Liroy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Liroy
Ilustracja
Imię i nazwisko Piotr Krzysztof Liroy-Marzec
Pseudonim Liroy, L, Grand Papa Rapa, Szakal, Scyzoryk, PM Cool Lee
Data i miejsce urodzenia 12 lipca 1971
Busko-Zdrój
Gatunki hip-hop, hardcore rap
Zawód raper, producent muzyczny
Wydawnictwo BMG Ariola Poland, Def Entertainment
Powiązania Wzgórze Ya-Pa 3, Art of Beatbox, Borixon
podpis
Strona internetowa
Piotr Liroy-Marzec odbierający z rąk przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, Wojciecha Hermelińskiego, zaświadczenie o wyborze na posła VIII kadencji Sejmu (2015)

Liroy, właśc. Piotr Krzysztof Liroy-Marzec[1] (ur. 12 lipca 1971 w Busku-Zdroju[2] jako Piotr Krzysztof Marzec[3]) – polski raper, producent muzyczny, przedsiębiorca i polityk. Członek sekcji muzyki rozrywkowej Akademii Fonograficznej ZPAV[4], poseł na Sejm VIII kadencji.

Za sprawą wydanej w 1995 płyty Alboom, sprzedanej w nakładzie przekraczającym 500 tysięcy egzemplarzy, osiągnął największy sukces komercyjny w historii polskiego hip-hopu[5]. Liroy sprzedał ponad milion egzemplarzy swoich płyt, według stanu na 2020 najwięcej spośród polskich raperów[6]. Występował również jako L, Scyzoryk, Szaka-L, 041, Kingpin, Grand Papa Rapa czy P.M. Cool Lee.

Kilkukrotny laureat nagrody polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyk. Współpracował z wykonawcami, takimi jak Ice-T, Wzgórze Ya-Pa 3, Mieczysław Szcześniak, Art of Beatbox, Borixon, Lionel Richie, Katarzyna Skrzynecka, Kayah czy Michał Urbaniak[7].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kariera muzyczna i rozrywkowa[edytuj | edytuj kod]

Wychowywał się na kieleckim osiedlu Sady. W 1992 ukończył Technikum Budowlane[8]. Pod koniec lat 80. występował jako DJ w klubach i dyskotekach, realizował również wówczas nagrania demonstracyjne. W 1991 wyjechał do Francji, gdzie założył zespół Leeroy & The Western Posse, z którym występował również w Niemczech. Po powrocie do Polski w 1992 nagrał pierwsze utwory jako P.M. Cool Lee, które ukazały się na wydawnictwie East On Da Mic[5]. Płyta nie uzyskała zainteresowania ze strony publiczności i krytyków muzycznych, jednakże muzyk promował ją podczas lokalnych koncertów. Wkrótce potem podjął współpracę z kielecką grupą hip-hopową Wzgórze Ya-Pa 3. W celu rozwinięcia kariery wraz z rodziną przeprowadził się następnie do Gdyni.

Działalność Piotra Marca wzbudziła zainteresowanie wytwórni muzycznej BMG Ariola Poland, z którą w październiku 1994 podpisał kontrakt[5]. 22 maja 1995 ukazał się pierwszy singel sygnowany pseudonimem Liroy zatytułowany „Scyzoryk”[9]. Tytułowy utwór cieszył się dużą popularnością za sprawą intensywnej promocji ze strony wytwórni[9]. Do kompozycji zrealizowany został również teledysk. Kolejnym sukcesem okazał się utwór „Scoobiedoo Ya”. W lipcu Liroy wystąpił na festiwalu Marlboro Rock-In w Sopocie, poprzedzając koncert amerykańskiego rapera Ice-T. Miesiąc później ukazała się płyta pt. Alboom, która osiągnęła największy sukces w historii polskiego hip-hopu, sprzedając się w nakładzie ponad 500 tys. egzemplarzy[9]. Miesiąc po premierze wydawnictwo uzyskało status złotej płyty[10]. Sukces Liroya przyniósł zainteresowanie ze strony krajowych mediów.

