Lisków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lisków
Herb
Herb
Lisków
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat kaliski
Gmina Lisków
Strefa numeracyjna (+48) 62
Tablice rejestracyjne PKA
SIMC 0202531
Położenie na mapie gminy Lisków
Mapa lokalizacyjna gminy Lisków
Lisków
Lisków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lisków
Lisków
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Lisków
Lisków
Ziemia 51°49′58″N 18°23′50″E/51,832778 18,397222

Liskówwieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, siedziba gminy Lisków.

Do 1954 roku siedziba gminy Strzałków. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Historia[edytuj]

Udokumentowane istnienie wsi znane jest od 1293 r. Lisków był w posiadaniu arcybiskupów gnieźnieńskich do drugiej połowy XVI w., kiedy to został przekazany na uposażenie kolegium jezuickiego w Kaliszu. Wieś pozostawała w rękach jezuitów do czasu kasaty zakonu w 1773 r. Następnie była w posiadaniu kilku rodzin ziemiańskich do czasu parcelacji majątku pod koniec XIX w.

W pierwszych latach XX w. i w okresie międzywojennym wzorowa wieś spółdzielcza, rozwijająca się dzięki inicjatywie i działalności ks. Wacława Blizińskiego. W roku 1900 w Liskowie było 100 chałup drewnianych (w tym jedna murowana) z walącymi się strzechami, a w najgorszym stanie był budynek jednoklasowej szkoły, jedynej na całą parafię. Mieszkańcy utrzymywali się głównie z zarobków uzyskanych z wyjazdów do prowincji pruskich na prace sezonowe. Przebudowa wsi w sferze społecznej i materialnej następowała stopniowo dzięki ks.Blizińskiemu, który został tu proboszczem w 1900 roku.

W 1902 r. założono tu spółdzielnię - Spółkę Rolniczo-Handlową "Gospodarz", która zaczęła działalność od uruchomienia sklepu spożywczego i sprzedaży maszyn. Później zmieniona została nazwa tej firmy na Spółdzielnię Rolniczo-Handlową. Spółdzielnia ta była jakby matką powstających później jednostek gospodarczych. W 1904 r. zorganizowano także kursy rękodzielnicze i założono warsztaty tkackie. W 1910 powstały warsztaty zabawkarskie, które rozrosły się do Lisowskiej Fabryki Zabawek. Powstały: piekarnie, cegielnia, młyn parowy i spółka budowlana.

W 1904 r. utworzono Kasę Drobnego Kredytu, która działała następnie jako Kasa Stefczyka.

W 1906 r. powstało kółko rolnicze, a w 1910 r. Spółdzielnia Mleczarska. Obie te jednostki zajmowały się także szkoleniami rolników miejscowych i spoza Liskowa.

W latach 1925 i 1937 r. zorganizowano w Liskowie wystawy, które spopularyzowały osiągnięcia tej społeczności. Ogólnopolską wystawę - Wieś polska w 1925 r. zwiedziło 47 tys. osób, w tym prezydent Stanisław Wojciechowski, premier Władysław Grabski oraz uczestnicy Międzynarodowego Kongresu Rolniczego.

Infrastruktura społeczna, zdrowotna i komunalna[edytuj]

W roku 1910 we wsi powstała łaźnia i pralnia.

Po wojnie polsko-bolszewickiej ks. Bliziński zorganizował w Liskowie sierociniec św. Wacława dla kilkuset osieroconych dzieci przywiezionych ze Wschodu. Powstał tu szpital i ośrodek zdrowia. W roku 1929 w Liskowie było dwóch lekarzy, lekarz dentysta i położna.

Wraz z rozwojem gospodarczym wsi zadbano o rozwój infrastruktury komunalnej: powstały utwardzone ulice, we wsi funkcjonował wodociąg i kanalizacja, elektryfikacja wsi wykonana została w oparciu o własną elektrownię. Uruchomione zostało stałe połączenie komunikacyjne do Kalisza. W roku 1929 funkcjonowało tu kilka sklepów różnych branż, punktów usługowych dla ludności oraz herbaciarnia.

Działania społeczne w Liskowie wspierane były przez państwo, Centralne Towarzystwo Rolnicze, samorządy terytorialne, okolicznych ziemian, Polonię z USA, Kanady i Australii.

Oświata i kultura[edytuj]

W latach 1905-1907 otwarto w parafii siedem ochronek - nielegalnych polskich szkółek, gdzie nauczano języka polskiego, historii, rachunków, śpiewu oraz religii. Proboszcz organizował także spotkania z dorosłymi, gdzie czytano „Gazetę Świąteczną” i "Zorzę".

Poziom analfabetyzmu zmniejszył się z 87% w roku 1900 do 27% w roku 1914

W 1913 założono szkołę rolniczą, w 1915 r. powstało gimnazjum przekształcone w 1921 r. w Seminarium Nauczycielskie (przeniesione w 1926 do Słupcy). Po odzyskaniu przez Polskę w roku 1921 powstała Szkoła Rzemieślniczo-Przemysłowa oraz w 1927 r. Zawodowa Szkoła Żeńska.

W 1908 r. wybudowano Dom Ludowy. Było to stałe miejsce spotkań grup zainteresowań, a miejscowy Teatr Ludowy co tydzień prezentował swoje spektakle. W Domu Ludowym znajdowała się dobrze wyposażona sala gimnastyczna.

W latach 1927-1939 wydawano gazetę „Liskowianin”, był to początkowo miesięcznik, a później kwartalnik.

Demografia[edytuj]

Liczba budynków mieszkalnych: w 1827 r. - 64 szt, w 1883 r . - 71 szt. Liczba mieszkańców: w roku 1827 - 448 osób, w 1883 - 700 osób, w 1929 - 864 osób.

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom V (str. 315 - hasło Lisków), Warszawa, 1884.
  • Księga Adresowa Polski. 1930. (str. 867)
  • Małecka T., Lisków, [w:] "Encyklopedia historyczno-gospodarcza Polski do 1945 r.", Warszawa 1981.
  • Tomasz Kaźmierczak, Zmiana w społeczności lokalnej. Szkice o kapitale społecznym w praktyce społecznej i nie tylko. ( Tomasz Kaźmierczak, Paulina Sobiesiak, Rozdział - Lisków:model rozwoju lokalnego), Instytut Spraw Publicznych, Warszawa, 2007. ISBN 978-83-89817-37-2. (str. 74 - 90)

Linki zewnętrzne[edytuj]