Lista astronautek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lista astronautek – lista kobiet, które odbyły lot kosmiczny lub były kandydatkami do odbycia takich lotów. Lista ta zawiera również podróżniczki w kosmos z byłego ZSRR, które określane są nazwą kosmonautek.

Historia[edytuj]

Według stanu na lipiec 2016 sześćdziesiąt z 537 osób biorących udział w podróżach w kosmos to kobiety: po jednej z Francji, Indii, Włoch, Korei Południowej i Wielkiej Brytanii, po dwie z Kanady, Chin i Japonii, cztery z ZSRR/Rosji oraz 45 z USA.

Okresy między obecnością pierwszego mężczyzny-astronauty i pierwszej kobiety-astronautki znacznie różnią się w zależności od kraju. Pierwsi kosmonauci z Wielkiej Brytanii, Korei Południowej i Iranu to kobiety. Dla ZSRR/Rosji okres między obecnością pierwszego mężczyzny (na Wostoku 1) a pierwszej kobiety (na Wostoku 6) w kosmosie wyniósł 2 lata. Czas między obecnością pierwszego amerykańskiego mężczyzny i pierwszej amerykańskiej kobiety w kosmosie to 22 lata (między Freedom 7 a Space Shuttle Challenger STS-7). Dla Chin przedział ten wyniósł ponad 8 lat (między misjami kosmicznymi Shenzhou 5 i Shenzhou 9)[1]. Dla Włoch to około 12 lat między lotami kosmicznymi STS-46 i Ekspedycją 42.

Chociaż to Związek Radziecki wysłał dwie pierwsze kobiety w kosmos, to spośród radzieckich i rosyjskich kosmonautów tylko cztery osoby to kobiety. W ramach radzieckiego lub rosyjskiego programu kosmicznego podróże takie odbywały jednak również Brytyjka, Francuzka, Włoszka, Iranka i Południowa Koreanka. Kobiety z Kanady, Indii, Japonii oraz Stanów Zjednoczonych latały w ramach amerykańskiego programu kosmicznego.

Przedział 19 lat oddziela obecność pierwszej i drugiej kobiety w kosmosie. Były kosmonautkami na misjach Wostok 6 i Sojuz T-7. Między obecnością pierwszej i drugiej Amerykanki w kosmosie minął krótszy okres: jednego roku. Jeden rok to także czas dzielący obecność pierwszej i drugiej Chinki w kosmosie – wzięły udział w następujących po sobie misjach Shenzhou 9 i Shenzhou 10. Pierwsza Chinka poleciała w kosmos równo (co do dnia) w 49 lat po pierwszej kobiecie w kosmosie.

Astronautki, które odbyły lot kosmiczny[edytuj]

# Obraz Imię i nazwisko
Data urodzenia
Data śmierci
Kraj Komentarz Misje w kosmos (data startu)
1 RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg Walentina Tierieszkowa

6 marca 1937

 ZSRR
  • Pierwsza kobieta w kosmosie.
Wostok 6 (16 czerwca 1963)
2 Светлана Савицкая.jpeg Swietłana Sawicka

ur. 8 sierpnia 1948

 ZSRR
3 Sally Ride in 1984.jpg Sally Ride

ur. 26 maja 1951
zm. 23 lipca 2012

 USA
  • Pierwsza Amerykanka w kosmosie.
  • Pierwsza osoba LGBT w kosmosie[2].
4 Judith Resnik.jpg Judith Resnik

ur. 5 kwietnia 1949
zm. 28 stycznia 1986

 USA
5 Kathryn D. Sullivan.jpg Kathryn D. Sullivan

ur. 3 października 1951

 USA
6 Fisher-a.jpg Anna Lee Fisher

ur. 24 sierpnia 1949

 USA
  • Pierwsza matka w kosmosie[3].
STS-51-A (8 listopada 1984)
7 MRSeddon.jpg Margaret Rhea Seddon