W ramach promocji odbył trasę koncertową w Polsce. Nawiązał też współpracę z zagranicznymi wykonawcami, zrealizował utwory w Nowym Jorku i Londynie. Wkrótce potem założył wytwórnię muzyczną Def Noizz Records i rozpoczął pracę nad kolejnym albumem. Również w 1995 został laureatem nagrody polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyka w kategoriach „album roku – muzyka taneczna” oraz „album roku – muzyka alternatywna”[11]. W 1996 pochodzące z debiutanckiej płyty piosenki „Scoobidoo-Ya” i „Scyzoryk” zostały wykorzystane w filmie Pawła Łozińskiego pt. Kratka[12]. Następnie w listopadzie ukazał się pierwszy minialbum Liroya pt. Bafangoo! część 1, który uzyskał status złotej płyty[9]. W kompozycjach zostały wykorzystane m.in. sample pochodzące z filmu Psy 2. Ostatnia krew. Wydawnictwo raper promował podczas koncertów w Polsce czy w Stanach Zjednoczonych, gdzie zagrał w nowojorskim klubie CBGB. Promujący płytę singel „...I co dalej ?!” cieszył się popularnością, jednakże nie przyczynił się do sprzedaży na poziomie poprzedniego wydawnictwa.

Na początku 1997 skomponował muzykę na potrzeby spektaklu Teatru Telewizji Kariera Arturo Ui w reżyserii Piotra Szulkina[9]. W czerwcu wydał album pt. L, który zawierał m.in. utwór „Mano a mano”, wykorzystywany przez boksera Przemysława Saletę przed walkami[9]. Gościnnie na płycie wystąpił Tomasz Lipnicki, znany z występów w grupie Illusion. Wydawnictwo promowała kompozycja „Skaczcie do góry”, do której został realizowany teledysk[9], którego scenografia została nagrodzona na Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film. W 1998 otrzymał Fryderyka w kategorii „najlepszy album rap i hip-hop”[13]. W 1998 wraz z wokalistą Perfectu Grzegorzem Markowskim nagrał przeznaczoną dla serialu Ekstradycja 3 kompozycję „Twoje Miasto”[12] z muzyką Janusza Stokłosy.

W sierpniu 1999 wydał album pt. Dzień Szaka-L’a (Bafangoo, część 2.), który sprzedał się w nakładzie 200 tys. egzemplarzy[9] oraz zapewnił Liroyowi Fryderyka w kategorii „album roku rap / hip-hop”[14]. W 1999 utwór rapera znalazł się na składance Jedna rasa – ludzka rasa: Muzyka przeciwko rasizmowi II, sygnowanej przez Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”[15]. We wrześniu 2000 do sprzedaży trafia kompilacja 10, zawierająca utwory pochodzące z poprzednich albumów Liroya oraz nową kompozycję „L2K”, do której został realizowany teledysk w reżyserii Bo Martina[9][16]. W październiku 2001 ukazała się kolejna płyta Liroya pt. Bestseller[9][17]. W nagraniach wzięli udział między innymi Ice-T, DJ Tomekk, Kayah, Mieczysław Szcześniak i Mika Urbaniak[9]. Płytę promował singel „Hello – czy ty czujesz to?” z udziałem Lionela Richiego oraz samplami z utworu „Hello”.

W 2004, w ramach powołanej przez siebie fundacji Liroy Bank, otworzył w Kielcach ośrodek dla młodzieży Kielecka Szkoła Jazdy[17]. W 2006 powołał własne przedsiębiorstwo DEF Entertainment Sp. z o.o, 27 listopada wydał album pt. L Niño vol. 1, a 21 grudnia 2007 ukazała się kompilacja jego przebojów pt. Grandpaparapa (Powrót króla). Również w 2007 założył firmę odzieżową Def Life[18]. Współpracował z zespołem Tuff Enuff, w wyniku której powstał utwór „SecretService75 feat. Liroy” jako gitarowa wersja utworu Liroya „Ta noc jest za krótka”.

W grudniu 2008 opublikował premierowo singel „Cicha noc? cz. 1”, promujący jego kolejny album pt. Nie dla dzieci. Drugi singel „Co w trawie piszczy (Ganja Boogie)” został opublikowany w maju 2009, w utworze gościnnie wystąpiła formacja Wzgórze Ya-Pa 3. Następnie odbyła się premiera utworu „Wariatka z miasta Wariatkowa”, która promowała film Wojna polsko-ruska w reżyserii Xawerego Żuławskiego[12]. W 2010 zasiadł w jury polskich eliminacji do mistrzostw Dancehall Queen & King[19]. Płyta Nie dla dzieci ostatecznie nigdy nie została wydana. Jeden z promujących utworów, „Cicha noc? cz. 1”, trafił na album Art of BeatboxARTcore, który ukazał się w kwietniu 2011. 3 października wydał utwór „Kampania”, który nagrał z gościnnym udziałem Metrowego, Skorupa i Rufijoka[20], do którego powstał teledysk. Utwór był zapowiedzią solowego albumu rapera pt. Przerwa, którego planowana premiera miała odbyć się w listopadzie. Ostatecznie także ta płyta nie została wydana.

