Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Turcji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Turcji – lista miejsc w Turcji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Turcję 16 marca 1983 roku[2].

Obecnie (stan w 2017 roku) na liście znajdują się 16 obiektów: 14 dziedzictwa kulturowego i 2 o charakterze kulturowo–przyrodniczym[2].

Na tureckiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Turcja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajdują się 72 obiekty (stan w roku 2017)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia tureckie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – rok wpisu na listę;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
356 Zabytkowe dzielnice Stambułu
Historic Areas of Istanbul
Hagia Sophia Mars 2013.jpg TrStambuł
41°00′00″N 29°00′00″E/41,000000 29,000000
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
1985 Stambuł z uwagi na swoje położenie geograficzne i ponad dwutysięczną historię ma wiele unikalnych zabytków, m.in. meczet Sulejmana, Błękitny Meczet, pałac Topkapı, Hagia Sophia, kościół Chora czy pozostałości murów Konstantynopola[4].
357 Park Narodowy Göreme i zabytki skalne w Kapadocji
Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia
Göreme town and valley 2015.JPG TrNevşehir
38°40′00″N 34°51′00″E/38,666667 34,850000
K, PTr
(i)(iii)(v)(vii)
1985 W dolinie Göreme, której skały trawi erozja, znajdują się wykute w skale sanktuaria – unikalne świadectwo sztuki bizantyjskiej z okresu post-ikonoklastycznego, a także wydrążone w skale całe miasta i wioski – pozostałości tradycyjnego osadnictwa od IV w.[5]
358 Wielki meczet i szpital Divriği
Great Mosque and Hospital of Divriği
Divrigi,Moschee-Kale.jpg TrDivriği, Sivas
39°22′16,5″N 38°07′18,3″E/39,371250 38,121750
KTr
(i)(iv)
1985 Meczet i kompleks szpitalny założone w latach 1228–29[6]. Meczet miał pojedynczą salę modlitw i był przekryty dwiema kopułami[6]. Architektura meczetu charakteryzuje się wymyślną techniką konstrukcji sklepień i pomysłową dekoracją rzeźbiarską – zwłaszcza na trzech portalach, w kontraście do surowych ścian wewnętrznych[6].
377 Hattusa
Hattusha: the Hittite Capital
Lion Gate, Hattusa 01.jpg TrÇorum
40°00′50,0″N 34°37′14,0″E/40,013889 34,620560
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
1986 Hattusa – dawna stolica państwa Hetytów, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami (świątyń, rezydencji królewskich i fortyfikacji, ruinami bram miejskich: Bramy Lwów i Bramy Królewskiej oraz zespołem skalnym Yazilikaya[7].
448 Nemrut
Nemrut Dağ
East Terrace (4961356591).jpg TrAdıyaman
37°58′54,0″N 38°44′28,0″E/37,981667 38,741111
KTr
(i)(iii)(iv)
1987 Kompleks świątynno-sepulkralny (hierotezjon) wzniesiony na górze Nemrut przez króla Kommageny Antiocha I Theosa Dikajosa Epifanesa Filoromajosa Filhellena (69–34 p.n.e.) – świadectwo jednego z największych przedsięwzięć budowlanych epoki hellenistycznej[8].
484 Ksantos-Letoon
Xanthos-Letoon
Reconstruction Nereid Monument BM.jpg
Letoon tempel axb01.jpg
TrAntalya
Muğla
36°20′06″N 29°19′13″E/36,335000 29,320278
KTr
(ii)(iii)
1988 Ksantos – starożytna stolica Licji, rozbudowana w okresie hellenistyczno-rzymskim, obecnie stanowisko archeologiczne[9]. Do dziś zachowały się pozostałości grobowców filarowych z cellą i sarkofagiem na szczycie, na monolitowych słupach, bogato zdobione reliefami, pochodzące z V–II wieku p.n.e.[9] Letoon – starożytne sanktuarium i wyrocznia, najważniejsze miejsce kultu religijnego w Licji, sanktuarium związkowe Federacji Licyjskiej, obecnie stanowisko archeologiczne, z pozostałościami świątyń Latony, Artemidy i Apollona[9].
485 Hierapolis-Pamukkale
Hierapolis-Pamukkale
Hierapolis kolumnana RB.jpg
Pamukkale3.jpg
TrDenizli
37°55′26,8″N 29°07′29,2″E/37,924111 29,124778
K,PTr
(iii)(iv)(vii)
1988 Pamukkale – gorące źródła wody bogatej w związki wapnia i dwutlenek węgla, z której po ochłodzeniu na powierzchni, wytrąca się węglan wapnia, tworząc unikalny krajobraz z lasów mineralnych, skamieniałych wodospadów oraz rozległych, piętrowych tarasów[10]. Hierapolis – starożytne uzdrowisko położone na zboczu góry Cökelez, powyżej wapiennych tarasów Pamukkale, założone ok. II w. p.n.e. przez królów Pergamonu z dynastii Attalidów[10]. Współcześnie zachowały się tu ruiny urządzeń termalnych, świątyń i innych zabudowań greckich[10].
614 Miasto Safranbolu
City of Safranbolu
Safranbolu traditional houses.jpg TrKarabük
41°14′57,8″N 32°40′59,5″E/41,249389 32,683194
KTr
(ii)(iv)(v)
1994 Główny ośrodek na szlaku handlowym między Wschodem i Zachodem od XIII w. do początku XX w., z wieloma zabytkami z okresu największej świetności miasta, m.in. Starym Meczetem, łaźniami i medresą Sulejmana Paszy (1316–1357) z XIV w.[11]
849 Troja – stanowisko archeologiczne
