Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Australii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Australii – lista miejsc w Australii wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Australię 22 sierpnia 1974 roku[2].

Obecnie (stan w 2019 roku) na liście znajduje się 20 obiektów: cztery dziedzictwa kulturowego, 12 o charakterze przyrodniczym i 14 o charakterze kulturowo–przyrodniczym[2].

Na australijskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Australia zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajdują się dwa obiekty (stan w roku 2019)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia australijskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Położenie – miasto, stan, terytorium; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na listę; rok rozszerzenia wpisu;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

     † zagrożone

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
154 Wielka Rafa Koralowa
Great Barrier Reef
Blue Linckia Starfish.JPG AuQueensland
19°20′11,2″S 148°38′01,8″E/-19,336439 148,633839
PAu
(vii)(viii)(ix)(x)
1981 Największa na świecie rafa koralowa, położona wzdłuż północno-wschodnich wybrzeży Australii, na Morzu Koralowym[4]. Siedlisko tysięcy gatunków ryb i skorupiaków, w tym gatunków zagrożonych wyginięciem, m.in. diugonia i żółwia zielonego[4].
147 Park Narodowy Kakadu
Kakadu National Park
Aboriginal Art Australia.jpg AuTerytorium Północne
13°05′39,1″S 132°23′31,6″E/-13,094189 132,392119
K, PAu
(i)(vi)(vii)(ix)(x)
1981
1987
1992
Unikalny obszar pod względem archeologicznym i etnologicznym, zamieszkały nieprzerwanie przez ponad 40 tys. lat[5]. Znajdują się tu liczne malowidła jaskiniowe i rysunki naskalne[5]. Wyjątkowy przykład zespołu ekosystemów, obejmujących mielizny pływowe, terasy zalewowe, niziny i płaskowyże, stanowiące siedliska rzadkich i endemicznych gatunków flory i fauny[5].
167 Region Wyschniętych Jezior Willandra
Willandra Lakes Region
Willandra Lakes.png AuNowa Południowa Walia
34°00′00″S 143°00′00″E/-34,000000 143,000000
K, PAu
(iii)(viii)
1981 Skamieniałe pozostałości licznych jezior i formacji piaskowych z okresu plejstocenu a także świadectwa archeologiczne osadnictwa sprzed 60-45 tys. lat[6]. W regionie odkryto również dobrze zachowane skamieliny wielkich torbaczy[6].
181 Tasmanian Wilderness
Tasmanian Wilderness
CradleMountain.jpg AuTasmania
42°45′08,9″S 146°03′30,0″E/-42,752469 146,058331
K, PAu
(iii)(iv)(vi)(vii)(viii)(ix)(x)
1982
1989
Region poddany silnym zlodowaceniu o powierzchni ponad 1 milion ha, na terenie którego znajdują się liczne parki narodowe i rezerwaty[7]. Jedna z ostatnich ostoi lasów deszczowych strefy umiarkowanej[7]. Pozostałości w jaskiniach wapiennych świadczą o osadnictwie przez ponad 20 tys. lat[7]. Krajobraz charakteryzują głębokie wąwozy[7].
186 Lord Howe
Lord Howe Island Group
LordHoweIslandFromKimsLookout.jpg AuNowa Południowa Walia
31°33′00,0″S 159°05′00,0″E/-31,550000 159,083331
PAu
(vii)(x)
1982 Odizolowane, oceaniczne wulkaniczne wyspy powstałe w wyniku działalności podwodnych wulkanów na głębokości ponad 2 tys. m[8]. Siedlisko wielu gatunków endemicznych , przede wszystkim ptaków[8].
368 Lasy deszczowe środkowo-wschodniej Australii
Gondwana Rainforests of Australia
Box Log Falls.jpg AuNowa Południowa Walia
Queensland
28°25′49,4″S 152°40′40,3″E/-28,430389 152,677861
PAu
(viii)(ix)(x)
1986, 1994 Lasy rozciągające się wzdłuż krawędziowego pasma górskiego na wschodnim wybrzeżu Australii[9]. Znajduje się tu wiele kraterów wulkanów tarczowych[9]. Siedlisko wielu rzadkich i endemicznych gatunków flory i fauny[9].
447 Park Narodowy Uluru-Kata Tjuta
Uluru-Kata Tjuta National Park
Uluru 1.JPG AuTerytorium Północne
25°18′44″S 131°01′07″E/-25,312222 131,018611
PAu
(v)(vi)(vii)(viii)
1987, 1994 Park narodowy obejmujący formacje geologiczne górujące nad rozległą równiną piaszczystą w środkowej Australii, m.in. Uluru i Kata Tjuta – święte miejsca Aborygenów[10].
486 Wilgotny las równikowy Queensland
Wet Tropics of Queensland
Rain Forest Daintree Australia.jpg AuQueensland
15°39′00″S 144°58′00″E/-15,650000 144,966667
PAu
(vii)(viii)(ix)(x)
1988 Wilgotny las równikowy wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża Australii[11]. Wyróżnia się bioróżnorodnością, siedlisko wielu rzadkich i endemicznych gatunków flory i fauny, występuje tu m.in. wiele gatunków torbaczy oraz ptaków śpiewających[11].
578 Zatoka Rekina
Shark Bay, Western Australia
Steep Point.JPG AuAustralia Zachodnia
25°30′00″S 113°30′00″E/-25,500000 113,500000
PAu
(vii)(viii)(ix)(x)
1991 Rozległa, stosunkowo płytka zatoka Oceanu Indyjskiego, wcinająca się w wybrzeże Australii w miejscu najbardziej wysuniętym na zachód[12]. Zatoka to największe na Ziemi skupisko łąk podwodnych o łącznej powierzchni ponad 4000 km². Siedlisko rekordowej liczby gatunków zwierząt, m.in. diugoni zielonych, butlonosów oraz kilkunastu gatunków rekinów (m.in. żarłacza tygrysiego i rekina wielorybiego)[12]. W jej wysoce zasolonych wodach występują licznie stromatolity[12].
630 Wielka Wyspa Piaszczysta
Fraser Island
Fraser Island a04 indian head.jpg AuQueensland
25°00′00″S 153°00′00″E/-25,000000 153,000000
PAu
(vii)(viii)(ix)
1992 Wielka Wyspa Piaszczysta – największa piaskowa wyspa na świecie (122 km długości) leży u wschodnich wybrzeży Australii[13]. Wyspę porasta wilgotny las równikowy, występują tu wydmy ruchome a w głębi lądu znajduje się połowa wszystkich na świecie słodkowodnych jezior wydmowych[13].
698 Stanowiska skamieniałości ssaków australijskich :
Riversleigh
Naracoorte
Australian Fossil Mammal Sites (Riversleigh / Naracoorte)
Riversleigh.jpg