W 2013 ukazała się jego autobiograficzna książka zatytułowana AutobiogRAPia. Vol. 1[21]. Na początku marca 2015 oświadczył na Facebooku, że nie jest w stanie pogodzić życia prywatnego z zawodowym, zapowiadając tym samym zakończenie kariery muzycznej[22].

Działalność społeczna i polityczna[edytuj | edytuj kod]

Przed wyborami parlamentarnymi w 2011 nawiązał współpracę z Januszem Palikotem, który zagrał w teledysku do jego utworu „Kampania”, nawołującym do legalizacji marihuany w Polsce[23]. W 2013 zorganizował kampanię „Posadź Krzak”, mającą zachęcić Polaków do uprawy konopi na szeroką skalę i pokazać możliwości wykorzystania tej rośliny[24][25]. W 2014 wziął udział w kampanii „1% dla fundacji Instytut Spraw Obywatelskich INSPRO”, występując w serii spotów tej organizacji[26].

W wyborach parlamentarnych w 2015 kandydował z pierwszego miejsca listy komitetu Kukiz’15 w okręgu świętokrzyskim. Otrzymał 22 614 głosów, uzyskując mandat posła VIII kadencji[27]. Został członkiem Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, a także przewodniczącym Parlamentarnego Zespołu ds. marihuany medycznej[8]. W maju 2016 zrezygnował z członkostwa w stowarzyszeniu Kukiz’15, pozostając w klubie poselskim tego ugrupowania[28]. W lutym 2017 powołał Stowarzyszenie „Skuteczni”, w którym objął funkcję prezesa[29]. W czerwcu tego samego roku został wykluczony z klubu poselskiego Kukiz’15[30].

Jest związany z ruchem antyszczepionkowym. W 2016 dołączył do Parlamentarnego Zespołu ds. Bezpieczeństwa Programu Szczepień Ochronnych Dzieci i Dorosłych[31].

W wyborach samorządowych w 2018 wystartował na stanowisko prezydenta Kielc z poparciem partii KORWiN (Wolność) oraz stowarzyszenia Skuteczni[32] (z ramienia powołanego przez KORWiN KWW Wolność w Samorządzie). W pierwszej turze głosowania zajął trzecie miejsce wśród siedmiu kandydatów z wynikiem 16% głosów[33]. W listopadzie wraz z posłami Wolności powołał koło poselskie Wolność i Skuteczni[34], zostając jego przewodniczącym (do czasu przekształcenia go w marcu 2019 w KP Konfederacja). Przystąpił także wraz ze Skutecznymi (zarejestrowanymi 15 kwietnia 2019 jako partia Skuteczni Piotra Liroya-Marca) do Konfederacji KORWiN Braun Liroy Narodowcy, powołanej na wybory do Parlamentu Europejskiego w 2019[35], w których otwierał jej listę w okręgu wielkopolskim (formacja nie uzyskała mandatów)[36]. W czerwcu 2019 ogłosił wraz z Markiem Jakubiakiem budowę partii pod nazwą Federacja Jakubiak-Liroy (do czego ostatecznie nie doszło) i opuszczenie Konfederacji[37]. W sierpniu 2019 dołączył do nowo powstałego koła poselskiego Przywrócić Prawo[38]. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku bezskutecznie kandydował do Sejmu, otwierając kielecką listę Skutecznych (jedną z pięciu zarejestrowanych przez to ugrupowanie) i uzyskując 7393 głosy[39].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Wychowywał się w rodzinie, w której ojciec stosował przemoc wobec domowników[40][41]. W 2015 w wywiadzie telewizyjnym przyznał, że przez pewien czas w młodości zajmował się na swoim osiedlu drobnymi kradzieżami, jednak nie chciał prowadzić takiego życia[41].