Archaeological Site of Troy
Troja mury obronne RB.jpg TrÇanakkale
39°57′27,0″N 26°14′20,0″E/39,957500 26,238889
KTr
(ii)(iii)(vi)
1998 Starożytne miasto, znane z wojny, opisanej w starogreckim poemacie epickim Iliada przypisywanemu Homerowi[12]. Obecnie stanowisko archeologiczne, odkryte w 1870 roku przez Heinricha Schliemanna (1822–1890)[12]. Pozostałości Troi stanowią najbardziej znaczące świadectwo pierwszych kontaktów między cywilizacjami Anatolii i basenu Morza Śródziemnego[12].
1366 Zespół zabytkowy z meczetem Selimiye w Edirne
Selimiye Mosque and its Social Complex
Selimiye Mosque 2009.jpg TrEdirne
Edirne
41°40′41″N 26°33′34″E/41,678056 26,559444
KTr
(i)(iv)
2011 Zespół budowli külliye w Edirne (pierwszej stolicy Imperium Osmańskiego), wzniesiony dla sułtana Selima II w latach 1569–1575 przez tureckiego architekta Sinana obejmujący m.in. meczet, dwie medresy (szkoła koraniczna i szkoła prawnicza) oraz halę targową[13].
1405 Çatalhöyük
Neolithic Site of Çatalhöyük
Çatalhöyük with surroundings..jpg TrKonya
Konya
37°39′59,4″N 32°49′31,7″E/37,666500 32,825472
KTr
(iii)(iv)
2012 Pozostałości osady neolitycznej, stanowisko archeologiczne obejmujące dwa kopce: wschodni kopiec z osiemnastoma warstwami zawierającymi ślady działalności człowieka z epoki neolitu, z okresu 7400–6200 p.n.e., m.in. malowidła, płaskorzeźby, rzeźby oraz inne obiekty artystyczne lub o charakterze symbolicznym; oraz kopiec zachodni ze śladami działalności człowieka z okresu 6200-5200 p.n.e. Znajdują się tu pozostałości unikalnych osad bez ulic, złożonych ze skupisk domostw przylegających do siebie tylnymi ścianami, do których wejścia prowadziły przez dach[14].
1452 Bursa i Cumalıkızık: narodziny Imperium Osmańskiego
Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire
Bursa018.jpg
Cumalıkızık 7121.jpg
TrBursa
Bursa
40°11′00″N 29°04′00″E/40,183333 29,066667
40°10′36″N 29°10′20″E/40,176667 29,172222
KTr
(i)(ii)(iv)(vi)
2014 Osiem miejsc na terenie miasta Bursy i pobliskiej wioski Cumalıkızık, które są świadectwem rozwoju systemu miejskiego i wiejskiego stanowiącego podstawę Imperium Osmańskiego, m.in. handlowe dzielnice chanów, kompleksy külliye z meczetami, szkołami religijnymi, publicznymi łaźniami i kuchnią dla ubogich, a także grobowiec Orchana, założyciela dynastii osmańskiej[15].
1457 Krajobraz kulturowy – świadectwo różnych epok w Pergamonie
Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape
Pergamon - 01.jpg TrIzmir
39°08′00″N 27°11′00″E/39,133333 27,183333
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
2014 Dawna stolica starożytnego państwa pergamońskiego, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami akropolu – centrum władzy Attalidów i głównego ośrodka życia intelektualnego w świecie starożytnym[16]. Znajdują się tu ruiny monumentalnych świątyń, teatrów, propylei, gimnazjonu oraz Biblioteki Pergamońskiej[16]. Ponadto znajduje się tu wiele zabytków z czasów rzymskich, bizantyjskich i osmańskich[16]. Wielki Ołtarz Zeusa, stojący pośrodku dziedzińca na drugim tarasie pergameńskiego akropolu, znajduje się obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie[17].
1488 Cytadela w Diyarbakır i ogrody Havsel – krajobraz kulturowy
Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape
Diyarbakir walls.JPG
Tigris River At Diyarbakir.JPG
TrDiyarbakır
37°54′11,2″N 40°14′21,5″E/37,903100 40,239308
37°54′39,1″N 40°13′38,2″E/37,910861 40,227278
KTr
(iv)
2015 Kilka obiektów na terenie miasta Diyarbakır: cytadela wraz z murami obronnymi o długości 5,8 km z licznymi wieżami, bramami, przyporami i 63 inskrypcjami, ogrody Havsel położone u stóp cytadeli nad rzeką Tygrys, źródło Anzele i most o dziesięciu przęsłach[18].
1018 Efez
Ephesus
Ephesus Celsus Library Façade.jpg TrIzmir
37°56′23,0″N 27°20′55,0″E/37,939719 27,348611
KTr
(iii)(iv)(vi)
2015 Starożytne miasto, ośrodek cywilizacji helleńskiej i rzymskiej, obecnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami monumentalnych budowli z okresu Cesarstwa Rzymskiego m.in. Biblioteki Celsusa i teatru[19]. W Efezie znajdowała się również Świątynia Artemidy w Efezie, uznawana za jeden z siedmiu cudów świata, po której nie zostało jednak wiele śladów[19].
1518 Stanowisko archeologiczne Ani
Archaeological Site of Ani
AniCathedral.JPG TrKars
40°30′27″N 43°34′22″E/40,507500 43,572778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 Miasto przy granicy Turcji z Armenią, dawna stolica Ani (państwo) – królestwa Bagratydów, przeżywające swój rozkwit w X–XI w., kiedy kontrolowało handel na jednym z odcinków Jedwabnego szlaku. Upadło po inwazji Mongołów i potężnym trzęsieniu ziemi w 1319 roku. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami zabudowy średniowiecznej, będącej świadectwem ewolucji architektury epoki w okresie od VII do XIII w.[20]