ur. 8 listopada 1947

 USA
8 ShannonLucid.jpeg Shannon Lucid

ur. 14 stycznia 1943

 USA
  • Pierwsza Amerykanka, która poleciała na stację kosmiczną (Mir, 1996).
  • Pierwsza urodzona w Chinach kobieta w kosmosie.
  • Pierwsza kobieta, która była po raz trzeci, oraz pierwsza po raz czwarty i piąty w locie kosmicznym (jednocześnie pierwsza, która była więcej niż dwa razy w kosmosie).
9 Bonnie J. Dunbar.jpg Bonnie J. Dunbar

ur. 3 marca 1949

 USA
10 Mary Cleave.jpg Mary Cleave

ur. 5 lutego 1947

 USA
11 Ellen Louise Shulman Baker.jpg Ellen S. Baker

ur. 27 kwietnia 1953

 USA
12 KathrynThornton.jpg Kathryn Thornton

ur. 17 sierpnia 1952

 USA
  • Trzecia kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego.
  • Pierwsza kobieta, która dokonała więcej niż jednego spaceru kosmicznego (EVAs) (14–15 maja 1992, 6 grudnia 1993, 8 grudnia 1993).
13 Marsha Ivins.jpg Marsha Ivins

ur. 15 kwietnia 1951

 USA
14 Linda Godwin.jpg Linda M. Godwin

ur. 2 lipca 1952

 USA
  • Czwarta kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (27 marca 1996 oraz 10 grudnia 2001).
15 Dr. Helen Sharman.jpg Helen Sharman

ur. 30 maja 1963

 Wielka Brytania
  • Pierwsza obywatelka Wielkiej Brytanii w kosmosie.
  • Druga kobieta, która poleciała na stację kosmiczną (Mir, 1991).
Sojuz TM-12/TM-11 (18 maja 1991)
16 Tamara E. Jernigan.jpg Tamara E. Jernigan

ur. 7 maja 1959

 USA
  • Piąta kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (30 maja 1999).
17 Millie Hughes-Fulford.jpg Millie Hughes-Fulford

ur. 21 grudnia 1945

 USA
  • Pierwsza specjalistka (kobieta) od ładunku.
STS-40 (5 czerwca 1991)
18 Roberta Bondar.jpg Roberta Bondar

ur. 4 grudnia 1945

 Kanada
  • Pierwsza Kanadyjka w kosmosie.
STS-42 (22 stycznia 1992)
19 Jan Davis.jpg Jan Davis

ur. 1 listopada 1953

 USA
  • W 1992 poleciała w kosmos wraz ze swoim mężem (Markiem C. Lee). Są pierwszym małżeństwem, które poleciało razem w kosmos.
20 Dr. Mae C. Jemison, First African-American Woman in Space - GPN-2004-00020.jpg Mae Jemison

ur. 17 października 1956

 USA STS-47 (12 września 1992)
21 SJHelms.jpg Susan J. Helms

ur. 26 lutego 1958

 USA
  • Szósta kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (11 marca 2001).
22 Ellen Ochoa.jpg Ellen Ochoa

ur. 10 maja 1958

 USA
  • Pierwsza Latynoamerykanka w kosmosie.
23 Janice Voss.jpg Janice E. Voss

ur. 8 października 1956
zm. 6 lutego 2012

 USA
24 Nancy Currie.jpg Nancy J. Currie

ur. 29 grudnia 1958

 USA
25 Chiaki Mukai.jpg Chiaki Mukai

ur. 6 maja 1952

 Japonia
  • Pierwsza Japonka w kosmosie.
26 Yelena Kondakova.jpg Jelena Kondakowa