Naracoorte Caves National Park 1.jpg

AuQueensland
19°02′00″S 138°38′00″E/-19,033333 138,633333
Australia Południowa
37°02′10,0″S 140°47′51,5″E/-37,036111 140,797639
PAu
(viii)(ix)
1994 Stanowiska Riversleigh i Naracoorte należą do dziesięciu najważniejszych stanowisk kopalnych na świecie – znalezione tu skamieniałości ilustrują najważniejsze etapy ewolucji fauny australijskiej[14].
577 Wyspy Heard i McDonalda
Heard and McDonald Islands
Heard Island.jpg
AuWyspy Heard i McDonalda
53°05′57,1″S 73°31′19,3″E/-53,099194 73,522028
PAu
(viii)(ix)
1997 Wyspy położone ok. 4100 km na południowy zachód od Perth, oddalone o 1700 km od Antarktydy – jedyne na świecie aktywne wyspy wulkaniczne w regionie podbiegunowym[15]. Jeden z niewielu na świecie dziewiczych ekosystemów wyspiarskich[15].
629 Macquarie
Macquarie Island
MacquarieIsland7.JPG
AuTasmania
54°36′00″S 158°51′36″E/-54,600000 158,860000
PAu
(vii)(viii)
1997 Wyspa położona ok. 1500 km na południowy-wschód od Tasmanii, w połowie drogi między Australią i Antarktydą[16]. Wynurzony szczyt grzbietu podmorskiego Macquaire w miejscu, gdzie Płyta indoaustralijska łączy się z płytą pacyficzną[16]. Jedyne miejsce na Ziemi, gdzie płaszcz ziemski wynurza się nad poziom morza[16].
917 Region Gór Błękitnych
Greater Blue Mountains Area
Blue Mountains, Australia.jpg
AuNowa Południowa Walia
33°43′05″S 150°18′38″E/-33,718056 150,310556
PAu
(ix)(x)
2000 Region charakteryzujący się wapiennymi płaskowyżami, wąwozami i urwiskami, porośniętymi lasami eukaliptusowymi strefy umiarkowanej[17]. Występuje tu 91 taksonów eukaliptusów[17]. Siedlisko wielu rzadkich i endemicznych gatunków flory, w ytm 10% flory naczyniowej Australii[17].
1094 Park Narodowy Purnululu
Purnululu National Park
A202, Purnululu National Park, Western Australia, Bungle Bungles, from plane, 2007.JPG AuAustralia Zachodnia
17°30′00″S 128°30′00″E/-17,500000 128,500000
PAu
(vii)(viii)
2003 Park Narodowy Purnululu obejmuje charakterystyczne pasmo Bungle Bungle zbudowane z piaskowców[18]. W wyniku erozji oraz procesów geologicznych, biologicznych i klimatycznych, powstały tu liczne stożki krasowe w kształcie uli o stromych zboczach[18]. Ich powierzchnia poprzecinana jest poziomymi, ciemnoszarymi pasami, utworzonymi z sinic[18].
1131 Budynek Wystawy Królewskiej i Carlton Gardens
Royal Exhibition Building and Carlton Gardens
Royal exhibition building tulips straight.jpg
Carlton Gardens fountain.jpg
AuMelbourne
37°48′17,0″S 144°58′16,4″E/-37,804728 144,971225
KAu
(ii)
2005
2010
Budynek Wystawy Królewskiej wraz z Carlton Gardens wzniesiono na potrzeby wystaw międzynarodowych w 1880 i 1888 roku[19]. Gmach wystawy został zaprojektowany przez Josepha Reeda i łączy elementy renesansu bizantyjskiego, romańskiego, lombardzkiego i włoskiego[19].
166 Sydney Opera House
Sydney Opera House