Obiekty na tureckiej Liście Informacyjnej UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia obiekty na tureckiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na tureckiej Liście Informacyjnej[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – rok wpisu na Listę Informacyjną;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
666 Jaskinia Karain
Karain Cave
Karain.JPG TrAntalya
37°04′40″N 30°34′15″E/37,077778 30,570833
KTr
(iii)(vi)
1994 Jaskinia w skale wapiennej, z licznymi stalaktytami i stalagmitami, w której znaleziono ślady bytności ludzi z okresu paleolitu[21]. Na zewnątrz jaskini znajdują się nisze z inskrypcjami w języku greckim[21].
1397 Monaster Sumela
Sümela Monastery (The Monastery of Virgin Mary)
Sumela From Across Valley.JPG TrTrabzon
40°41′24″N 39°39′30″E/40,690000 39,658333
KTr
(i)(iii)
2000 Kompleks klasztorny wzniesiony na skałach Doliny Altmdere w Górach Pontyjskich[22]. Budowa kompleksu rozpoczęła się w 385 roku i a ostatnie prace przeprowadzono w XIX w.[22] Klasztor przeżywał swoje największe lata rozkwitu za panowania Aleksego III Komnena (1338–1390) i Michała Wielkigo Komnena (1284–1349)[22]. Monaster został splądrowany i spalony przez wojska bizantyjskie w 650 roku, a później odbudowany przez Komnenów[22].
1398 Klasztor Alahan
Alahan Monastery
Alahan, Mersin Province, Turkey.JPG TrMersin
36°47′29″N 33°21′13″E/36,791389 33,353611
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Ruiny wczesnośredniowiecznego kompleksu klasztornego[23].
1399 Kościół św. Mikołaja w Mirze
St. Nicholas Church
Nikolauskirche Myra88.jpg TrAntalya
36°14′41,4″N 29°59′07,3″E/36,244822 29,985347
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Kościół z IV w. w Mirze poświęcony Mikołajowi z Miry[24].
1400 Harran i Şanlıurfa
Harran and Sanliurfa
Harran beehive houses (2).JPG
Balikli Göl 03.jpg
TrŞanlıurfa
36°51′52,5″N 39°01′52,2″E/36,864583 39,031167
37°09′30″N 38°47′30″E/37,158333 38,791667
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
2000 Şanlıurfa znana jest jako „miasto proroków”; mieli żyć tu Abraham, Hiob, Jetro i święty Jerzy[25]. W mieście znajduje się wiele zabytków o charakterze religijnym[25]. Harran, wzmiankowane w Biblii i w tekstach z Mari z XVIII w. p.n.e., było ważnym ośrodkiem cywilizacji starożytnej – współcześnie zachowały się jedynie ruiny miasta z charakterystycznymi, stożkowatymi domami z gliny przypominającymi kształtem ule[25].
1401 Grobowce w Ahlacie, cytadeli z okresu Urartu i Imperium Osmańskiego
The Tombstones of Ahlat the Urartian and Ottoman citadel
Çifte kümbetler Ahlat.png TrBitlis
38°45′10″N 42°29′40″E/38,752778 42,494444
KTr
(i)(iii)
2000 Grobowce z XII–XV w. – świadectwo ewolucji islamskiej tradycji funeralnej[26].
1403 Karawanseraje z okresu Seldżukidów pomiędzy Denizli a Doğubayazıt
Seljuk Caravanserais on the route from Denizli to Dogubeyazit
Turkey.Aksaray014.jpg Tr KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Pomiędzy Denizli a Doğubayazıt znajdowało się ok. 40 karawanserajów wzniesionych dla podróżnych za panowania Seldżukidów, z czego 10 zachowało się do XXI w.[27]
1404 Konya – dawna stolica Sułtanatu Seldżuków
Konya-A capital of Seljuk Civilization
MevlanaMuseum.jpg TrKonya
37°52′00″N 32°29′00″E/37,866667 32,483333
KTr
(i)(ii)(iv)
2000 Konya była stolicą Sułtanatu Seldżuków w XII–XIII w.[28] W mieście zachowało się wiele budynków w charakterystycznym stylu architektury kamiennej Seldżuków, m.in. Meczet Alladyna czy medrasa Sircali[28].
1405 Alanya
Alanya
Alanya Castle.jpeg TrAntalya
36°32′50,0″N 31°59′41,5″E/36,547222 31,994850
KTr
(iii)(iv)
2000 Miasto z wieloma zabytkami architektury średniowiecznej, m.in. twierdzą seldżucką i XIII–wieczną Czerwoną Wieżą[29].
1406 Krajobraz kulturowy Mardinu
Mardin Cultural Landscape
Deyrul-zafran.jpg TrMardin
37°19′00″N 40°44′16″E/37,316667 40,737778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Średniowieczne miasto na zboczach wzgórza, na którego szczycie znajduje się twierdza[30]. W mieście zachowało się wiele zabytków średniowiecznej architektury kamiennej, m.in. kompleks klasztorny Deyrulzafaran[30].
1409 Kościół św. Pawła i studnia św. Pawła wraz z historyczną dzielnicą w Tarsie
St.Paul Church, St.Paul's Well and surrounding historic quarters
Tarsus Ecclesia Sancti Pauli Apostoli.jpg TrMersin
36°54′51″N 34°53′52″E/36,914167 34,897778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Kościół św. Pawła i studnia św. Pawła w Tarsie – rodzinnym mieście św. Pawła[31].
1410 Pałac Ishaka Paszy
Ishak Pasha Palace
Ishak Pasha Palace1454.jpg TrAğrı
39°31′14″N 44°07′44″E/39,520556 44,128889
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Pałac znajduje się na jedwabnym szlaku a jego architektura charakteryzuje się wieloma stylami: seldżuckim, osmańskim i perskim[32].
1411 Kekova
Kekova
Keko 0222.jpg TrAntalya
36°11′00″N 29°53′00″E/36,183333 29,883333
K,PTr
2000 Region z wieloma wyspami, zatokami i częściowo zatopionym starożytnym miastem[33].
1412 Park Narodowy Güllük Dagi-Termessos
Güllük Dagi-Termessos National Park
Termessos - Theater.jpg TrAntalya
36°58′57″N 30°27′53″E/36,982500 30,464722
K,PTr
2000 Na terenie Parku Narodowego Güllük Dagi na wysokości 1050 m n.p.m. znajduje się starożytne miasto Termessos wspominane w starogreckim poemacie epickim Iliada przypisywanemu Homerowi[34]. Do dziś zachowały się pozostałości murów obronnych, teatru, gimnazjonu, agory, odeonu, grobowców, cystern itd. W granicach parku występują kozioł śnieżny, daniel zwyczajny i orzeł przedni[34].
5406 Afrodyzja
Archaeological Site of Aphrodisias
Tetrapilón - Afrodisias - 02.jpg TrAydın
37°42′30″N 28°43′25″E/37,708333 28,723611
KTr
(ii)(iv)
2009 Starożytne miasto w Karii, lokalny ośrodek kultu bogini-matki utożsamianej przez starożytnych Greków z Afrodytą. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami świątyni Afrodyty, buleuterionu, sebastejonu, odeonu, stadionu, itd.[35]