Żonaty z Joanną Krochmalską. Ma czworo dzieci, w tym jedno z poprzedniego związku[42].

Wyniki wyborcze[edytuj | edytuj kod]

Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik
2015 KWW Kukiz’15 Sejm VIII kadencji nr 33 22 614 (4,82%)T[27]
2018 KWW Wolność w Samorządzie Prezydent Miasta Kielce 14 016 (16,02%)N[33]
2019 KWW Konfederacja KORWiN Braun Liroy Narodowcy Parlament Europejski IX kadencji nr 7 40 049 (3,34%)N[36]
2019 KW Skuteczni Piotra Liroya-Marca Sejm IX kadencji nr 33 7393 (1,30%)N[39]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Albumy
Rok Album Pozycja na liście Sprzedaż Certyfikat
POL
1992 East On Da Mic (jako P.M. Cool Lee)
  • Data: 1992
  • Wydawca: Starling
  • Format: CD, CC
1995 Alboom
  • Data: 10 lipca 1995
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, LP, CC
16[43]
  • POL: 500 000+[5]
1996 Bafangoo! część 1 (EP)
  • Data: 23 listopada 1996
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, LP, CC
1997 L
  • Data: 6 czerwca 1997
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, CC
  • ZPAV: złota płyta[46]
1999 Dzień Szaka-L’a (Bafangoo, część 2.)
  • Data: 5 sierpnia 1999
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, CC
  • ZPAV: platynowa płyta[47]
2001 Bestseller
  • Data: 13 listopada 2001
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, CC
6[48]
  • ZPAV: złota płyta[50]
2006 L Niño vol. 1
  • Data: 27 listopada 2006
  • Wydawca: DEF Entertainment
  • Format: CD
46[51]
„–” oznacza, że album nie był notowany na danej liście.
Kompilacje
Rok Album Pozycja na liście
POL
2000 10
  • Data: 22 września 2000
  • Wydawca: BMG Ariola Poland
  • Format: CD, CC
44[53]
2007 Grandpaparapa (Powrót króla)
  • Data: 21 grudnia 2007
  • Wydawca: DEF Entertainment
  • Format: CD
„–” oznacza, że album nie był notowany na danej liście.
Single
Rok Tytuł Pozycja na liście Album
SLiP
[54]
LP3
[55]
30 ton
[56]
PiK
[57][58][59][60]
1995 Scyzoryk” (oraz Wzgórze Ya-Pa 3)[61] 29 Alboom
1996 ...I co dalej ?![62] 15 Bafangoo! część 1
1997 Dawno, dawno temu...[63] 2 L
Skaczcie do góry[64] 29 18 14
1998 Moja autobiografia[65] 6 32 1 Dzień Szaka-L’a (Bafangoo, część 2.)
1999 Kiedy jesteś na dnie[66] 42 31
Impreza” (oraz Yaro, Onil, George, Zoya)[67] 6 32 4 1
2000 HaHa – że jak?[68]
L2K[69] 10
2001 „Hello – Czy Ty czujesz to?” (oraz Lionel Richie)[70] 6 6 11 Bestseller
2002 ...a jebać mi się chce![71]
2006 Kiedyś przyjdzie taki dzień[72] L Niño vol. 1
Katarzyna Skrzynecka – „W sieci kłamstw” (oraz Liroy)[73] Koa
2008 Cicha noc? cz. 1 Nie dla dzieci
2009 „Co w trawie piszczy (Ganja Boogie)” (oraz Wzgórze Ya-Pa 3)
„Wariatka z miasta Wariatkowa”
2011 „Kampania” (oraz Metrowy, Skorup, Rufijok)[20] Przerwa
„–” oznacza, że singel nie był notowany na danej liście.
Pozostałe notowane utwory
Rok Tytuł Pozycja na liście Album
SLiP
[54]
PiK
[57]
1995 „Scobiedoo Ya'” 2 Alboom
1996 „Bafanq!” 33 Bafangoo! część 1
1997 „Chcesz opowiem ci bajeczkę” 14 6 L
2002 „World Is a Ghetto” (oraz Ice-T) 25 Bestseller
–” oznacza, że singel nie był notowany na danej liście.
Inne
Rok Album Utwór Źródło
1999 Jedna rasa – ludzka rasa: Muzyka przeciwko rasizmowi II (kompilacja) Liroy – „Artur – Epilog” [74]
Janusz StokłosaEkstradycja 3 (ścieżka dźwiękowa) Liroy, Grzegorz Markowski – „Twoje miasto” [12]
2000 Chłopaki nie płaczą (ścieżka dźwiękowa) Liroy – „Zaskakująca zmiana sytuacji” [12][75]
Kukiz i PiersiPieśni Ojczyźniane gościnnie rap w utworze „Policja” [76]
2004 Monika BrodkaAlbum gościnnie rap w utworze „Cosmo” [77]
2005 Art of BeatboxARTcore.EP gościnnie rap w utworze „Intro (L-Niño vol. 1)” [78]
Katarzyna SkrzyneckaKoa gościnnie rap w utworze „W sieci kłamstw” [73]
Road Hip Hop 2005 (kompilacja) Liroy, WYP 3 – „My robimy to tak!” [79]
2006 Mieczysław SzcześniakZwykły cud gościnnie rap w utworze „Ciemność oślepia (cel-a)” [80]
Ewa SonnetNielegalna remiks utworu „Nie zatrzymasz mnie” [81]
BorixonZacieram ręce dzieciak gościnnie rap w utworze „Napiłbym się z Tobą wódki dziś” [82]
2009 Rap Propaganja Vol.2 – Diss Na Rząd (kompilacja) Liroy, WYP 3 – „Co w trawie piszczy” [83]
2010 BuczerPodejrzany o rap: Mixtape vol. 2 gościnnie rap w utworze „Nie wkurwiaj mnie” [84]
2011 Art of Beatbox – ARTcore gościnnie rap w utworze „Cicha noc? cz. 1” [85]
2013 Zawodnik.Kesz.ToudDogg – Bękarty Rap Gry gościnnie rap w utworze „SWUWD” [86]
Wojtas23 gościnnie rap w utworze „OlDirtyDancing” [87]
2018 ZiperaMeritum gościnnie rap w utworze „Polaryzacja” [88]