Sydney Opera House Sails.jpg AuSydney
33°51′25″S 151°12′55″E/-33,856944 151,215278
KAu
(i)
2007 Gmach opery w Sydney, o charakterystycznym wyglądzie przypominającym muszlę, został zaprojektowany przez duńskiego architekta Jørna Utzona[20].
1306 Australijskie miejsca zesłańców
Australian Convict Sites
KAu
(iv)(vi)
2010 Jedenaście ośrodków penitencjarnych spośród tysięcy zbudowanych przez administrację Imperium Brytyjskiego na terytorium Australii w wieku XVIII i XIX[21]. Dobrze zachowane przykłady miejsc związanych z zakrojonymi na szeroką skalę deportacjami skazanych i z ekspansją kolonialną Imperium Brytyjskiego, opierającą się na obecności i pracy skazańców[21].
Kingston and Arthurs Vale Historic Area Norfolk Island jail1.jpg AuNorfolk
29°03′12″S 167°57′31″E/-29,053333 167,958611
Old Government House Old Government House - Parramatta Park, Parramatta, NSW (7822321952).jpg AuNowa Południowa Walia
33°48′35″S 150°59′42″E/-33,809722 150,995000
Hyde Park Barracks HydeParkBarracks.JPG AuNowa Południowa Walia
33°52′10″S 151°12′45″E/-33,869444 151,212500
Brickendon and Woolmers Estates AuTasmania
41°37′30″S 147°08′30″E/-41,625000 147,141667
Darlington Probation Station Commissariat Store 1825.jpg AuTasmania
42°34′54″S 148°04′12″E/-42,581667 148,070000
Great North Road Culvert.jpg AuNowa Południowa Walia
33°22′42″S 150°59′40″E/-33,378333 150,994444
Cascades Female Factory CascadesWomens.jpg AuTasmania
42°53′37″S 147°17′57″E/-42,893611 147,299167
Port Arthur Port Arthur Seeseite.jpg AuTasmania
43°08′52″S 147°51′05″E/-43,147778 147,851389
Coal Mines Historic Site
NORFOLK BAY CONVICT STATION, TASMANIA.jpg AuTasmania
42°59′01″S 147°42′59″E/-42,983611 147,716389
Cockatoo Island
CockatooIslandPanorama.jpg AuNowa Południowa Walia
33°50′51″S 151°10′19″E/-33,847500 151,171944
Więzienie w Fremantle Freo prison WMAU gnangarra-131.jpg AuAustralia Zachodnia
32°03′18″S 115°45′13″E/-32,055000 115,753611
1369 Wybrzeże Ningaloo
Ningaloo Coast
Ningaloo.jpg AuAustralia Zachodnia
22°40′00″S 113°39′00″E/-22,666667 113,650000
KAu
(vii)(x)
2011 Wybrzeże Ningaloo na zachodnim wybrzeżu Australii wraz z najdłuższą, położoną w pobliżu brzegu rafą koralową[22]. W części lądowej znajduje się rozległy system krasowy wraz z siecią podziemnych jaskiń i kanałów[22]. Co roku u wybrzeża Ningaloo pojawiają się rekiny wielorybie[22].
1577 Krajobraz kulturowy Budj Bim
Budj Bim Cultural Landscape
Budj Bim ‐ Mt Eccles National Park, Victoria, Australia 39.jpg AuWiktoria
38°04′00″S 141°55′00″E/-38,066667 141,916667
KAu
(iii)(v)
2019 Krajobraz kulturowy Budj Bim obejmuje świadectwa kultury aborygeńskiej, z jednym z największych i najstarszych na świecie systemem akwakultury sprzed 6600 lat[23]. Aborygeni zbudowali system stawów i pułapek ze skał wulkanicznych dla połowu węgorza australijskiego[23].

