Lista 72 nazwisk na wieży Eiffla

Położenie listy na wieży Eiffla

Lista 72 nazwisk na wieży Eiffla – lista siedemdziesięciu dwóch nazwisk naukowców, inżynierów i przemysłowców, wyryta z inicjatywy Gustawa Eiffela pod pierwszym balkonem wieży Eiffla we wszystkich czterech jej częściach.

Na liście nie znajduje się żadna kobieta. Co najmniej 34 osoby uwiecznione na liście reprezentują kierunki techniczne. Większość z wymienionych osób było członkami Francuskiej Akademii Nauk. Poza Lagrange'em, który był Włochem, i pochodzącym ze Szwajcarii Sturmem wszyscy wymienieni są Francuzami.

Lista została zamalowana na początku XX wieku i odsłonięta w latach 1986–1987 za sprawą Société Nouvelle d’exploitation de la Tour Eiffel (SNTE) – firmy opiekującej się wieżą.

Lokalizacja

Strona południowo-zachodnia

Nazwisko na wieży	Imię i nazwisko	Zawód	Położenie	Osiągnięcia	Portret
Jamin	Jules Célestin Jamin	fizyk	SW01	Prace z dziedziny optyki
Gay-Lussac	Joseph Gay-Lussac	chemik	SW02	Jedno z praw rozszerzania się gazów, zbadanie składu chemicznego wody, stwierdzenie że jod jest pierwiastkiem, chemia przemysłowa
Fizeau	Armand Fizeau	fizyk	SW03	Pomiar prędkości światła, efekt Dopplera dla światła
Schneider	Eugène Schneider	przemysłowiec	SW04	Huta w Le Creusot
Le Chatelier	Louis Le Chatelier	inżynier chemik, przemysłowiec	SW05	Metoda uzyskiwania glinu z rudy
Berthier	Pierre Berthier	mineralog	SW06	Studia nad użytecznością minerałów
Barral	Jean-Augustin Barral	inżynier rolnictwa, chemik, fizyk	SW07	Popularyzacja wiedzy, odkrycie nikotyny
De Dion	Henri de Dion	inżynier	SW08	Wykorzystanie metali w budownictwie
Goüin	Ernest Goüin	inżynier, przemysłowiec	SW09	Produkcja lokomotyw
Jousselin	Louis Didier Jousselin	inżynier	SW10	Prace nad mostami i kanałami
Broca	Paul Pierre Broca	chirurg, antropolog	SW11	Odkrycie "ośrodka mowy" w mózgu
Becquerel	Antoine César Becquerel	fizyk	SW12	Prace nad ogniwami prądu stałego i bateriami
Coriolis	Gaspard-Gustave Coriolis	inżynier, naukowiec	SW13	Wprowadził pojęcie pracy i energii kinetycznej w mechanice; efekt Coriolisa
Cail	Jean-François Cail	przemysłowiec	SW14	Konstrukcja lokomotyw
Triger	Jacques Triger	inżynier	SW15	Mapy geologiczne, wynalazca techniki kesonowej
Giffard	Henri Jules Giffard	inżynier	SW16	Balon sterowny
Perrier	François Perrier	geograf, inżynier, matematyk	SW17	Prace nad triangulacją, geodezja
Sturm	Jacques Charles François Sturm	matematyk	SW18	Określenie prędkości dźwięku w wodzie