ur. 30 marca 1957

 Rosja
27 Commander Eileen Collins - GPN-2000-001177.jpg Eileen Collins

ur. 19 listopada 1956

 USA
28 Wendy Lawrence NASA STS114.jpg Wendy B. Lawrence

ur. 2 lipca 1959

 USA
29 Mary Ellen Weber.jpg Mary E. Weber

ur. 24 sierpnia 1962

 USA
30 Catherine Coleman 2009.jpg Catherine Coleman

ur. 14 grudnia 1960

 USA
31 HaignereClaudie.jpg Claudie Haigneré

ur. 13 maja 1957

 Francja
  • Pierwsza Francuzka w kosmosie (lot w 1996 roku; wówczas jako Claudie André-Deshays).
  • Po przejściu na emeryturę astronautyczną zajęła się polityką.
32 Susan Still-Kilrain.jpg Susan Still Kilrain

ur. 24 października 1961

 USA
33 Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg Kalpana Chawla

ur. 1 lipca 1961
zm. 1 lutego 2003

Indie /  USA
34 Kathryn P. Hire.jpg Kathryn P. Hire

ur. 26 sierpnia 1959

 USA
35 JanetLKavandi-NASA.jpg Janet L. Kavandi

ur. 17 lipca 1959

 USA
36 Julie Payette CSA.jpg Julie Payette

ur. 20 października 1963

 Kanada
  • Pierwsza francuska Kanadyjka w kosmosie.
37 Pamela Melroy.jpg Pamela Melroy

ur. 17 września 1961

 USA
38 Peggy Whitson.jpg Peggy Whitson

ur. 9 lutego 1960

 USA
  • Najdłużej przebywająca w kosmosie spośród kobiet (w ramach MSK Ekspedycja 50/ 51: od 17 listopada 2016 do 15 maja 2017 – planowane lądowanie).
  • Siódma kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (16 sierpnia 2002, 9 listopada 2007, 20 i 24 listopada 2007, 18 grudnia 2007, 30 stycznia 2008, 6 stycznia 2017[4]).
  • Druga wśród kobiet, po Sunicie Williams, w łącznym czasie trwania przeprowadzonych spacerów kosmicznych[5].
  • Pierwsza kobieta-dowódca MSK (Ekspedycja 16).
  • Najstarsza kobieta w kosmosie (w obecną misję wystartowała w 2016 roku w wieku 56 lat. Według stanu na luty 2017 przebywa w kosmosie (MSK Ekspedycja 50/51), więc wydłuża rekord każdego dnia).
39 Sandra Magnus 2011.jpg Sandra Magnus

ur. 30 października 1964

 USA
40 Laurel Clark, NASA photo portrait in blue suit.jpg Laurel B. Clark

ur. 10 marca 1961
zm. 1 lutego 2003

 USA STS-107 (16 stycznia 2003)
41 Stephanie D. Wilson.jpg Stephanie Wilson

ur. 27 września 1966

 USA
42 Lisa M. Nowak.jpg Lisa Nowak

ur. 10 maja 1963

 USA STS-121 (4 lipca 2006)
43 Heidemarie Stefanyshyn-Piper in white space suit.jpg Heidemarie Stefanyshyn-Piper

ur. 7 lutego 1963

 USA
  • Ósma kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (12 września 2006, 15 września 2006, 18-19 listopada 2008, 20-21 listopada 2008, 22-23 listopada 2008).
  • Pierwsza amerykańska Ukrainka w kosmosie.
44 AnoushehAnsari.jpg Anousheh Ansari

ur. 12 września 1966

 Iran /  USA
  • Pierwsza turystka kosmiczna (i czwarta spośród wszystkich turystów i turystek kosmicznych).
  • Pierwsza Iranka w kosmosie.
Sojuz TMA-8 / Sojuz TMA-9 (18 września 2006)
45 Sunita Williams.jpg Sunita Williams

ur. 19 września 1965[6]