Teledyski[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł Reżyseria/Realizacja Album Źródło
1995 „Scyzoryk” (oraz Wzgórze Ya-Pa 3)
Alboom
„Scoobiedoo Ya”
„Korrba”
1996 „...I co dalej ?!” Bo Martin Bafangoo! część 1 [89]
1997 „Skaczcie do góry” L
„Impreza” (oraz Yaro, Onil, George, Zoya)
Dzień Szaka-L’a (Bafangoo, część 2.))
2000 „L2K” Bo Martin 10 [16]
2001 „Hello – Czy Ty czujesz to?” (oraz Lionel Richie)
[90]
2002 „World Is a Ghetto” (oraz Ice-T) Filip Kovcin Bestseller [91]
2004 „Kiedyś przyjdzie taki dzień”
L Niño vol. 1
2005 „My robimy to tak” (oraz Wzgórze Ya-Pa 3)
2007 „Ta noc jest za krótka na sen” (oraz Radoskór) Liroy [92]
2009 „Wariatka z miasta Wariatkowa” Xawery Żuławski Nie dla dzieci / Wojna polsko-ruska (ścieżka dźwiękowa) [93]
2011 „Kampania” (oraz Metrowy, Skorup, Rufijok) Bo Martin Przerwa
Gościnnie
2009 Art of Beatbox – „Cicha noc? cz. 1” (oraz Liroy) Krzysztof „Połas” Połaski ARTcore [94]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Uwagi Źródło
Kielce – Czyli Polski Bronx[a] 1995 film dokumentalny, jako on sam [95]
Bajland 2000 film fabularny, jako psychiatra [12]
Miss mokrego podkoszulka 2002 film fabularny, jako aresztant
Niania 2006 serial telewizyjny, odc. 24, jako hydraulik/gwiazda

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Rok Kategoria Nagroda Uwagi Źródło
1995 Wokalista roku Fryderyk Nominacja [11]
Album roku – muzyka taneczna (Alboom) Laur
Album roku – muzyka alternatywna (Alboom) Laur
1997 Album roku – rap & hip-hop (L) Laur [13]
1999 Album roku – rap / hip-hop (Dzień Szaka-L’a (Bafangoo, część 2.)) Laur [14]
2001 Scenariusz („L2K”) Yach Film Nominacja [96]
Kreacja Aktorska Wykonawcy Utworu Muzycznego („L2K”) Nominacja
Grand Prix („L2K”) Nominacja
Album roku – hip-hop (Bestseller) Fryderyk Nominacja [97]
2002 Reżyseria („Hello, czy ty czujesz to?”) Yach Film Nominacja [98]
Kreacja aktorska wykonawcy utworu muzycznego („Hello, czy ty czujesz to?”) Nominacja
Wideoklipy reprezentujące Polskę w 2. Konkursie Krajów Skandynawskich i Nadbałtyckich „Bursztynowe Oko” („Hello, czy ty czujesz to?”) Nominacja