Obiekty na australijskiej Liście Informacyjnej UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Geographylogo.svg
Obiekty wpisane na australijską Listę Informacyjną UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na australijskiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na australijskiej Liście Informacyjnej[2];
Położenie – miasto, stan, terytorium; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
5480 Dziedzictwo światowe Wielkiej Wyspy Piaszczystej
Great Sandy World Heritage Area
Lake Cootharaba 1 l.jpg AuQueensland
25°39′00″S 153°00′00″E/-25,650000 153,000000
PAu
(vii)(viii)(ix)
2010 Rozszerzenie obszaru dziedzictwa światowego Wielkiej Wyspy Piaszczystej o tereny Cooloola, Breaksea Spit, Platypus Bay, Great Sandy Strait, obszar Tin Can Bay i teren wojskowy Wide Bay[24].
5541 Lasy deszczowe środkowo-wschodniej Australii
The Gondwana Rainforests of Australia World Heritage Area
BunyaMtns-Creek.jpg AuNowa Południowa Walia
Queensland
30°04′15″S 152°18′08″E/-30,070833 152,302222
PAu
(viii)(ix)(x)
2010 Rozszerzenie obszaru dziedzictwa światowego lasów deszczowych środkowo-wschodniej Australii o tereny Bunya Mountains Natonal Park[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  2. a b c d e UNESCO: Australia (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  3. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  4. a b UNESCO: Great Barrier Reef (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  5. a b c UNESCO: Kakadu National Park (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  6. a b UNESCO: Willandra Lakes Region (ang.). [dostęp 2018-06-16].
  7. a b c d UNESCO: Tasmanian Wilderness (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  8. a b UNESCO: Lord Howe Island Group (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  9. a b c UNESCO: Gondwana Rainforests of Australia (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  10. UNESCO: Uluru-Kata Tjuta National Park (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  11. a b UNESCO: Wet Tropics of Queensland (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  12. a b c UNESCO: Shark Bay, Western Australia (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  13. a b UNESCO: Fraser Island (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  14. UNESCO: Australian Fossil Mammal Sites (Riversleigh / Naracoorte) (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  15. a b UNESCO: Heard and McDonald Islands (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  16. a b c UNESCO: Macquarie Island (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  17. a b c UNESCO: Greater Blue Mountains Area (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  18. a b c UNESCO: Purnululu National Park (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  19. a b UNESCO: Royal Exhibition Building and Carlton Gardens (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  20. UNESCO: Sydney Opera House (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  21. a b UNESCO: Australian Convict Sites (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  22. a b c UNESCO: Ningaloo Coast (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  23. a b UNESCO: Budj Bim Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  24. UNESCO: Great Sandy World Heritage Area (ang.). [dostęp 2018-06-17].
  25. UNESCO: The Gondwana Rainforests of Australia World Heritage Area (extension to existing property) (ang.). [dostęp 2018-06-17].