5408 Starożytne miasta cywilizacji liceńskiej
Ancient Cities of Lycian Civilization
Dalyan - Caunos2.JPG TrAntalya
Muğla
KTr
(iii)(iv)
2009 Pozostałości cywilizacji liceńskiej, m.in. gmach parlamentu w Patarze, grobowce z inskrypcjami, twierdze, świątynie, domy itd.[36]
5409 Sagalassos
Archaeological Site of Sagalassos
Sagalassos2.jpg TrBurdur
37°40′41″N 30°31′10″E/37,678056 30,519444
KTr
(ii)(iii)
2009 Starożytne miasto – „pierwsze miasto Pizydii”, wyludniło się wskutek epidemii w VI w. i najazdów Arabów w VII w.; współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami klasycznych budowli[37].
5411 Perge
Archaeological Site of Perge
Perge nymphaeum.jpg TrAntalya
36°57′39″N 30°51′12″E/36,960833 30,853333
KTr
(ii)
2009 Ruiny starożytnego miasta Pamfilii z pozostałościami zabudowy z późnego okresu klasycznego[38]
5611 Meczet Eşrefoğlu
Esrefoglu Mosque
Konya Ethnographical Museum - Carpet 3.jpg TrBeyşehir
Konya
37°40′59,5″N 31°43′10,9″E/37,683200 31,719700
KTr
(ii)
2009 Meczet Eşrefoğlu nad brzegiem jeziora w Beyşehir wzniesiony został w 1299 roku w tradycji Seldżukidów[39].
5612 Göbekli Tepe
The Archaeological Site of Göbeklitepe
Göbekli Tepe, Urfa.jpg TrŞanlıurfa
37°13′23,7″N 38°55′20,5″E/37,223242 38,922364
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
2011 Stanowisko archeologiczne kryjące pozostałości prehistorycznego sanktuarium z neolitu[40].
5613 Kościół św. Piotra w Hatay
Hatay, St. Pierre Church
Antioch Saint Pierre Church Front.JPG TrHatay
36°12′31,9″N 36°10′43,5″E/36,208864 36,178764
KTr
(iii)(vi)
2011 Kościół z I w. koło Antiochii, wykuty w skale w miejscu gdzie św. Piotr miał wygłaszać po raz pierwszy kazania[41].
5724 Aizanoi
Aizanoi Antique City
Aizanoi.ZeusTemple.jpg TrKütahya
39°12′00″N 29°37′00″E/39,200000 29,616667
KTr
(ii)(iv)
2012 Starożytne miasto odkryte w 1824 roku z pozostałościami m.in. świątyni Zeusa i jednej z pierwszej na świecie giełdy[42].
5726 Zeugma
Archeological Site of Zeugma
Antep erased2.jpg TrGaziantep
37°03′31″N 37°51′57″E/37,058611 37,865833
KTr
(ii)(iii)(iv)
2012 Antyczne miasto na pograniczu Azji Mniejszej, Syrii i Mezopotamii, nazwane „Seleucją” na cześć jej założyciela Seleukosa I Nikatora[43]. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami greckiej i rzymskiej agory, stadionu, teatru, łaźni, budynków administracyjnych rzymskich legionów, murów obronnych i nekropoli[43].
5727 Gordion
Gordion
Ruins of Gordion 3.JPG TrAnkara
39°39′18″N 31°59′39″E/39,655000 31,994167
KTr
(iii)(iv)(vi)
2012 Starożytne miasto, stolica Frygii – współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami cytadeli[44]. W pobliżu znajdują się liczne kurhany[44].
5728 Birgi
Historic Town of Birgi
TrIzmir
38°15′00″N 28°03′00″E/38,250000 28,050000
KTr
(ii)(iv)
2012 Starożytne miasto z zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. z Wielkim Meczetem z XIV w. oraz z tradycyjną zabudową z XIX w.[45]
5729 Mauzoleum Hekatomnosa
Mausoleum and Sacred area of Hecatomnus
TrMuğla
37°18′00″N 27°46′00″E/37,300000 27,766667
KTr
(i)(iii)(iv)
2012 Mauzoleum datowane na IV w. p.n.e., wzniesione dla Hekatomnosa, władcy Karii, i jego rodziny[46].
5730 Beçin
Medieval City of Beçin
TrMuğla
37°16′30″N 27°47′21″E/37,275000 27,789167
KTr
(ii)
2012 Historyczne miasto z wieloma zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. twierdzą[47].
5731 Niğde
Historical Monuments of Niğde
NigdeKale1.jpg TrNiğde
37°58′00″N 34°40′45″E/37,966667 34,679167
KTr
(ii)
2012 Miasto z wieloma zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. cytadelą, Meczetem Alladyna, bazarem, fontanna Nalbantlara oraz wieloma kościołami ormiańskimi i greckimi[48].
5732 Kamieniołom i warsztat kamieniarski Yesemek
Yesemek Quarry and Sculpture Workshop
YesemekSphingen.jpg TrGaziantep
36°53′35″N 36°44′40″E/36,893056 36,744444
KTr
(ii)(iii)
2012 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami warsztatu kamieniarskiego z okresu Hetytów (900–800 p.n.e.), m.in. z pozostałościami rzeźb w różnych stadiach ich tworzenia[49].
5733 Odunpazarı
Odunpazari Historical Urban Site
Eskişehir odunpazarı evleri.jpg TrEskişehir
39°46′00″N 30°32′00″E/39,766667 30,533333
KTr
(iii)(vi)
2012 Historyczna dzielnica Odunpazarı z zabytkami z okresu Seldżukidów, Imperium Osmańskiego i czasów Republiki Tureckiej, m.in. Meczetem Alladyna (1271), XIII–wiecznym Meczetem Haci Hasan, kompleksem meczetu Kursunlu (1525), XIII–wiecznym Meczetem Haci Hasan oraz wieloma konakami[50].
5734 Zamek Mamure
Mamure Castle
Castle in Mamure, Anamur, Turkey from the Sea.jpg TrAnamur
Mersin
36°04′51″N 32°53′40″E/36,080833 32,894444
KTr
(iv)(v)
2012 Jeden z największych zamków Turcji, prawdopodobnie początki zamku sięgają czasów Rzymian (III–IV w.); zamek był później rozbudowywany w okresie Bizancjum i wypraw krzyżowych oraz za panowania Seldżukidów, zamek remontowano kilkakrotnie w okresie Imperium Osmańskiego w XV, XVI i XVIII w.[51]
5735 Kompleks Hadżdżiego Bektasza Waliego
Haci Bektas Veli Complex
Hacibektas-01-mihalorel.jpg TrHacibektaş
Nevşehir
38°56′00″N 34°33′00″E/38,933333 34,550000
KTr
(iii)(vi)
2012 Wzniesiony w XIV w. kompleks filozofa i mistyka Hadżdżiego Bektasza Waliego (1209–1271), centrum bektaszytów[52].
5823 Laodycea
Archaeological site of Laodikeia
Laodicea (2).JPG TrDenizli
37°50′09″N 29°06′27″E/37,835833 29,107500
KTr
(ii)(iii)(iv)
2013 Starożytne miasto na terenie Frygii, współcześnie stanowisko archeologiczne z zachowanymi m.in. pozostałościami stadionu gimnazjonu, łaźni rzymskich i dwóch teatrów[53].
5824 Tuz
Lake Tuz Special Environmental Protection Area (SEPA)
Jezioro Tuz.jpg TrAnkara
38°44′00″N 33°23′00″E/38,733333 33,383333
PTr
(vii)(viii)(x)
2013 Słone jezioro w środkowej Turcji; drugie pod względem wielkości jeziorem Turcji[54].
5825 Punkty handlowe i fortyfikacje na genueńskim szlaku handlowym pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym