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Film wyprodukowany w 1995. Oficjalna premiera filmu, powstałego dla Telewizji Polskiej, nigdy się nie odbyła. Projekt został odrzucony ze względu na liczne wulgaryzmy. W 2011 produkcja, po wcześniejszym dopracowaniu technicznym przez Marka Lamprechta, została upubliczniona w Internecie bez wiedzy jej autorów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Raper Liroy zmienił nazwisko. onet.pl, 22 września 2015. [dostęp 2019-01-20].
  2. Leszek Gnoiński, Jan Skaradziński: Encyklopedia Polskiego Rocka. Warszawa: Świat Książki, 1997, s. 274. ISBN 83-7129-570-7.
  3. Dominika Węcławek, Marcin Flint, Tomasz Kleyff, Andrzej Cała, Kamil Jaczyński: Antologia Polskiego Rapu. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2014, s. 343. ISBN 978-83-7982-041-2.
  4. Członkowie Rad Akademii poszczególnych sekcji. zpav.pl. [dostęp 2010-10-03].
  5. a b c d Radek Miszczak, Andrzej Cała: Beaty, Rymy, Życie: Leksykon muzyki hip-hop. Poznań: Kurpisz S.A., 2005, s. 305. ISBN 83-89738-75-9.
  6. Michał Jośko: Liroy: „Przeraża mnie, że wciąż wybieramy mniejsze zło”. Hardkorowa pogawędka o muzyce i polityce. natemat.pl, 15 lipca 2020. [dostęp 2020-11-05].
  7. Liroy. hiphopedia.info. [dostęp 2010-01-15].
  8. a b Strona sejmowa posła VIII kadencji. [dostęp 2019-03-27].
  9. a b c d e f g h i j k Radek Miszczak, Andrzej Cała: Beaty, Rymy, Życie: Leksykon muzyki hip-hop. Poznań: Kurpisz S.A., 2005, s. 306. ISBN 83-89738-75-9.
  10. Złote płyty CD przyznane w 1995 roku. ZPAV. [dostęp 2020-08-21].
  11. a b Nominowani i laureaci 1995. zpav.pl. [dostęp 2010-11-17].
  12. a b c d e f Piotr Marzec w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2015-11-01].
  13. a b Nominowani i laureaci 1997. zpav.pl. [dostęp 2012-08-20].
  14. a b Nominowani i laureaci 1999. zpav.pl. [dostęp 2010-11-17].
  15. Marcin Kornak: Spis wykonawców, którzy zamieścili logo „Muzyka Przeciwko Rasizmowi”. nigdywiecej.org. [dostęp 2015-11-01].
  16. a b Liroy. interia.pl. [dostęp 2015-11-01].
  17. a b Radek Miszczak, Andrzej Cała: Beaty, Rymy, Życie: Leksykon muzyki hip-hop. Poznań: Kurpisz S.A., 2005, s. 307. ISBN 83-89738-75-9.
  18. Liroy. wp.pl. [dostęp 2010-01-15].
  19. Maria Sadowska. zetchilli.pl. [dostęp 2015-11-01].
  20. a b Liroy/Metrowy/Skorup/Rufijok – „Kampania”. soundcloud.com. [dostęp 2011-10-03].
  21. Liroy: AutobiogRAPia. Vol. 1. Warszawa: Anakonda, 2013, seria: Gwiazdy Sceny. ISBN 978-83-63885-34-2.
  22. Liroy kończy karierę. interia.pl, 3 marca 2015. [dostęp 2015-03-04].
  23. Liroy popiera Palikota – Nowa płyta i klip. glamrap.pl, 2011-10-04. [dostęp 2016-11-19].
  24. Posadź z Liroyem krzaka konopi. glamrap.pl, 5 grudnia 2013. [dostęp 2016-11-19].
  25. Liroy promuje marihuanę i namawia do jej sadzenia. telemagazyn.pl, 2 stycznia 2014. [dostęp 2016-11-19].
  26. Kampania 1% dla fundacji Instytut Spraw Obywatelskich INSPRO z udziałem Piotra Marca „Liroya”. proto.pl, 11 kwietnia 2014. [dostęp 2016-11-19].
  27. a b Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-27].
  28. Liroy-Marzec odchodzi ze stowarzyszenia Kukiz’15, ale w klubie zostaje. tvn24.pl, 11 maja 2016. [dostęp 2017-01-09].
  29. Informacje w wyszukiwarce podmiotów w KRS. [dostęp 2017-04-08].