 USA
  • Dziewiąta kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego – dokonała go siedmiokrotnie (16 grudnia 2006, 31 stycznia 2007, 4 i 8 lutego 2007, 30 sierpnia 2012, 5 września 2012, 1 listopada 2012).
  • Rekordzistka wśród kobiet pod względem łącznej długości trwania spacerów kosmicznych[5].
46 Joan Higginbotham.jpg Joan Higginbotham

ur. 3 sierpnia 1964

 USA STS-116 (9 grudnia 2006)
47 Tracy E Caldwell portrait.jpg Tracy Caldwell Dyson

ur. 14 sierpnia 1969

 USA
  • Jedenasta kobieta, która dokonała spaceru kosmicznego (7 sierpnia 2010, 11 sierpnia 2010, 16 sierpnia 2010).
  • Pierwsza astronautka urodzona po pierwszym lądowaniu człowieka na Księżycu (Apollo 11)[7].
48 Barbara morgan.jpg Barbara Morgan

ur. 28 listopada 1951

 USA
  • Pierwsza nauczycielka w kosmosie[a] (uczestniczka amerykańskiego programu Teacher in Space (TISP), który zakładał podróż w kosmos astronauty wykwalifikowanego w edukacji, który po powrocie miał dzielić się swoim doświadczeniem z kosmosu ze swoimi uczniami w czasie regularnych lekcji).
STS-118 (8 sierpnia 2007)
49 Yi So-yeon at ISS 08Apr17 (NASA-ISS016-E-036365).JPG Yi So-yeon

ur. 2 czerwca 1978

 Republika Korei
  • Pierwsza Koreanka w kosmosie.
Sojuz TMA-12 (8 kwietnia 2008)
50 Karen nyberg v2.jpg Karen L. Nyberg

ur. 7 października 1969

 USA
51 Meganmcarthurv2.jpg K. Megan McArthur

ur. 30 sierpnia 1971

 USA STS-125 (11 maja 2009)
52 Nicole Stott v2.jpg Nicole P. Stott

ur. 11 listopada 1962

 USA
53 Dorothy Metcalf-Lindenburger JSC2004-E-40090.jpg Dorothy Metcalf-Lindenburger

ur. 15 maja 1975

 USA STS-131 (5 kwietnia 2010)
54 Naoko Yamazaki.jpg Naoko Yamazaki

ur. 27 grudnia 1970

 Japonia STS-131 (5 kwietnia 2010)
55 ShannonWalker.jpg Shannon Walker

ur. 4 czerwca 1965

 USA Sojuz TMA-19 (15 czerwca 2010)
56 LIU Yang CUHK 2012.JPG Liu Yang

ur. 6 października 1978

 Chiny
  • Pierwsza Chinka w kosmosie.
Shenzhou 9 (16 czerwca 2012)
57 Wang Yaping

ur. 27 stycznia 1980

 Chiny Shenzhou 10 (11 czerwca 2013)
58 Elena Serova food tasting - crop.jpg Jelena Sierowa

ur. 22 kwietnia 1976

 Rosja Sojuz TMA-14M (25 września 2014)
59 Samantha Cristoforetti portrait.jpg Samantha Cristoforetti

ur. 26 kwietnia 1977

 Włochy
  • Astronautka w ramach misji ESA.
  • Pierwsza Włoszka w kosmosie oraz pierwsza Włoszka na MSK.
  • Ekspedycja 42/43
  • Od 2015 utrzymuje rekord dla podróżujących w kosmos kobiet: najdłuższy lot kosmiczny (199 dni).
Sojuz TMA-15M (23 listopada 2014)
60 Kathleen Rubins portrait.jpg Kathleen Rubins

ur. 14 października 1978

 USA Sojuz MS-01 (6 lipca 2016)

Pozostałe astronautki i kandydatki na astronautki[edytuj]

