Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Maroku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Maroku – lista miejsc w Maroku wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Maroko 28 października 1975 roku[2].

Obecnie (stan na czerwiec 2020 roku) na liście znajduje się dziewięć obiektów, wszystkie o charakterze dziedzictwa kulturowego[2].

Na marokańskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Maroko zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się trzynaście obiektów (stan na czerwiec 2020 roku)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]


Poniższa tabela przedstawia marokańskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście[a] wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[4]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
170 Medyna w Fezie
Medina of Fez
Fes (5364835760).jpg MaFez
Fez-Meknes
34°03′40,0″N 4°58′40,0″W/34,061110 -4,977780
KMa
(ii)(v)
1981 Średniowieczna medyna z medresami, karawanserajami, pałacami, rezydencjami, meczetami i fontannami w dawnej stolicy Maroka Fezie[5].
331 Medyna w Marrakeszu
Medina of Marrakesh
Pavillon Menaragärten.jpg MaMarrakesz
Marrakesz-Safi
31°37′53,0″N 7°59′12,0″W/31,631390 -7,986670
KMa
(i)(ii)(iv)(v)
1985 Medyna ze średniowiecznymi zabytkami: meczetem Księgarzy, kasbą, murami miejskimi i monumentalnymi bramami, oraz z zabytkami czasów późniejszych, m.in.: pałacem el-Badi, medresą Alego ibn Jusufa, nekropolą Sadytów, placem Dżami al-Fana[6].
444 Ksar w Ajt Bin Haddu
Ksar of Ait-Ben-Haddou
Ksar d' Aït-Ben-Haddou -.jpg MaSus-Massa-Dara
31°02′50,0″N 7°07′49,0″W/31,047220 -7,130279
KMa
(iv)(v)
1987 Ksar – ufortyfikowana osada z gliny, z domami skupionymi wewnątrz murów obronnych, tradycyjny typ zabudowy pre-saharyjskiej[7].
793 Zabytkowe miasto Meknes
Historic City of Meknes
Meknes Medersa Bou Inania Minaret.jpg MaMeknes
Fez-Meknes
33°53′00,0″N 5°33′30,0″W/33,883333 -5,558333
KMa
(iv)
1996 Meknes, założone w XI w. przez Almorawidów, stolica kraju za panowania Maulaja Isma’ila (1672–1727), z wieloma XVII-wiecznymi zabytkami w stylu hiszpańsko-mauretańskim[8].
836 Stanowisko archeologiczne w Volubilis
Archaeological Site of Volubilis
Caracalla-Bogen.JPG MaFez-Meknes
34°04′26,0″N 5°33′25,0″W/34,073890 -5,556940
KMa
(ii)(iii)(iv)(vi)
1997
2007
Stanowisko archeologiczne z kompleksem ruin rzymskiego miasta z III w. p.n.e. – starożytnej stolicy Mauretanii Tingitana[9].
837 Medyna w Tetuanie (dawne Titawin)
Medina of Tétouan (formerly known as Titawin)
Tetouan Medina 1.jpg MaTetuan
Tanger-Tetuan-Al-Husajma
35°34′15,0″N 5°22′00,0″W/35,570833 -5,366670
KMa
(ii)(iv)(v)
1997 Średniowieczna medyna w Tetuanie, rozbudowana w XV w. po rekonkwiście przez uchodźców z Andaluzji wygnanych przez Hiszpanów[10].
753 Medyna w Essaouira (dawny Mogador)
Medina of Essaouira (formerly Mogador)
Ramparts of Essaouira.JPG MaMarrakesz-Safi
31°30′50,8″N 9°46′13,1″W/31,514111 -9,770306
KMa
(ii)(iv)
2001 XVIII-wieczna medyna w As-Suwajra – przykład północnoafrykańskiego miasta warownego wzniesionego według zasad ówczesnej europejskiej architektury wojskowej[11].
1058 Portugalskie miasto Mazagan (El Jadida)
Portuguese City of Mazagan (El Jadida)
Mazagan2-CCBY.jpg MaDukkala-Abda
33°15′24,0″N 8°30′07,0″W/33,256670 -8,501940
KMa
(ii)(iv)
2004 XVI-wieczna portugalska twierdza – Mazagan – współcześnie część miasta Al-Dżadida, przykład wczesnorenesansowej architektury wojskowej m.in. z późnogotyckim kościołem Wniebowzięcia w stylu manuelińskim[12].