  30. Klub poselski Kukiz15 podjął decyzję o wykluczeniu posła Piotra Liroya-Marca. onet.pl, 8 czerwca 2017. [dostęp 2017-06-08].
  31. Małgorzata Solecka: Czterech jeźdźców proepidemicznej apokalipsy. mp.pl, 9 lutego 2016. [dostęp 2018-09-16].
  32. Świetny wynik Liroya na starcie kampanii. Kandydat Wolności i Skutecznych powalczy o fotel Prezydenta Kielc. nczas.com, 5 września 2018. [dostęp 2018-09-07].
  33. a b Wybory samorządowe 2018. pkw.gov.pl. [dostęp 2018-10-23].
  34. W Sejmie powstało koło poselskie „Wolność i Skuteczni”. interia.pl, 22 listopada 2018. [dostęp 2018-11-22].
  35. Konfederacja KORWiN Braun Liroy Narodowcy zaczyna kampanię do Parlamentu Europejskiego. nczas.com, 27 lutego 2019. [dostęp 2019-02-28].
  36. a b Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019. wybory.gov.pl. [dostęp 2019-07-01].
  37. Rozpad Konfederacji. Liroy i Jakubiak tworzą własną partię. dorzeczy.pl, 24 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-24].
  38. Powstało nowe koło poselskie Przywrócić Prawo. Tworzą je byli posłowie Kukiz’15. polsatnews.pl, 9 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-09].
  39. a b Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2019. wybory.gov.pl. [dostęp 2019-11-10].
  40. Liroy SZCZERZE o swoim ojcu: Sypiałem z nożem pod poduszką, poczułem ulgę, gdy on się powiesił. se.pl, 9 listopada 2015. [dostęp 2020-04-14].
  41. a b Katarzyna Zdanowicz: Liroy: niejeden polityk powinien się uczyć ode mnie savoir vivre'u. tvn24.pl, 29 listopada 2015. [dostęp 2020-04-14].
  42. Liroy pokazał swoją rodzinę. onet.pl, 5 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-13].
  43. OLiS – sprzedaż w okresie 23.10.2020 – 29.10.2020. olis.onyx.pl. [dostęp 2020-11-05].
  44. Platynowe płyty CD przyznane w 1997 roku. ZPAV. [dostęp 2020-08-21].
  45. a b c Mirosław Pęczak: Milknąca płyta. polityka.pl, 2 października 2004. [dostęp 2014-12-12].
  46. a b Złote płyty CD przyznane w 1997 roku. ZPAV. [dostęp 2020-08-21].
  47. Platynowe płyty CD przyznane w 2000 roku. ZPAV. [dostęp 2020-08-21].
  48. OLiS – sprzedaż w okresie 19.11.2001 – 25.11.2001. olis.onyx.pl. [dostęp 2012-08-31].
  49. Złota Płyta/Platynowa Płyta/Diamentowa płyta. zpav.pl. [dostęp 2014-12-12].
  50. Złote płyty CD przyznane w 2002 roku. ZPAV. [dostęp 2020-08-21].
  51. OLiS – sprzedaż w okresie 04.12.2006 – 10.12.2006. olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-09].
  52. ROZKMINA: Beef is beef (cz. 9). glamrap.pl, 27 lipca 2014. [dostęp 2017-05-26].
  53. OLiS – sprzedaż w okresie 23.10.2000 – 29.10.2000. olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-09].
  54. a b Szczecińska Lista Przebojów. radioszczecin.pl. [dostęp 2015-11-01].
  55. Archiwum Listy Przebojów Trójki: Liroy. lp3.pl. [dostęp 2015-11-01].
  56. Notowania 28 listopada 1999. 30ton.com.pl. [dostęp 2012-07-28].
  57. a b Notowania z roku 1997. radiopik.pl. [dostęp 2012-10-11].
  58. Notowania z roku 1999. radiopik.pl. [dostęp 2012-10-11].
  59. Notowania z roku 2001. radiopik.pl. [dostęp 2012-10-11].
  60. Archiwum listy przebojów Radia PiK – Notowania z roku 2002. radiopik.pl. [dostęp 2012-10-11].