Obraz Imię i nazwisko Data urodzenia 

Data śmierci

Kraj Komentarz
Anne C. McClain portrait.jpg Anne McClain ur. 7 czerwca 1979  USA Członkini 21. grupy astronautów NASA: "The 8 Balls", 2013
Christina M. Hammock portrait.jpg Christina Hammock ur. 2 lutego 1979  USA Członkini 21. grupy astronautów NASA: "The 8 Balls", 2013
Jessica U. Meir portrait.jpg Jessica Meir ur. 15 lipca 1977  USA Członkini 21. grupy astronautów NASA: "The 8 Balls", 2013
Nicole Aunapu Mann portrait.jpg Nicole Aunapu Mann ur. 27 czerwca 1977  USA Członkini 21. grupy astronautów NASA: "The 8 Balls", 2013
Serena M. Aunon, NASA astronaut candidate.jpg Serena M. Auñón ur. 9 kwietnia 1976  USA W 2011 ukończyła szkolenie na kandydatkę na astronautkę.
Jeanette J. Epps.jpg Jeanette J. Epps ur. 2 listopada 1970  USA W 2011 ukończyła szkolenie na kandydatkę na astronautkę.
Patricia Robertson.jpg Patricia Robertson ur. 12 marca 1963

zm. 24 maja 2001

 USA Członkini 17. grupy astronautów NASA: "Pingwiny", 1998
Nadieżda Kużelnaja ur. 6 listopada 1962  Rosja Emerytowana 27 maja 2004.
Marianne Merchez ur. 25 listopada 1960  Belgia Opuściła oddział astronautów w 1995.
Yvonne Cagle.jpg Yvonne Cagle ur. 24 kwietnia 1959  USA
ChristaMcAuliffe.jpg Christa McAuliffe ur. 2 września 1948

zm. 28 stycznia 1986

 USA Zginęła w katastrofie (przy starcie) wahadłowca Challenger (28 stycznia 1986). Misja została rozpoczęta (wahadłowiec wystartował), ale nie przekroczył linii Kármána. Załoga osiągnęła wysokość około 21 336 metrów (powyżej linii Armstronga).
Tatjana Kuzniecowa ur. 14 lipca 1941  ZSRR Emerytowana w 1969.
Żanna Jorkina ur. 6 maja 1939

zm. 25 maja 2015

 ZSRR Emerytowana w 1969.
Irina Sołowjowa ur. 6 września 1937  ZSRR Emerytowana w 1969.
Walentina Ponomariowa ur. 18 września 1933  ZSRR Emerytowana w 1969.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Nauczycielką była również Christa McAuliffe, lecz zginęła w katastrofie (przy starcie) wahadłowca Challenger w 1986 roku.

Przypisy

  1. Women in Space – Timeline (ang.). womenshistory.about.com, 30 czerwca 2016. [dostęp 2017-02-21].
  2. Sally Ride nie zrobiła nigdy oficjalnego coming-outu. Rozwiodła się z mężem i żyła ze swoją partnerką. Swój związek utrzymywały jako sprawę prywatną i głośno stało się o nim (jak i o tym, że Ride była lesbijką) dopiero po śmierci Sally Ride.
  3. First Mother in Space, Mars Team to Be at NASA Langley Open House (ang.). NASA, 2012-09-19. [dostęp 2017-02-21].
  4. Whitson Becomes World's Oldest Female Spacewalker, as EVA-38 Replaces Aging Space Station Batteries (ang.). W: AmericaSpace [on-line]. 2017-01-06. [dostęp 2017-02-22].
  5. a b Astronauts and Cosmonauts with EVA Experience (sorted by "EVA Time") (ang.). W: Spacefacts [on-line]. 2017-01-13. [dostęp 2017-02-22].
  6. Sunita L. Williams (Captain, U.S. Navy) NASA Astronaut.
  7. Phil Konstantin: Astronaut Tracy Caldwell (ang.). [dostęp 2017-02-21].
  8. Privyet, Elena Serova! Space Station Welcomes Its First Russian Woman – NBC News.

Bibliografia[edytuj]