Zamek Yoros
Wieża Galata
Forteca Foça
Zamek w Çandarlı
Zamek w Amasrsze
Zamek w Akçakocy
Forteca w Sinopie
Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes from the Mediterranean to the Black Sea

Anadolu Kavağı with Yoros Castle in Istanbul, Turkey 002.jpg

Bosfor B18-44.jpg
Sinop Tarihi Cezaevi 1.JPG

Tr

41°10′43″N 29°05′40″E/41,178611 29,094444 41°01′32″N 28°58′27″E/41,025556 28,974167 38°40′09″N 26°45′02″E/38,669167 26,750556 38°56′01″N 26°56′01″E/38,933611 26,933611 41°45′02″N 32°23′03″E/41,750556 32,384167 41°05′10″N 31°05′32″E/41,086111 31,092222 42°01′28″N 35°08′35″E/42,024444 35,143056

KTr
(ii)(iv)
2013 Sześć punktów na genueńskim szlaku handlowym pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym[55].
5829 Sardes
The Ancient City of Sardis and the Lydian Tumuli of Bin Tepe
SardisGymnasium1February2003.JPG TrManisa
38°29′18″N 28°02′25″E/38,488333 28,040278
KTr
(i)(ii)(iii)
2013 Starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami m.in. świątyni Artemidy[56].
5900 İznik
İznik
Lefke Tor.JPG TrBursa
40°25′44″N 29°43′10″E/40,428889 29,719444
KTr
(ii)(iii)(v)
2014 W starożytności i średniowieczu „Nicea”, centrum chrześcijaństwa – odbyły się tu dwa sobory: sobór nicejski I w roku 325 i sobór nicejski II w roku 787[57]. W mieście zachowało się wiele zabytków średniowiecznych[57].
5901 Kompleks meczetu Zeynel Abidin i Kościół św. Jakuba w Nisibis
Zeynel Abidin Mosque Complex and Mor Yakup (Saint Jacob) Church
Mor Yakup.jpg TrNusaybin
Mardin
37°04′00″N 41°13′00″E/37,066667 41,216667
KTr
(iii)(iv)
2014 Kompleks meczetu Zeynel Abidin i kościół św. Jakuba – oddalone od siebie o 100 m średniowieczne świątynie stanowią świadectwo koegzystencji dwóch religii w Nisibis[58].
5902 Grób Ahiego Ewrena
Tomb of Ahi Evran
Kirahievran.jpg TrKırşehir
Kırşehir
39°08′53″N 34°09′33″E/39,148056 34,159167
KTr
(iii)(vi)
2014 Grób tureckiego kaznodziei bektaszytówAhiego Ewrena (1169–1261)[59].
5903 Tunel Wespazjana Tytusa
Vespasianus Titus Tunnel
Samandag4.JPG TrSamandağ
Hatay
36°07′14″N 35°55′19″E/36,120556 35,921944
KTr
(i)(iv)
2014 Rzymski tunel do odprowadzania wody, która spływając z Gór Nur zagrażała miastu i portowi; jego budowa rozpoczęła się za panowania cesarza Wespazjana a zakończona została za panowania jego syna Tytusa[60].
5904 Meczet Mahmuta Beya
Mahmut Bey Mosque
Kastamonu Kasaba Koyu Mahmut Bey Civisiz Camii 1240691 Nevit.jpg TrKastamonu
41°28′48″N 33°41′17″E/41,480000 33,688056
KTr
(ii)(iv)
2014 Meczet ufundowany przez Mahmuta Beya w 1366 roku, pierwszy meczet z drewnianym dachem i drewnianymi kolumnami w Anatolii[61].
5905 Kanesz
Archaeological Site of Kültepe-Kanesh
KültepeOberstadtPalast.jpg TrKayseri
38°51′00″N 35°38′00″E/38,850000 35,633333
KTr
(ii)(iii)
2014 Stanowisko archeologiczne na wzgórzu Kültepe[62]. Odkryto tu tysiące glinianych tabliczek (tzw. "tabliczki kapadockie"), pokrytych pismem klinowym w dialekcie staroasyryjskim[62]. Ich odczytanie pozwoliło ustalić, że w Kanesz na początku II tysiąclecia znajdowała się asyryjska kolonia handlowa[62].
5906 Kaunos
Ancient City of Kaunos
KaunosTheatre.jpg TrMuğla
36°49′35″N 28°37′17″E/36,826389 28,621389
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto portowe Kaunos, współcześnie stanowisko archeologiczne z zachowanymi pozostałościami budowli z okresu rzymskiego i bizantyjskiego[63].
5907 Anatolijskie medresy Seldżuków

