Cargo[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Paweł Korcz. Lipusz. „Świat kolei”. 4/2008, s. 43. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  2. a b c d Lipusz w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej – bazakolejowa.pl
  3. Rozkład jazdy pociągów PKP 1966/1967. Warszawa: Polskie Koleje Państwowe, 1966, s. 705, 706.
  4. Stan na 2009
  5. Jarosław Woźny i Marek Potocki (red.): Linia Chojnice - Kościerzyna w: Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 25 grudnia 2008].
  6. Pociągi osobowe mogą jeździć tylko w wyjątkowych sytuacjach z pilotem, który podaje prędkość maszyniście.
  7. Niestety, zestawienie jednostek kolejowych z okresu lat 1939-1945 nie wymienia parowozowni w Lipuszu jako samodzielnej
  8. Zmiana rozkładu jazdy pociągów od dnia 11 czerwca 2017 r. w województwie pomorskim, polregio.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  9. Regionalny rozkład jazdy pociągów województwo pomorskie. Gdynia: Pomorski Zakład Przewozów Regionalnych w Gdyni, 2008.
  10. Komunikacja uzupełniająca, polregio.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  11. Informacje i utrudnienia | POLREGIO | Przewozy Regionalne, polregio.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  12. SKPL // SHORTLINES.PL // z pasji do kolei, shortlines.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  13. Grupa SKPL // shortlines.pl - pierwszy polski operator kolejowych końcówek logistycznych, skpl.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
Lipusz
Linia 211 ChojniceKościerzyna (52,612 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Lipuska Huta
odległość: 3,423 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 6,908 km
Linia 212 Lipusz – Korzybie (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 7,440 km