  61. Liroy – Scyzoryk (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  62. Liroy – ...I co dalej ?! (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  63. Liroy – Dawno, Dawno Temu... (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  64. Liroy – Skaczcie Do Góry (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  65. Liroy – Moja Autobiografia (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  66. Liroy – Kiedy Jesteś Na Dnie (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  67. Liroy – Impreza (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  68. Liroy – HaHa – Że Jak? (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  69. Liroy – L2K (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  70. Liroy Feat. Lionel Richie – Hello – Czy Ty Czujesz To? (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  71. Liroy – ...A Jebać Mi Się Chce!. hiphopedia.info. [dostęp 2012-07-02].
  72. Liroy – Kiedyś Przyjdzie Taki Dzień (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  73. a b Kasia Skrzynecka Feat. Liroy – W Sieci Kłamstw (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-01].
  74. Jedna rasa – ludzka rasa: Muzyka przeciwko rasizmowi II. independent.pl. [dostęp 2014-12-17].
  75. SOUNDTRACK „Chłopaki nie płaczą”. onet.pl, 11 sierpnia 2000. [dostęp 2012-07-02].
  76. Kukiz i Piersi – Pieśni Ojczyźniane (ang.). discogs.com. [dostęp 2010-05-07].
  77. Brodka – Album (ang.). discogs.com. [dostęp 2010-05-07].
  78. Art of Beatbox – ARTcore.EP (ang.). discogs.com. [dostęp 2010-05-07].
  79. Road Hip Hop 2005. hiphopedia.info. [dostęp 2012-07-02].
  80. Zwykły Cud. mietekszczesniak.pl. [dostęp 2012-07-02].
  81. Ewa Sonnet – Nielegalna (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-02].
  82. Borixon – Zacieram Ręce Dzieciak. hiphopedia.info. [dostęp 2010-05-07].
  83. Rap Propaganja Vol.2 – Diss Na Rząd. hiphopedia.info. [dostęp 2012-07-02].
  84. Buczer – Podejrzany O Rap: Mixtape Vol.2. hiphopedia.info. [dostęp 2010-05-07].
  85. Art of Beatbox – ARTcore (ang.). discogs.com. [dostęp 2012-07-02].
  86. Zawodnik.Kesz.ToudDogg – Bękarty Rap Gry. hiphopedia.info. [dostęp 2013-04-29].
  87. Wojtas – 23. hiphopedia.info. [dostęp 2013-10-19].
  88. Zipera – Polaryzacja. genius.com. [dostęp 2018-06-29].
  89. Liroy. Dla niektórych legenda Polskiego HH dla innych zwykły łysol. andegrand.pl. [dostęp 2010-01-15].
  90. XI Yach Film Festival – nominacje. nuta.pl, 10 września 2002. [dostęp 2010-01-15].
  91. Klip Liroy'a bez Liroy'a.... wp.pl, 18 marca 2002. [dostęp 2012-07-02].
  92. Sylwestrowy teledysk Liroya. onet.pl, 1 marca 2007. [dostęp 2010-01-15].
  93. Liroy – Wariatka z Miasta Wariatkowa – Promo Wideo. hip-hop.pl, 4 czerwca 2009. [dostęp 2012-07-02].
  94. Liroy i beatboxer o świętach. interia.pl, 21 grudnia 2009. [dostęp 2012-07-02].
  95. Kielce – Czyli Polski Bronx w bazie Filmweb. [dostęp 2015-11-01].
  96. 10. Festiwal Polskich Wideoklipów Yach Film: Nominacje. stopklatka.pl, 18 września 2001. [dostęp 2012-08-20].
  97. Nominowani i laureaci 2001. zpav.pl. [dostęp 2012-08-20].
  98. Yach Film Festiwal > 11. Festiwal Polskich Wideoklipów Yach Film: Nominacje. stopklatka.pl, 29 września 2002. [dostęp 2012-08-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]