Medresa İnce Minareli
Medresa Karatay
Medresa Çifte Minareli w Erzurum
Medresa Yakutiye
Medresa Buruciye
Medresa Çifte Minareli w Sivas
Medresa Gök w Sivas
Medresa Sahibiye w Kayseri
Medresa Çifte w Kayseri
Medresa Cacabey
Anatolian Seljuks Madrasahs

Ince Minareli Medrese 01.jpg

KARATAY MEDRESESİ - panoramio.jpg
Erzurum Cifte Minareli Sunrise.JPG
Erzurum,Yakutiye-W.jpg
Gök Medrese.jpg
Sahabiye medresesi (gece).JPG

Tr

37°52′22″N 32°29′23″E/37,872778 32,489722 37°52′29″N 32°29′34″E/37,874722 32,492778 39°54′20″N 41°16′42″E/39,905556 41,278333 39°54′23″N 41°16′19″E/39,906389 41,271944 39°44′56″N 37°00′55″E/39,748889 37,015278 39°44′54″N 37°00′50″E/39,748333 37,013889 39°44′39″N 37°01′00″E/39,744167 37,016667 38°43′24″N 35°29′12″E/38,723333 35,486667 38°43′26″N 35°29′02″E/38,723889 35,483889 39°08′42″N 34°09′41″E/39,145000 34,161389