Strona południowo-wschodnia

Nazwisko na wieży	Imię i nazwisko	Zawód	Położenie	Osiągnięcia	Portret
Cauchy	Augustin Louis Cauchy	matematyk	SE01	Duży wkład w różne dziedziny matematyki, jeden z twórców podstaw analizy matematycznej
Belgrand	Eugène Belgrand	inżynier	SE02	Konstrukcja paryskich ścieków i kanałów podziemnych
Regnault	Henri Victor Regnault	chemik, inżynier, fizyk	SE03	Studia nad właściwościami termicznymi gazów
Fresnel	Augustin Jean Fresnel	fizyk	SE04	Jeden z twórców falowej teorii światła. Prace nad soczewkami i latarniami morskimi, Soczewka Fresnela
De Prony	Gaspard Marie Riche de Prony	inżynier	SE05	Opracowanie tablic logarytmicznych
Vicat	Louis Vicat	inżynier	SE06	Opracowanie technologii cementu portlandzkiego
Ebelmen	Jacques Joseph Ebelmen	chemik	SE07	Praca nad sztucznymi kamieniami szlachetnymi
Coulomb	Charles Coulomb	fizyk	SE08	Badania elektryczności i magnetyzmu, prawo Coulomba
Poinsot	Louis Poinsot	matematyk	SE09	Badania z zakresu mechaniki; wprowadził pojęcie momentu pędu
Foucault	Jean Bernard Léon Foucault	fizyk	SE10	Odkrycie prądów wirowych, badania optyczne, pomiary prędkości światła
Delaunay	Charles-Eugène Delaunay	astronom	SE11	Badania z zakresu mechaniki księżyca, geometrii różniczkowej
Morin	Arthur Morin	matematyk, fizyk	SE12	Badania z zakresu ergonomii, prace nad wydajnością maszyn
Haüy	René-Just Haüy	mineralog	SE13	Sformułowanie teorii struktury kryształu
Combes	Charles Combes	inżynier metalurg	SE14	Zastosowanie termodynamiki w maszynach
Thénard	Louis Jacques Thénard	chemik	SE15	Wynalazca wody utlenionej, badania nad właściwościami siarki
Arago	Dominique François Jean Arago	astronom, fizyk	SE16	Jeden z twórców falowej teorii światła; prace nad polaryzacją światła
Poisson	Siméon Denis Poisson	matematyk, fizyk	SE17	Badania nad przyciąganiem się planet, elektrycznością i magnetyzmem; równanie Poissona; rozkład Poissona
Monge	Gaspard Monge	matematyk	SE18	Prace z zakresu geometrii opisowej

Strona północno-zachodnia

Nazwisko na wieży	Imię i nazwisko	Zawód	Położenie	Osiągnięcia	Portret
Seguin	Marc Seguin	inżynier	NW01	Konstrukcja mostów wiszących, wynalazca silnika parowego
Lalande	Joseph Jérôme Lefrançais de Lalande	astronom	NW02	Prace z dziedziny hydrologii i astronomii
Tresca	Henri Tresca	inżynier mechanik	NW03	Badanie wytrzymałości materiałów, budowa wzorca metra
Poncelet	Jean-Victor Poncelet	matematyk	NW04	Twórca geometrii rzutowej
Bresse	Jacques Antoine Charles Bresse	inżynier	NW05	Obliczenia konstrukcji mostów i kolei
Lagrange	Joseph Louis Lagrange	matematyk, fizyk-teoretyk	NW06	Jeden z twórców teoretycznej mechaniki klasycznej. Duży wkład do różnych dziedzin matematyki. Opracowanie systemu metrycznego
Belanger	Jean Baptiste Charles Belanger	matematyk, inżynier	NW07	Prace z dziedziny hydrauliki i hydrodynamiki
Cuvier	Georges Cuvier	przyrodnik	NW08	Wynalazca anatomii porównawczej zwierząt
Laplace	Pierre Simon de Laplace	matematyk, fizyk, astronom	NW09	Duży wkład do różnych dziedzin matematyki. Pojęcie potencjału, jeden z twórców klasycznej mechaniki teoretycznej. Prace nad mechaniką nieba
Dulong	Pierre Louis Dulong	fizyk, chemik	NW10	Badania właściwości gazów
Chasles	Michel Chasles	matematyk	NW11	Sformułowanie teorii przecięć stożkowych
Lavoisier	Antoine Lavoisier	chemik	NW12	Odkrywca tlenu, "ojciec" współczesnej chemii
Ampere	André Ampère	matematyk, inżynier, fizyk	NW13	Sformułowanie teorii elektromagnetyzmu
Chevreul	Michel Eugène Chevreul	chemik	NW14	Prace nad saponifikacją, badania kwasów tłuszczowych
Flachat	Eugène Flachat	inżynier	NW15	Konstruktor pierwszych linii kolejowych i dworców
Navier	Claude-Louis Marie Henri Navier	matematyk	NW16	Praca nad równaniami mechaniki płynów
Legendre	Adrien-Marie Legendre	matematyk	NW17	Duży wkład do różnych dziedzin matematyki; opracowanie metody najmniejszych kwadratów
Chaptal	Jean-Antoine Chaptal	inżynier rolnictwa, chemik	NW18	Opracowanie technologii produkcji wina