1401 Rabat, nowoczesna stolica i historyczne miasto
Rabat, Modern Capital and Historic City: a Shared Heritage
Tour Hassan a Rabat P1060435.JPG MaRabat-Sala-Al-Kunajtira
34°01′27″N 6°49′24″W/34,024167 -6,823333
KMa
(ii)(iv)
2012 Rabat – efekt twórczego połączenia arabsko-muzułmańskiej przeszłości z zachodnim modernizmem – ze średniowiecznym starym miastem z meczetem Hassana i nowym miastem wzniesionym w okresie francuskiego protektoratu z gmachami administracji, dzielnicami mieszkalnymi i handlowymi oraz ogrodem botanicznym (fr. Jardins d’Essais)[13].

Obiekty na marokańskiej Liście Informacyjnej UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia obiekty na marokańskiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej oryginałem na marokańskiej Liście Informacyjnej[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[4]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
450 Maulaj Idris
Moulay Idriss Zerhoun
Moulay Idriss 2.jpg
Ma
Meknes-Tafilalt
34°03′20″N 5°31′20″W/34,055556 -5,522222
KMa
(ii)(iv)(vi)
1995 Miasto na górze Zerhoun założone przez Idrisa I założyciela pierwszego państwa islamskiego w Maroku pod koniec VII wieku; charakteryzuje się wyszukaną architekturą islamską[14].
451 Taza i Wielki Meczet
Taza et la Grande Mosquée
Taza (Übersicht).jpg
Ma
Taza-Al-Husajma-Taunat
34°14′00″N 4°01′00″W/34,233333 -4,016667
KMa
(ii)
1995 Historyczne miasto na skrzyżowaniu szlaków między wschodem a zachodem kraju z zachowanymi budowlami obronnymi i Wielkim Meczetem z okresu średniowiecza[15].
452 Meczet w Tinmel
Mosquée de Tinmel
Tin Mal Mosque2 (js).jpg
Ma
Marrakesz-Safi
30°59′04,7″N 8°13′42,5″W/30,984639 -8,228472
KMa
(ii)(v)
1995 Meczet w Tinmel w Atlasie Wysokim ku czci Ibn Tumarty (1080–1128), twórcy ruchu Almohadów w XII w.[16]
456 Liksus
Ville de Lixus
Lixus.jpg
Ma
Tanger-Tetuan-Al-Husajma
35°12′03,2″N 6°05′50,1″W/35,200886 -6,097239
KMa
(ii)(iii)(iv)
1995 Stanowisko archeologiczne z ruinami starożytnego miasta z pozostałościami z czasów fenickich, punickich, mauretańskich, rzymskich i islamskich[17].
458 El Gour
El Gour
Tumulus El Gour.jpg
Ma
Fez-Meknes
33°51′01″N 5°18′32″W/33,850278 -5,308889
KMa
(iii)
1995 Kurhan (bazina) z ok. IV w. p.n.e. wzniesiony z ciętych kamiennych bloków ułożonych dwuwarstwowo na plania koła[18].
459 Grotte de Taforalt
Grotte de Taforalt
Taforalt.jpg
Ma
Region Wschodni
34°48′53,1″N 2°24′14,3″W/34,814750 -2,403972
KMa
(v)
1995 Jaskinia, w której znaleziono szczątki ok. 100 ludzi kultury iberomauruzyjskiej z okresu ok. 20 tys. lat p.n.e.[19]
1179 Park Narodowy Talassemtane
Parc naturel de Talassemtane
Talambot Camp - National park of Talassemtane.jpg Ma
Tanger-Tetuan-Al-Husajma
35°13′31,1″N 5°08′26,1″W/35,225300 -5,140589
PMa
(vii)(x)
1998 Śródziemnomorski ekosystem leśny, charakteryzujący się występowaniem licznych gatunków enedmicznych, m.in. jodły hiszpańskiej[20].