KTr
(ii)(iv)
2014 10 medres z XII–XII w. wzniesionych w Anatolii przez Seldżuków[64].
5908 Melid
Archaeological Site of Arslantepe
Lion-hunt relief (Aslantepe).jpg TrMalatya
38°22′55″N 38°21′40″E/38,381944 38,361111
KTr
(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto Melid, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami monumentalnego kompleksu pałacowego z gliny datowanego na IV w. p.n.e.[65]
5909 Korykos
Ancient City of Korykos
Kızkalesi (Maiden's castle).jpg TrMersin
36°27′55″N 34°09′15″E/36,465278 34,154167
KTr
(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto z pozostałościami zamku wzniesionego na skałach 200 m od brzegu, grobowcami władców Korykosu[66].
5910 Anazarbus
Ancient City of Anazarbos
Anazarbus klikya city south gate.jpg TrAdana
37°15′24″N 35°54′03″E/37,256667 35,900833
KTr
(iii)(iv)(vi)
2014 Starożytne miasto w Cylicji, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami głównej ulicy miasta z kolumnadą, rzymskiego łuku triumfalnego, amfiteatru, stadionu, teatru, akweduktów i kilku bizantyjskich kościołów[67].
5911 Miejsca bitwy o Gallipoli: Çanakkale i Gallipoli
Çanakkale (Dardanelles) and Gelibolu (Gallipoli) Battles Zones in the First World War
Attaturkswords5.jpg TrÇanakkale
40°22′02″N 26°27′18″E/40,367222 26,455000
KTr
(vi)
2014 Miejsca walk podczas I wojny światowej na półwyspie Gallipoli[68].
5912 Eflatun Pınar
Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary
Eflatunpinar.jpg TrKonya
37°49′22″N 31°41′21″E/37,822778 31,689167
KTr
(iii)(iv)(vi)
2014 Hetyckie sanktuarium źródeł wody z pozostałościami monumentu zdobionego reliefami[69].
6035 Kościół św. Krzyża na Ahtamarze
Akdamar Church
Akdamar kirche.jpg TrWan
38°20′25″N 43°02′13″E/38,340278 43,036944
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
2015 Ormiański kościół św. Krzyża z X w. z zabytkowymi freskami[70].
6036 Aspendos
The Theatre and Aqueducts of the Ancient City of Aspendos
Aspendos.jpg TrAntalya
36°56′20″N 31°10′20″E/36,938889 31,172222
KTr
(i)(ii)(iv)
2015 Starożytne greckie miasto w Azji Mniejszej, znane ze starożytnego teatru na 8500 miejsc, również obecnie wykorzystywanego do różnego rodzaju przedstawień i pokazów oraz pozostałości akweduktów[71].
6037 Eshab-ı Kehf külliye
Eshab-ı Kehf Kulliye (Islamic-Ottoman Social Complex)
TrKahramanmaraş
38°14′54″N 36°51′19″E/38,248333 36,855278
KTr
(iii)(vi)
2015 Średniowieczny kompleks külliye, gdzie według legendy w jaskini przez 309 lat spało „Siedmiu Śpiących”[72].
6038 Mudurnu
Historic Guild Town of Mudurnu
Mudurnu07.jpg TrBursa
40°28′00″N 31°13′00″E/40,466667 31,216667
KTr
(ii)(iv)
2015 Miasto gildii kupieckich na jedwabnym szlaku z zachowaną średniowieczną zabudową[73].
6039 Góra Harşena i skalne grobowce władców Pontu
Mount Harşena and the Rock-tombs of the Pontic Kings
Amasya03.jpeg TrAmasya
40°39′00″N 35°50′00″E/40,650000 35,833333
K,PTr
(iii)(vi)(vii)
2015 Skalne groby królów Pontu z czasów hellenistycznych (III–I w. p.n.e.)[74].
6040 Górzysta Frygia
Mountainous Phrygia
Arslankaya2.jpg TrTurcja zachodnia
39°12′03″N 30°42′57″E/39,200833 30,715833
KTr
(ii)(iii)(iv)
2015 Frygiastarożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, z pozostałościami osad, twierdz, świątyń, monumentalnych skalnych grobowców, inskrypcji i reliefów naskalnych – świadectw kultury frygijskiej [75].
6041 Stratonicea
Ancient City of Stratonikeia
Stratonicee Sebasteion.JPG TrMuğla
37°18′53″N 28°03′57″E/37,314722 28,065833
KTr
(ii)(iv)
2015 Starożytne miasto z pozostałościami architektury rzymskiej, m.in. gimnazjonu, świątyń, łaźni, teatru, kolumnady[76].
6042 Most w Uzunköprü
Ancient City of Stratonikeia
TrEdirne
41°16′41″N 26°40′29″E/41,278056 26,674722
KTr
(iii)(iv)
2015 XV-wieczny kamienny most w Uzunköprü, uznawany ówcześnie za najdłuższy most na świecie (1392 m)[77].
6043 Grób Izmaila Fakirullaha i jego mechanizm refrakcji światła
Ismail Fakirullah Tomb and its Light Refraction Mechanism
Ibrahim hakkı shrine in siirt tillo.jpg TrSiirt
37°57′56″N 42°00′35″E/37,965556 42,009722
KTr
(iv)(vi)
2015 Grób Izmaila Fakirullaha z XVIII w.[78]
6044 Pałac Gwiazd
Yıldız Palace Complex
İstanbul 5716.jpg TrStambuł
41°02′58,9″N 29°00′41,4″E/41,049691 29,011488
KTr
(ii)(iii)(iv)
2015 Kompleks pałacowy z XVIII–XIX w.[79]
6113 Most Malabadi
The Malabadi Bridge
Malabade.jpg TrDiyarbakır
38°09′13″N 41°12′14″E/38,153611 41,203889
KTr
(iii)(iv)(vi)
2016 Kamienny most z XII w. z okresu Artukidów– najdłuższy most łukowy na świecie[80].
6114 Forteca w Tuszpie i stare miasto Wan
Tushpa/Van Fortress, the Mound and the Old City of Van
Van kalesi.jpg TrWan
38°30′10″N 43°20′22″E/38,502778 43,339444
KTr
(iii)(iv)(vi)
2016 Pozostałości twierdzy – rezydencji królów urartyjskich z IX w. p.n.e. w Tuszpie i średniowieczne stare miasto w Wanie[81].
6117 Kompleks sułtana Bajazyda II
Sultan Bayezid II Complex: A Center of Medical Treatment
Beyazit kulliyesi.JPG TrEdirne
Edirne
41°41′09″N 26°32′38″E/41,685833 26,543889
KTr
(ii)(iv)(vi)
2016 Külliye ufundowany przez sułtana Bajazyda II z ośrodkiem medycznym[82].
6119 Minaret Yivli
Yivli Minaret Mosque
Vivli Minare.jpg TrAntalya
Antalya
36°53′11″N 30°42′16″E/36,886389 30,704444
KTr
(ii)(iv)
2016 Meczet z minaretem z XIII w.[83]
6120 Wielki Meczet w Sivrihisarze
Sivrihisar Great Mosque
TrSivrihisar
Eskişehir
39°27′03″N 31°32′14″E/39,450833 31,537222
KTr
(ii)(iv)
2016 XIII-wieczny meczet z drewnianym dachem i drewnianymi kolumnami[84].
6121 Zamek Bodrum
Sivrihisar Great Mosque
BodrumCastlesoutheast.jpg TrBodrum
Muğla
37°01′54″N 27°25′46″E/37,031667 27,429444
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 XV-wieczny zamek Zakonu Szpitalników Świętego Jana z Jerozolimy, zdobyty przez Sulejmana Wspaniałego w 1522 roku, odbudowany z materiałów pozyskanych z Mauzoleum w Halikarnasie[85].
6122 Kompleks meczetu Nuruosmaniye
Nuruosmaniye Complex
Nuruosmaniye Mosque Mars 2013.jpg TrStambuł
41°00′36,8″N 28°58′13,9″E/41,010233 28,970539
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 Zespół budowli wokół XVIII–wiecznego meczetu, przy którego budowie zastosowano europejskie style architektoniczne, m.in. barokowy[86].
6123 Kibyra
Ancient city of Kibyra
TrBurdur
37°10′00″N 29°29′00″E/37,166667 29,483333
KTr
(iii)(iv)
2016 Starożytne miasto, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami architektury rzymskiej, m.in. stadionu,agory, teatru, odeonu, świątyń itd.[87]
6124 Meczet Hacı Bayram Camii
Haci Bayram Mosque and its Surrounding Area (the Haci Bayram District)
Ulus-5.jpg TrAnkara
39°56′39″N 32°51′28″E/39,944167 32,857778
KTr
(iv)(vi)
2016 XV-wieczny meczet[88].
6125 Mokradła delty Kızılırmaku
Kızılırmak Delta Wetland and Bird Sanctuary
Kızılırmak Delta,Bafra.Samsun.JPG Tr41°40′00″N 36°05′00″E/41,666667 36,083333 PTr
(vii)(x)
2016 Mokradła delty Kızılırmaku o powierzchni 21.700 ha są ostoją dla 352 gatunków ptaków[89].
6242 Assos
Archaeological Site of Assos
Theatre@Assos(Turkey), April '09.JPG TrÇanakkale
39°29′16″N 26°20′13″E/39,487778 26,336944
KTr
(iii)(iv)(vi)
2017 Starożytne miasto greckie, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami architektury greckiej, m.in. teatru, świątyń, agory[90].
6243 Krajobraz przemysłowy Ayvalıku
Ayvalık Industrial Landscape
Ile d'Alibey (ou Cunda) en Turquie.JPG TrBalıkesir
39°19′10″N 26°41′40″E/39,319444 26,694444
KTr
(iii)(v)
2017 Centrum produkcji oliwy z oliwek[91].
6244 Krajobraz kulturowy İvriz
Ayvalık Industrial Landscape
IvrizRelief.JPG TrKonya
37°24′35″N 34°10′21″E/37,409722 34,172500
KTr
(ii)(iii)(iv)