Strona północno-wschodnia

Nazwisko na wieży	Imię i nazwisko	Zawód	Położenie	Osiągnięcia	Portret
Petiet	Jules Petiet	inżynier	NE01	Konstruktor pierwszych linii kolejowych
Daguerre	Louis Jacques Daguerre	artysta, inżynier chemik	NE02	Współwynalazca fotografii, dagerotyp
Wurtz	Charles Adolphe Wurtz	chemik	NE03	Badania związków organicznych, syntezy amin
Le Verrier	Urbain Le Verrier	astronom	NE04	Matematyczne odkrycie Neptuna
Perdonnet	Albert Auguste Perdonnet	inżynier	NE05	Konstrukcje kolejowe
Delambre	Jean Baptiste Joseph Delambre	astronom	NE06	Obliczenie długości południków
Malus	Étienne Louis Malus	fizyk	NE07	Prace nad światłem
Breguet	Louis Breguet	fizyk, inżynier, wynalazca	NE08	Budowa cewki indukcyjnej
Polonceau	Camille Polonceau	inżynier	NE09	Prace nad konstrukcjami budowlanymi
Dumas	Jean-Baptiste Dumas	chemik	NE10	Sformułowanie zasad chemii ogólnej
Clapeyron	Benoît Clapeyron	inżynier	NE11	Sformułowanie drugiej zasady termodynamiki, równania stanu gazu idealnego
Borda	Jean-Charles de Borda	matematyk	NE12	Propozycja metra jako jednostki długości
Fourier	Jean Baptiste Joseph Fourier	matematyk	NE13	Szereg Fouriera, transformacja Fouriera, prawo rozchodzenia się ciepła
Bichat	Marie François Xavier Bichat	anatom, inżynier, fizjolog	NE14	"Ojciec" współczesnej histologii
Sauvage	Louis Frédéric Sauvage	inżynier	NE15	Wynalazca śruby okrętowej
Pelouze	Théophile-Jules Pelouze	chemik	NE16	Badania z zakresu chemii ogólnej
Carnot	Lazare Nicolas Marguerite Carnot	matematyk	NE17	Badania nad rachunkiem różniczkowym i całkowym, prace dotyczące geometrii, twórca twierdzenia cosinusów
Lamé	Gabriel Lamé	matematyk	NE18	Sformułowanie teorii równań w geometrii różniczkowej

Lista 72 kobiet

Na oryginalnej liście nie znajduje się żadna kobieta. Taki wybór krytykowano, w szczególności z powodu pominięcia francuskiej matematyczki Sophie Germain, gdyż dzięki jej pracom nad elastycznością materiałów możliwa była budowa samej wieży Eiffela. W 2025 r. mer Paryża, Anne Hidalgo, powołała komisję, by opracować listę zasłużonych dla nauki 72 kobiet, które mają zostać uwiecznione na tym samym piętrze, na równi z mężczyznami. Listę tę ogłoszono 26 stycznia 2026 r., w rocznicę rozpoczęcia prac nad wieżą.

Bibliografia

• Wieża Eiffla: The Names of the 72 Scientists Listed on the Borders of Each of the Four Sides of the Eiffel Tower. www.eiffel-tower.com. [dostęp 2011-11-18]. (ang.).