1180 Obszar występowania Dracaena draco subsp. ajgal
Aire du Dragonnier Ajgal
Arganier.JPG Ma
Tanger-Tetuan-Al-Husajma
29°46′00″N 9°43′00″W/29,766667 -9,716667
PMa
(vii)(viii)(ix)(x)
1998 Obszar występowania podgatunku draceny smoczej Dracaena draco subsp. ajgal i arganii żelaznej, gdzie znajdują się także malowidła naskalne wykonanane sokiem z draceny smoczej[21].
1182 Laguna Khenifiss
Lagune de Khnifiss
Khenfiss dunes.jpg Ma
Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra
28°03′00″N 12°15′00″W/28,050000 -12,250000
PMa
(vii)(x)
1998 Laguna Khenifiss (60 tys. ha) leżąca na północny wschód od Tarfaya na wybrzeżu atlantyckim charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością[22].
1183 Park Narodowy Dachla
Parc national de Dakhla
Dakhla, Western Sahara.jpg Ma
Ad-Dachla-Wadi az-Zahab
23°43′00″N 15°57′00″W/23,716667 -15,950000
PMa
(x)
1998 Park Narodowy Dachla (ponad 14 tys. km²) w Rio de Oro charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością, występują tu m.in. zagrożone wyginięciem mniszki śródziemnomorskie[23].
5625 Oaza Fidżidż
Oasis de Figuig
FIGUIG ville.JPG Ma
Region Wschodni
32°07′00″N 1°13′45″W/32,116667 -1,229167
KMa
(iii)(iv)(v)
2011 Oaza w południowo-wschodnim Maroku przy granicy z Algierią z charakterystyczną zabudową ksaru, systemem irygacyjnym i wielopoziomowymi ogrodami[24].
5848 Casablanca, miasto XX wieku, na skrzyżowaniu wpływów
Casablanca, Ville du XXème siècle, carrefour d’influences
Sunrise in Casablanca with Hassan II Mosque.jpg Ma
Casablanca-Sattat
33°32′00″N 7°35′00″W/33,533333 -7,583333
KMa
(ii)(iv)
2013 XX-wieczne miasto, synteza elementów różnych kultur, epok i modeli urbanistycznych[25].
6159 Łańcuch oaz Tighmert, przedsaharyjski region Wadi Nun
Le chapelet d'oasis de Tighmert, Région présaharienne du Wad Noun
Ma
Kulmim-Wad Nun
28°27′00″N 10°06′36″W/28,450000 -10,110000
KMa
(iii)(iv)(v)
2016 Łańcuch oaz otaczających Tighmert – dawniej ksarów, współcześnie gajów palmowych, wzdłuż Wadi Nun[26].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Polskie nazwy podane są za Polskim Komitetem ds. UNESCO[3].
  2. Na mapie nie umieszczono Parku Narodowego Dachla.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  2. a b c d e UNESCO: Morocco (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  3. Maroko. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2020-06-25].
  4. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  5. UNESCO: Medina of Fez (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  6. UNESCO: Medina of Marrakesh (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  7. UNESCO: Ksar of Ait-Ben-Haddou (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  8. UNESCO: Historic City of Meknes (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  9. UNESCO: Archaeological Site of Volubilis (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  10. UNESCO: Medina of Tétouan (formerly known as Titawin) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  11. UNESCO: Medina of Essaouira (formerly Mogador) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  12. UNESCO: Portuguese City of Mazagan (El Jadida) (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  13. UNESCO: Rabat, Modern Capital and Historic City: a Shared Heritage (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  14. UNESCO: Moulay Idriss Zerhoun (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  15. UNESCO: Taza et la Grande Mosquée (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  16. UNESCO: Mosquée de Tinmel (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  17. UNESCO: Ville de Lixus (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  18. UNESCO: El Gour (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  19. UNESCO: Grotte de Taforalt (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  20. UNESCO: Parc naturel de Talassemtane (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  21. UNESCO: Aire du Dragonnier Ajgal (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  22. UNESCO: Lagune de Khnifiss (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  23. UNESCO: Parc national de Dakhla (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  24. UNESCO: Oasis de Figuig (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  25. UNESCO: Casablanca, Ville du XXème siècle, carrefour d’influences (ang.). [dostęp 2020-06-25].
  26. UNESCO: Le chapelet d'oasis de Tighmert, Région présaharienne du Wad Noun (ang.). [dostęp 2020-06-25].