2017 Dwa neo-hetyckie reliefy wykute w skale z XVIII w. p.n.e.[92]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  2. a b c d e UNESCO: Turkey (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  3. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  4. UNESCO: Historic Areas of Istanbul (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  5. UNESCO: Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  6. a b c UNESCO: Great Mosque and Hospital of Divriği (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  7. UNESCO: Hattusha: the Hittite Capital (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  8. UNESCO: Nemrut Dağ (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  9. a b c UNESCO: Xanthos-Letoon (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  10. a b c UNESCO: Hierapolis-Pamukkale (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  11. UNESCO: City of Safranbolu (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  12. a b c UNESCO: Archaeological Site of Troy (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  13. UNESCO: Selimiye Mosque and its Social Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  14. UNESCO: Neolithic Site of Çatalhöyük (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  15. UNESCO: Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  16. a b c UNESCO: Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  17. Pergamonmuseum: Antikensammlung – 3D-Modell des Pergamonaltars (niem.). [dostęp 2017-05-25].
  18. UNESCO: Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  19. a b UNESCO: Ephesus (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  20. UNESCO: Archaeological Site of Ani (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  21. a b UNESCO: Karain Cave (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  22. a b c d UNESCO: Sümela Monastery (The Monastery of Virgin Mary) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  23. UNESCO: Alahan Monastery (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  24. UNESCO: St. Nicholas Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  25. a b c UNESCO: Harran and Sanliurfa (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  26. UNESCO: The Tombstones of Ahlat the Urartian and Ottoman citadel (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  27. UNESCO: Seljuk Caravanserais on the route from Denizli to Dogubeyazit (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  28. a b UNESCO: Konya-A capital of Seljuk Civilization (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  29. UNESCO: Alanya (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  30. a b UNESCO: Mardin Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  31. UNESCO: St.Paul Church, St.Paul's Well and surrounding historic quarters (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  32. UNESCO: Ishak Pasha Palace (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  33. UNESCO: Kekova (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  34. a b UNESCO: Güllük Dagi-Termessos National Park (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  35. UNESCO: Archaeological Site of Aphrodisias (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  36. UNESCO: Ancient Cities of Lycian Civilization (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  37. UNESCO: Archaeological Site of Sagalassos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  38. UNESCO: Archaeological Site of Perge (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  39. UNESCO: Esrefoglu Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  40. UNESCO: The Archaeological Site of Göbeklitepe (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  41. UNESCO: Hatay, St. Pierre Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  42. UNESCO: Aizanoi Antique City (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  43. a b UNESCO: Archeological Site of Zeugma (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  44. a b UNESCO: Gordion (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  45. UNESCO: Historic Town of Birgi (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  46. UNESCO: Mausoleum and Sacred area of Hecatomnus (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  47. UNESCO: Medieval City of Beçin (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  48. UNESCO: Historical Monuments of Niğde (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  49. UNESCO: Yesemek Quarry and Sculpture Workshop (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  50. UNESCO: Odunpazari Historical Urban Site (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  51. UNESCO: Mamure Castle (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  52. UNESCO: Haci Bektas Veli Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  53. UNESCO: Archaeological site of Laodikeia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  54. UNESCO: Lake Tuz Special Environmental Protection Area (SEPA) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  55. UNESCO: Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes from the Mediterranean to the Black Sea (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  56. UNESCO: The Ancient City of Sardis and the Lydian Tumuli of Bin Tepe (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  57. a b UNESCO: İznik (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  58. UNESCO: Zeynel Abidin Mosque Complex and Mor Yakup (Saint Jacob) Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  59. UNESCO: Tomb of Ahi Evran (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  60. UNESCO: Vespasianus Titus Tunnel (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  61. UNESCO: Mahmut Bey Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  62. a b c UNESCO: Archaeological Site of Kültepe-Kanesh (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  63. UNESCO: Ancient City of Kaunos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  64. UNESCO: Anatolian Seljuks Madrasahs (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  65. UNESCO: Archaeological Site of Arslantepe (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  66. UNESCO: Ancient City of Korykos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  67. UNESCO: Ancient City of Anazarbos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  68. UNESCO: Çanakkale (Dardanelles) and Gelibolu (Gallipoli) Battles Zones in the First World War (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  69. UNESCO: Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  70. UNESCO: Akdamar Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  71. UNESCO: The Theatre and Aqueducts of the Ancient City of Aspendos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  72. UNESCO: Eshab-ı Kehf Kulliye (Islamic-Ottoman Social Complex) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  73. UNESCO: Historic Guild Town of Mudurnu (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  74. UNESCO: Mount Harşena and the Rock-tombs of the Pontic Kings (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  75. UNESCO: Mountainous Phrygia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  76. UNESCO: Ancient City of Stratonikeia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  77. UNESCO: The Bridge of Uzunköprü (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  78. UNESCO: Ismail Fakirullah Tomb and its Light Refraction Mechanism (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  79. UNESCO: Yıldız Palace Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  80. UNESCO: The Malabadi Bridge (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  81. UNESCO: Tushpa/Van Fortress, the Mound and the Old City of Van (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  82. UNESCO: Sultan Bayezid II Complex: A Center of Medical Treatment (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  83. UNESCO: Yivli Minaret Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  84. UNESCO: Sivrihisar Great Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  85. UNESCO: The Bodrum Castle (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  86. UNESCO: Nuruosmaniye Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  87. UNESCO: Ancient city of Kibyra (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  88. UNESCO: Haci Bayram Mosque and its Surrounding Area (the Haci Bayram District) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  89. UNESCO: Kızılırmak Delta Wetland and Bird Sanctuary (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  90. UNESCO: Archaeological Site of Assos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  91. UNESCO: Ayvalık Industrial Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  92. UNESCO: Ivriz Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].